TƯỞNG NIỆM NHẠC SĨ QUÁCH VĨNH THIỆN (1943-2019)

Biên soạn: Phan Anh Dũng

(nguồn: http://www.cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1406&Itemid=47)

bar_divider
PAD-TH-QVT-MC-HY-LC-TTT-Paris2005
Từ trái: Phan Anh Dũng, Quách Vĩnh Thiện, Hoàng Yến, Minh Châu, Linh Chi, Trang Thanh Trúc, Tâm Hảo

Cách đây 2 tuần, nhạc sĩ Trần Quang Hải Paris chuyển cho một số thân hữu tin nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đang nằm bịnh viện, ung thư thời kỳ cuối. Tin này từ chị Thanh Vân, phu nhân của anh Thiện.

Chỉ trong vòng một tuần sau đó, tôi nhận 2 tin buồn liên tiếp: anh Thiện ở Paris (sinh năm 1943) và ca sĩ Đoàn Chính ở Montreal Canada (sinh năm 1945) đã qua đời!

Năm 2005 Tâm Hảo và tôi thăm Paris và có duyên gặp một số ca nhạc sĩ tài tử – thành viên của diễn đàn Nhạc Việt, trong đó có anh Thiện. Chúng tôi gặp nhau ở một quán ăn quận 13. Anh Thiện hiền hòa, dễ mến, góp chuyện qua những sáng tác về tình yêu và các CD về Thiền của anh. Thời điểm đó, anh chỉ mới bắt đầu nghĩ về phổ nhạc từ tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du.
Trong số sáng tác của anh, tôi thích bản nhạc AnimatedNotesParis Tình Nở” và đã đăng trên website Cỏ Thơm.

Sau này anh vẫn thường gởi cho thân hữu thêm tin tức về 7 CD gồm 77 bản nhạc với nhiều thể điệu mà anh phổ nhạc, không thêm bớt chữ, toàn bộ gồm 3254 câu lục bát trong tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du. Anh đã bỏ nhiều công sức và tài chính trong 5 năm để hoàn tất. Rồi đến 2 CD phổ nhạc từ tác phẩm Chinh Phụ Ngâm của Đoàn Thị Điểm và những youtube ghi lại những chuyến du lịch khắp nơi …

Sau khi ra mắt CD phổ nhạc từ tác phẩm Truyện Kiều, anh Thiện đã được bầu vào Hàn Lâm Viện Âu Châu về Khoa Học, Nghệ Thuật và Văn Chương (blinkingblockL’Académie Européenne des Sciences, des Arts et des Lettres – European Academy of Sciences, Arts and Letters). Anh chị đã đi nhiều nơi ở Âu Châu, Hoa Kỳ, Úc Châu … để giới thiệu công trình này.

Cơ Sở Cỏ Thơm xin chia buồn với chị Thanh Vân và toàn tang quyến.
Cầu mong hương linh nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện sớm siêu thoát về cõi Vĩnh Hằng.

Phan Anh Dũng
Richmond, Virginia USA – 19 tháng 9, 2019

PAD-TH-QVT-MC-HY-Paris2005
Paris 2005

bar_dividerQuach Vinh Thien_Cao pho 2

bar_divider

HÌNH ẢNH TANG LỄ – 20 THÁNG 9, 2019

DamTangQVT-02.jpg

DamTangQVT-01.jpg

DamTangQVT-03.jpg

Ca sĩ Bạch Yến, Nhạc sĩ Trần Quang Hải, Thanh Vân

DamTangQVT-04

DamTangQVT-05.jpg

DamTangQVT-06.jpg

DamTangQVT-07.jpg

blinkingblockXEM THÊM: MỘT SỐ HÌNH ẢNH ĐÁM TANG NHẠC SĨ QUÁCH VĨNH THIỆN

bar_divider

Quách Vĩnh Thiện

(Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia)

Quách Vĩnh Thiện là một nhạc sĩ sống tại Paris (Pháp), được biết đến trong khoảng 2009-2010 khi ông cho ra đời những CD phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du.

Tiểu sử

1943: chào đời ngày 18 tháng 05 năm 1943 tại SàiGòn lúc 6g30 sáng
1956-1963: trường Petrus Ký- Sài Gòn
1963: đậu vào Đại Học Sư Phạm Saigon – ban Toán.
1964: du học tại Pháp.
1964-1965: Phân khoa Khoa Học – ban Toán-Vật Lý – Faculté des Sciences Bordeaux-Paris – Math Physique.
1965-1968: được tuyển chọn vào IBM qua 500 thí sinh, đào tạo Kỹ Sư Tin Học.
1968-1971: Tốt nghiệp trường Cao đẳng CNAM – Conservatoire National des Arts et Métiers, Pháp.

2019: qua đời tại Paris (Pháp) ngày 13 tháng 09.

Lãnh vực âm nhạc:

Say mê âm nhạc từ lúc 6 tuổi. Lúc học sinh từng là trưởng ban văn nghệ của Petrus Ký. Từng học nhạc với nhạc sĩ Hoàng Bửu.

Đầu thập niên 60, thành lập ban nhạc ‘Les Fanatiques’ với các ca sĩ Công Thành, Tới và Héléna. Ban nhạc ‘Les Fanatiques’ nổi tiếng nhờ chơi bài Apache (The Shadows), Công Thành với bài What I Say (Ray Charles), Ca ne peut plus durer (Eddy Michell), ca sĩ Tới với bài The Young One, Héléna với bài Tous les garçons et les filles (Françoise Hardy) … Ban nhạc Les Fanatiques từng chơi trong Club Hoa Kỳ ở Phi Trường Tân Sơn Nhất và nhiều rạp hát lớn thời đó như Đại Nam, Khải Hoàn, Đa Kao …

Lúc sống tại Bordeaux (Pháp), lập ban nhạc Les Cobras.

Lúc sống tại Paris, lập ban nhạc Sao Đêm (Les Saodems) với Ca Sĩ Bích Chiêu, Ly Lan, Tiny Yong …

Tác phẩm

Phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du:

Công trình này gồm 7 CD, gồm 77 bài, phổ nhạc toàn vẹn tác phẩm lừng danh của Nguyễn Du (được Unesco xem như di sản văn hóa nhân loại). Quách Vĩnh Thiện đã chia tác phẩm ra 77 đoạn và theo đó, đã viết ra 77 bài hát, theo những thể loại khác nhau như Tango, Bossa Nova, Salsa, Samba, Lambada, Rock and Roll, Jazz, Valse. Muốn nghe hết 7 CD này phải mất 8 giờ.

CD 1 – Trăm Năm Trong Cõi Người Ta

CD 2 – Bên Tình Bên Hiếu

CD 3 – Quyến Gió Rủ Mây

CD 4 – Tài Tử Giai Nhân

CD 5 – Cá Chậu Chim Lồng

CD 6 – Hại Nhân Nhân Hại

CD 7 – Chữ Tài Chữ Mệnh

Năm 2010-2011, QVT đã phổ nhạc tác phẩm Chinh Phụ Ngâm.

Những CD của Quách Vĩnh Thiện:

2005-2009: 7 CDs Phổ NhạcTruyện Kiều.

2010-2011: 2 CDs Phổ Nhạc Chinh Phụ Ngâm.

1996-2016: ngoài nhạc tình, QVT còn sáng tác nhiều CD nhạc tâm linh mang tính cách thiền.

1 CD Giáng Trần – Nhạc Tâm Linh.

1 CD Trần Gian – Nhạc Tâm Linh.

1 CD Lục Căn Lục Trần – Nhạc Tâm Linh.

1 CD Thiên Địa Nhân 1 – Nhạc Tâm Linh.

1 CD Thiên Địa Nhân 2 – Nhạc Tâm Linh.

1 CD Paris Tình Nở – Nhạc Tình Paris.

7 CDs Le Destin – Truyện Kiều Nhạc Không Lời.

1 CD Karma 1 – Nhạc Tâm Linh Không Lời.

1 CD Karma 2 – Nhạc Tâm Linh Không Lời.

1 CD Chút Gì Để Lại – Nhạc Tình Cảm.

1 CD Một Thoáng Hương Nồng

Gia đình

Hiền thê là bà Thanh Vân, cựu xướng ngôn viên đài truyền hình TV7 Cần Thơ, trước 1975. Chính bà là người giới thiệu những tác phẩm của QVT trong những lần trình diễn. Quách Vĩnh Thiện là một người giản dị, cởi mở, yêu quê hương, không thích những chế độ độc tài áp bức, mang nhiều hoài bão lớn phục vụ âm nhạc.

ThanhVan-QuachVinhThien-2011
Thanh Vân & Quách Vĩnh Thiện – Bruxelles 2011

bar_divider

Mời xem 2 links do Quách Vĩnh Thiện thực hiện

QuachVinhThien

http://thienmusic.free.fr/

QuachVinhThien-YoutubeChannel

https://www.youtube.com/user/thienmusic

bar_divider

PhanUu-QuachVinhThien-2019.jpg

bar_divider

PhanUu-QVT-PetrusKyHoaKy-MienDong

bar_divider

PhanUu-QVT-PetrusKyAuChau.jpg

bar_divider

HQC_3409

Anh Quách Vĩnh Thiện, cựu học sinh Petrus Ký 1956-63, sanh ngày 18 tháng 5 năm 1943 (15 tháng 4 âm lịch năm Quí Mùi) vừa qua đời lúc 12:25 pm Thứ Sáu 13/9/2019 tại Paris.

Hội Ái Hữu Petrus Trương Vĩnh Ký Úc Châu xin được chia sẻ nổi mất mát to lớn này với chị Thanh Vân và gia đình.

Phan Uu - Quach Vĩnh Thiện - Hoi Petrus Ky

bar_divider

PhanUu-QuachVinhThien-VH2019

bar_divider

VinhBietQuachVinhThien-VanTanPhuoc

bar_divider

PhanUu-QVT-PetrusKyHoaKy-NamCali.jpg

bar_divider

Một số Phân Ưu từ khắp nơi

Rất xúc động khi nhận tin buồn thân hữu Quách Vĩnh Thiện đã vĩnh biệt xa rời thân bằng quyến thuộc để về cõi Vĩnh Hằng.
Thành thực chia buồn cùng gia đình và cầu nguyện hương hồn Anh sớm tiêu dao miền Cực Lạc .

Gs Lê-đại-Tường

Được hung tin đồng môn Petrus Ký, nghệ sĩ tài năng Quách Vĩnh Thiện đã ra đi thanh thản tại Paris, Pháp Quốc, ngày hôm nay, thứ sáu 13 tháng 9, 2019.

Xin thành kính phân ưu cùng tang quyến và chuyển tin đến Hội Ái Hữu Petrus Ký gần xa, để tưởng niệm và cầu chúc hương linh Bạn Quách Vĩnh Thiện sớm tiêu diêu miền vĩnh cữu.

Nguyễn Vân, Washington, DC

CHIA BUỒN

Kính gửi Lời Chia Buồn đến chị Thanh Vân cùng Tang quyến trước ai tín anh Thiện đã ra đi.

Nguyện Hương Linh anh Quách Vĩnh Thiện sớm về Miền Cực Lạc.

Mạc Phương Đình cùng Gia đình

Vô cùng đau buồn và xót thương bạn Quách Vĩnh Thiện.
Thành tâm nguyện cầu linh hồn bạn QVThiện sớm bình an cõi Vĩnh Hằng.
Thành thật chia buồn cùng chị Thanh Vân và tang quyến.

Võ anh Hào và gia đình
(PetrusKy 1956-1963)

Thương Tiếc anh Quách Vĩnh Thiện

Tin buồn nhận được hỡi ơi
Anh Quách Vĩnh Thiện đã rời trần gian
Thân bằng quyến thuộc bàng hoàng
Mây chùng thắt dải khăn tang u sầu

Tang gia rơi giọt lệ đau
Nhớ người nhạc sĩ bạc đầu khúc thương
Thầy trò Petrus Ký buồn
Bàn tay thắp vội nén hương nguyện cầu

Anh về vui cõi nhiệm màu
Vĩnh Hằng sáng ánh trăng sao trên trời
Gió bay bụi thế trần rơi
Nghĩa tình gửi lại trăng soi nghĩa tình

Trầm Vân
( Thành kính phân ưu )

Kiếp người sinh tử tử sinh
Vô thường cõi tạm  an bình từ nay
“.

Nguyện cầu hương linh anh Quách Vĩnh Thiện sớm an giấc thu nơi vĩnh hằng.

Trần Việt Hải
12B4, PK-1972

Chân thành chia buồn cùng chị và nguyện cho anh tiêu diêu Cực Lạc.
Luôn nhớ anh, một người tài hoa.

Quang Minh, PK 58-65
San Diego USA

Từ nay chúng ta mất một người tài hoa từ trường Petrus Ký.

Lâm Minh Hiệp

PKý 1958-1965.

Mới gặp anh chị hôm nào nhân dịp Thầy Trần Thành Minh qua Úc. Nay anh đã ra đi!
Xin chia buồn cùng chị và gia đình.

Kiều Tiến Dũng

PK 1971-1978

Rất xúc động khi nghe tin anh Thiện qua đời!
Xin thành kính phân ưu cùng tang quyến.

Hồ Văn Lâm

Cựu học sinh Petrus Ký (1957-1963)

Thành thật chia buồn cùng tang quyến,
cầu chúc hương hồn Anh Thiện sớm tiêu diêu miền Cực Lạc.

N.P Minh Trí

Thành Kính Phân Ưu.

Phuoc Le
Petrus Ký 63

Xin thành thật chia buồn cùng gia quyến anh Quách Vĩnh Thiện.
Cầu nguyện linh hồn anh an nghĩ nơi cõi vĩnh hằng.

Võ Anh Dũng
(66-72)

Nhận tin buồn đàn anh Quách Vĩnh Thiện đã vĩnh biệt về cõi Vĩnh Hằng.
Thành thực chia buồn cùng gia đình và cầu nguyện hương linh Anh sớm siêu thoát

Tài Huỳnh (Petrus 66-73)

Anh Quách Vĩnh Thiện đã ra đi để lại bao thương tiếc cho mọi người ,

Xin chia buồn cùng Chị và gia quyến,
Nguyện cẩu linh hồn Anh sớm về cõi Vĩnh hằng

Nguyển văn Mủi ( bạn đồng khoá PK 63)

Thành Kính Phân Ưu cùng chị Thanh Vân và tang quyến, nguyện cầu linh hồn thi nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện sớm về hưởng cõi vĩnh hằng,

Trân trọng,
Hung The

Thành-thật chia buồn cùng chị Thanh Vân và tang quyến về sự ra đi của anh Thiện.
Xin cầu-nguyện cho linh hồn của anh sớm về cõi vĩnh hằng an lạc.
Hứa tòng Đức

Chị Thanh Vân thân quý,

Anh Quách Vĩnh Thiện ngày thứ sáu 13/9 còn anh Minh Hồ ngày thứ bảy 13/7, hai anh ra đi vĩnh viễn rất nhanh trong an bình.
Minh Hồ Đào xin chia buồn cùng chị Thanh Vân và gia quyến. Cầu nguyện hương linh anh Quách Vĩnh Thiện sớm về miền cực lạc.
Chị TV nhớ giữ gìn sức khỏe nhé.

Thân tình
Minh Hồ Đào
13/9/2019

bar_divider

Vài lời về nhạc sĩ QUÁCH VĨNH THIỆN

QuachVinhThien-TranQuangHai
Quách Vĩnh Thiện – Trần Quang Hải – 2005

Tôi quen với Thiện từ lúc còn học chung tại trường trung học Petrus Ký (1955-61). Tới khi sang Pháp gặp lại nhau năm 1964. Thiện có khiếu về đàn guitar điện từ nhỏ. Đã từng lập ban nhạc kích động Les Fanatiques lúc còn học sinh trung học và đã đệm cho nhiều ca sĩ nổi danh thời đó ở Saigon.
Khi sang Pháp, Thiện học về ngành tin học, trở thành kỹ sư và làm việc cho tới ngày hưu trí (2009). Nghề tay trái của Thiện là âm nhạc. Thiện tiếp tục học nhạc tại Hàn lâm viện tây ban cầm ở Paris và trở thành hội viên của hội tác quyền SACEM của Pháp.
Từ 1999 tới 2004, Thiện viết nhạc theo xu hướng Thiền và đã phát hành một số CD nhạc Thiền.
Tới năm 2005, Thiện khám phá truyện Kiều của Nguyễn Du qua câu 890 “Sống nhờ đất khách, thác chôn quê người”. Chính câu thơ 8 chữ này đã làm sống dậy trong lòng Thiện và tả đúng tâm trạng của Thiện. Sau sáu tháng nghiền ngẫm, Thiện đã hoàn thành công việc đầu tiên là cắt xén toàn truyện Kiều thành 77 ca khúc. Trong vòng 5 năm trời làm việc không ngừng, Thiện đã hoàn thành 77 nhạc phẩm qua 7 CD với nhiều điệu nhạc khác nhau từ âm hưởng dân tộc loại nhạc ngũ cung tới các điệu phổ thông như valse, bolero, chachacha, rock, tango, salsa, reggae, vv…
Mục đích của Thiện là phổ nhạc theo thời điểm hiện tại, hạp với lỗ tai nghe nhạc của giới trẻ. Và một điểm đáng chú ý là lần đầu tiên trong lịch sử âm nhạc Việt Nam, Quách Vĩnh Thiện là nhạc sĩ duy nhứt đã phổ nhạc toàn bộ truyện Kiều không thêm bớt một chữ nào. Đã có vài nhạc sĩ Việt Nam phổ nhạc truyện Kiều như nhóm Thu Hà (1999), nhạc sĩ Phạm Duy (2005), nhạc sĩ Vũ Đình Ân (2009), nhưng chỉ trích đoạn Kiều chứ không làm như nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện.
Với thời gian 5 năm ròng rã gian truân và sự hy sinh tài chánh khá lớn để hoàn thành một công trình âm nhạc mà không phải bất cứ nhạc sĩ nào có thể làm được, nhứt là tự mình thực hiện và phát hành lấy.
Năm 2009, nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện được bầu vào Hàn Lâm Viện Âu Châu.
Tôi trân trọng giới thiệu nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện và bộ đĩa 7 CD phổ nhạc truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du đến với các bạn hữu gần xa .

Trần Quang Hải
Nhạc Sĩ, Dân Tộc Nhạc Học Gia

bar_divider

Truyện Kiều: Thơ và Nhạc
** GS TS Nguyễn Thanh Liêm **

GSNguyenThanhLiem-QuachVinhThien

Truyện Kiều hay Đoạn Trường Tân Thanh của Nguyễn Du ra đời đến nay đã có trên dưới hai trăm năm. Trong suốt thời gian hai trăm năm đó Truyện Kiều vẫn luôn đứng vững ở vị thế số một trong nền văn học Việt Nam. Cho đến hết thập niên đầu của thế kỷ 21, Đoạn Trường Tân Thanh vẫn được xem như một tác phẩm vô tiền tuyệt hậu, có nghĩa là trước đó chưa có và sau đó cũng chưa có một tác phẩm nào khác ngang bằng hay vượt qua được. Tạo được một tác phẩm như vậy Nguyễn Du quả thật là một thiên tài có một không hai của nền văn chương nước nhà. Từ lúc tác phẩm này ra đời đến giờ không biết đã có bao nhiêu người đọc, đã có bao nhiêu người học và thuộc lòng?

Không có con số thống kê để biết rõ, nhưng theo sự ước tính của nhiều học giả, giáo sư, nhà văn, nhà thơ thì con số đó có thể, nếu không đến một trăm phần trăm, thì cũng phải tám chín mươi phần trăm dân chúng. Nói như một nhà văn thời tiền chiến thì “Từ xưa đến nay, không có quyển chuyện nào phổ thông cho một nước bằng chuyện Kiều, từ bực tài cao học rộng cho đến người chí thiển học sơ, từ bực khuê các giai nhân cho đến con sen, con đỏ, ai cũng xem, ai cũng đọc, ai cũng ngâm nga, mỗi người đọc một cách, hiểu một cách, thích một cách. Nhiều người đọc đến đem ra làm vật dụng hằng ngày: người ta mừng nhau bằng Kiều, khóc nhau cũng bằng Kiều, chuyện Kiều là sách đố, chuyện Kiều là sách bói…” (Song An Hoàng Ngọc Phách, bài đọc ở hội Khuyến Học Bắc Ninh, 1935). Đó là tình trạng người ta biết và thích Truyện Kiều hồi trước 1945.

Sau này, vì chiến tranh, loạn ly, vì thời thế và tình hình chính trị không cho phép cho nên số người đọc Truyện Kiều, thưởng thức tài nghệ của Nguyễn Du có phần giảm bớt. Riêng ở Miền Nam tự do, việc dạy Đoạn Trường Tân Thanh trong học đường, cũng như việc nghiên cứu về Nguyễn Du và Truyện Kiều vẫn được giới trí thức đặc biệt chú ý trước biến cố lịch sử 1975.

Từ sau 1975 đến nay trong sinh hoạt văn hoá của người Việt hải ngoại, Nguyễn Du với Truyện Kiều, cũng như những tác giả khác trong văn học Việt Nam, ít có cơ hội được nói tới. Tuy nhiên trong thầm lặng vẫn có một ít người nhớ và nghĩ tới Đoạn Trường Tân Thanh và tác giả của nó. Trong những năm 2003, 2004, 2005, tập san Dòng Việt ở Nam Cali cho ra đời 3 Tuyển Tập Phê Bình Đoạn Trường Tân Thanh với cả thảy gần bảy mươi (đúng ra là 68) bài viết của nhiều học giả, giáo sư, văn thi sĩ, từ xưa đến giờ. Thật ra thì 68 bài viết mới chỉ là con số nhỏ đối với khoảng trên dưới 600 bài về Nguyễn Du và Đoạn Trường Tân Thanh theo tin tức thu lượm được. Trong lúc đó, ở lãnh vực khác của nghệ thuật, lại có một người đã ròng rã gần năm năm trời đem hết tài năng của mình ra phổ nhạc trọn cả tác phẩm hơn ba ngàn câu thơ lục bát của Nguyễn Du, kết thành một bộ đĩa 7 CDs với 77 bản nhạc về Kim Vân Kiều. Người đó là kỹ sư/nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện mà Hàn Lâm Viện Âu Châu gần đây vừa mời làm thành viên sau khi tác phẩm Kim Vân Kiều, của nhạc sĩ hoàn thành.

Bỏ ra gần năm năm trời, ròng rã sáng tác để phổ hơn ba ngàn câu thơ lục bát của Nguyễn Du thành 77 bản nhạc, Quách Vĩnh Thiện đã hoàn thành một công trình nghệ thuật thật vĩ đại. Từ trước đến giờ chưa có một nhạc sĩ nào làm được việc đó, và về sau cũng chưa chắc sẽ có người làm nổi việc này. Ở đây không phải chỉ có đủ kiên nhẫn, chịu khó làm việc, hay có động cơ ham muốn thúc đẩy, mà còn phải có óc sáng tạo, tính nhạy cảm, óc tưởng tượng, năng khiếu âm nhạc, và nhất là lòng thương cảm đối với Đoạn Trường Tân Thanh và nhất là với thiên tài Nguyễn Du. “Bất tri tam bách dư niên hậu. Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?” Câu hỏi của Nguyễn Du khi ông khóc cho nàng Tiểu Thanh đã có câu trả lời từ sau khi tác phẩm bất hủ của ông ra đời. Từ Mộng Liên Đường chủ nhân đến Chu Mạnh Trinh và nhiều văn thi sĩ sau này đã có nhiều người chia sự thương cảm của ông đối với người tài tử, giai nhân, hay nói rộng ra, con người ở trên trần gian này. “Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu?”.

Thật sự nếu nghĩ cho kỹ thì đâu có phải chỉ tài tử, giai nhân mới bị định mệnh vùi dập, mà hể đã là người thì phần đông người ta đều bị khốn khổ vì định mệnh, đều bị chung số phận “bạc mệnh” như nhau. Nếu ở địa hạt văn chương đã có người thương cảm khóc với Tố Như, thì ở địa hạt âm nhạc nay cũng có người đồng cảm. Quách Vĩnh Thiện chính là người đồng cảm đó. Bảy mươi bảy bản đàn phổ từ toàn tác phẩm ĐTTT đã nói lên điều đó.

Sách “Truyện Kiều: Thơ và Nhạc” ra đời hôm nay vừa để vinh danh thiên tài Nguyễn Du sau gần, hay trên, hai trăm năm ĐTTT ra đời, vừa đánh dấu sự xuất hiện tác phẩm phổ nhạc Kim Vân Kiều của Quách Vĩnh Thiện. Cho nên sách gồm hai phần chính: Phần Một chứa đựng trên 20 bài viết của các học giả, giáo sư, văn thi sĩ nổi tiếng từ trước tới giờ về thiên tài Nguyễn Du và tác phẩm Đoạn Trường Tân Thanh, và Phần Hai gồm 10 bài viết về nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện và tác phẩm phổ nhạc Kim Vân Kiều của người nhạc sĩ/Hàn Lâm Viện sĩ này.

Về Phần Một, vì điều kiện và phương tiện hạn chế, chúng tôi chỉ xin đăng một số ít bài xem như tiêu biểu cho một số khuynh hướng/quan điểm quan trọng mà thôi. Từ trước đến giờ đã có rất nhiều bài viết có giá trị về tác phẩm Đoạn Trường Tân Thanh và tác giả Nguyễn Du. Sự lựa chọn một ít bài của chúng tôi ở đây hoàn toàn chủ quan, và không theo những tiêu chuẩn khoa học nào cả. Có điều những bài chúng tôi lựa chọn dù là từ nhiều quan điểm cũng như khía cạnh khác nhau, vẫn có một mẫu số chung là góp phần vào việc vinh danh Truyện Kiều là một tuyệt phẩm, một kiệt tác, và Nguyễn Du quả là một thiên tài [1], [2]. Với sức sáng tạo mạnh mẽ, óc tưởng tượng phong phú, một con tim dễ rung cảm, một tâm hồn cao đẹp và với khả năng tổng hợp khéo léo, thiên tài Nguyễn Du đã vận dụng cả vốn văn hoá xã hội mà môi trường và hoàn cảnh đã cung ứng cho ông để dựng nên tác phẩm vô tiền tuyệt hậu.

Từ câu chuyện ngắn của Dư Hoài về một nàng Kiều kỷ nữ, và từ một chương hồi tiểu thuyết 20 hồi của Thanh Tâm Tài Nhân [3], óc sáng tạo của Nguyễn Du đã dựng nên câu chuyện Đoạn Trường Tân Thanh với bao nhiêu tình tiết éo le, khúc chiết, làm nổi bật vai trò phi lý của định mệnh đối với thân phận bi đát của con người. Óc tưởng tượng phong phú đã giúp tác giả tạo nhiều hình ảnh thi ca tuyệt vời trong việc biểu tả các hạng người, các cảnh vật, các tâm trạng vui buồn của nhân vật chính. Tính dễ rung cảm giúp Nguyễn Du tạo ra tâm lý nhân vật Thúy Kiều thật xuất sắc, rất hợp lý với chuỗi cảm nghĩ và hành động đưa đến cuộc đời đầy gian truân, khốn khổ, đầy nước mắt của con người ở mọi nơi, mọi lúc.

Nguyễn Du có học kinh sách của Nho gia, nhưng không bắt buộc phải theo đúng con đường của Trình Tử hay Chu Tử.

Nguyễn Du có đọc có thấm nhuần tư tưởng Phật giáo, nhưng ông không bắt buộc phải đi đúng con đường giải thoát của Đức Thích Ca. Ông còn tin ở Trời, ở định mệnh, ở sự sắp đặt của Trời cũng như tin ở nhân quả nghiệp báo, như đa số người dân Việt cùng tin. Tinh thần cao đẹp đã giúp ông vượt qua tư tưởng của riêng một tôn giáo để đi đến tinh thần tổng hợp tam giáo, vượt qua khung cảnh của Việt Nam thế kỷ 19 để đi đến tinh thần nhân bản với hình ảnh của cuộc đời và con người ở mọi nơi, mọi lúc. Tác phẩm của ông có giá trị ngàn đời, và có giá trị trên nhiều nước ngoài Việt Nam. Hơn hai mươi bài viết trong Phần Một sẽ cung ứng nhiều bằng chứng cho thiên tài Nguyễn Du và tác phẩm bất hủ Đoạn Trường Tân Thanh như vừa trình bày. Ban biên tập sách này xin hết lòng cám ơn các tác giả có bài viết đăng trong Phần Một này nếu chúng tôi không liên lạc được với tác giả để xin phép.

Phần Hai gồm những bài nói về tác giả Quách Vĩnh Thiện và về công trình phổ nhạc lớn lao của nhạc sĩ. “Nhân bất phong sương vị lão tài”, cuộc đời từng trải phong sương dâu bể của người nhạc sĩ được Thanh Vân vẽ lại khá đầy đủ. Dòng nhạc Quách Vĩnh Thiện đi vào Đoạn Trường Tân Thanh, óc sáng tạo của tác giả, tâm hồn dễ rung cảm, lòng thương cảm của tác giả đối với thiên tài Nguyễn Du và thân phận bạc mệnh của Thúy Kiều, sẽ được các nhạc sĩ, giáo sư, nổi tiếng như Trần Văn Khê, Lê Mộng Nguyên, Trần Quang Hải, Anh Bằng, Cao Minh Hưng, Đỗ Bình, Nguyễn Văn Huy, Trọng Minh, Dáng Thơ và Việt Hải nói đến đầy đủ trong Phần Hai của quyển sách. Ban biên tập xin có lời cám ơn chân thành gởi đến tất cả quý vị.

Nhân vô thập toàn, việc làm của con người, dù có cố gắng đến đâu cũng không tránh hết được những sai lầm, thiếu sót.

Ban biên tập quyển sách này rất mong sự thông cảm của quý độc giả, quý đồng hương, và sự chỉ giáo của quý vị để cho quyển sách được hoàn thiện hơn nếu có cơ hội tái bản.

Phụ chú:

[1] Một số ít nhà phê bình, hoặc đứng ở quan điểm luân lý của nho gia hoặc tựa trên học thuyết mác xít để chỉ trích nội dung của tác phẩm, nhưng không một ai phủ nhận giá trị nghệ thuật của thiên tài Nguyễn Du. Cụ Ngô Đức Kế, trong bài “Luận Về chánh học cùng tà thuyết’ đã có nhận xét rằng: ”Nói về văn chương quốc âm của ông Nguyễn Du thời vẫn là hay thiệt ; song cái lối văn vần ngâm nga ngợi hát, chỉ là một lối trong đạo văn chương, văn tuy hay mà truyện là truyện phong tình thời có vẽ “ai dâm sầu oán, đạo dục tăng bi”, tám chữ ấy không tránh đằng nào cho khỏi. Trong khi đó Nguyễn Bách Khoa viết: “Thế là do yếu tố chiến bại mà nói ra yếu tố đoạn trường của Truyện Kiều. Đã thua, đã thất bại đến đầu hàng, thất bại đến phải tiêu ma, thì sao không đoạn trường cho được?

…Truyện Kiều quả đã chứa đựng một trời sầu thảm và ai oán không bờ bến”. Thật ra thì những sầu oán, bi thương, những thất bại khổ đau của con người, hay nhân vật trong tác phẩm văn chương thuộc về đề tài của tác phẩm, và đề tài không phải nghệ thuật, thành ra thất bại, bi thương, sầu khổ trong Đoạn Trường Tân Thanh không là dấu hiệu của sự thất bại, hay yếu kém về nghệ thuật của tác giả Nguyễn Du.

[2] Mổ xẻ nhân cách, hay tâm lý, hay tâm sinh lý của con người, phần đông các khoa học gia đều chấp nhận có hai yếu tố quyết định. Trước kia thì hai yếu tố đó là di truyền (heredity) và môi trường hay ngoại cảnh (environment).

Ngày nay người ta dung từ ngữ tự nhiên (nature) và giáo dục (nurture) thay vì di truyền và môi trường để gọi hai yếu tố quyết định tâm lý của con người. (Judith Rich Harris: “The nurture assumption”; Peter J. Richerson: “Not by Genes Alone” ; Barbara Rogoff: “The Cultural Nature of Human Development” ; Steven Pinker: “The Blank Slate”)

Yếu tố môi trường /ngoại cảnh hay giáo dục giữ vai trò vô cùng quan trọng. Con người sinh ra và lớn lên trong khuôn khổ văn hoá xã hội nào thì sẽ phải được dạy dỗ, đào tạo nên một phần tử của xã hội, văn hoá đó. Tiến trình xã hội hoá (socialization) qua ba nguồn giáo dục gia đình, học đường, và trường đời, đã cung ứng cho con người cả một kho ngữ vựng (và văn phạm), một hệ thống giá trị xã hội, một nền học thuật tư tưởng, bao nhiều những cách thế xử sự ở đời. Cả một cái vốn văn hoá xã hội mà con người thu nhận được từ những người xung quanh từ lúc ấu thơ cho đến khi trưởng thành là do quá trình xã hội hoá mà ra. Nếu người ta được sinh ra trong một gia đình thế gia, vọng tộc, có nhiều người (cha mẹ, anh em, họ hàng) khoa bảng, quan trường như Nguyễn Du thì tất nhiên người ta sẽ học được rất nhiều những từ ngữ trí thức, bóng bẩy, lối diễn tả suông sẻ, chải chuốt, cả một ngôn ngữ của một “chi văn hóa” (subculture) đặc biệt của xã hội quan quyền, sang trọng. Khi bước chân vào trường học, chắc chắn Nguyễn Du phải được học với những ông thầy gỉỏi, có tiếng ở trong vùng. Nguyễn Du cũng sẽ có cơ hội đọc nhiều kinh sách, tác phẩm văn chương giá trị, có nhiều dịp trau đổi ý kiến, tư tưởng với những người có học thức, thuộc giới trí thức lúc bấy giờ.

Hệ thống giá trị xã hội, những tư tưởng về thiên mệnh, thuyết chính danh, thuyết trung dung, tư tưởng tu-tề-trị-bình, luân lý tam cương ngũ thường, tứ đức tam tùng của Nho giáo (từ Khổng, Mạnh, đến Trình, Chu), thuyết vô vi, nhàn hạ của Lão Trang, hay Tứ Diệu Đề và Thập Nhị Nhân Duyên cùng với lẽ vô thường, luật nhân quả, nghiệp báo, vv… của Phật giáo, tất cả những tư tưởng/triết lý đó đều có đầy trong ký ức (xem như thư viện tinh thần) của Nguyễn Du. Từ cuối thế kỷ 18 sang đầu thế kỷ 19 Thơ Nôm đã đến thời cực thịnh. Các tác phẩm lớn đã ra đời. Chinh Phụ Ngâm, Cung Oán Ngâm Khúc, Hoa Tiên truyện đã có mặt trên văn đàn, v.v… Thời ly loạn, cuộc bể dâu, cảnh tranh quyền đoạt lợi trong phủ Chúa triều Lê Mạt, sự nổi dậy của Tây Sơn, sự đánh chiếm Thăng Long của Nguyễn Huệ, sự sụp đổ của nhà Lê, sự thống nhất đất nước của Nguyễn Ánh, tất cả bức tranh bi thảm của người dân Việt thời chiến tranh ly loạn phải hằn sâu trong tâm tư Nguyễn Du. Tất cả những dữ kiện, hình ảnh, tín liệu, tư tưởng đó đều thuộc yếu tố môi trường/hoàn cảnh mà Nguyễn Du đã thu nhận được từ quá trình xã hội hoá.

Đây là yếu tố cần thiết góp phần vào việc dựng nên đời sống tâm lý của Nguyễn Du, nhưng yếu tố quan trọng này chưa phải là đủ để quyết định một thiên tài. Các khoa học gia nghiên cứu về di truyền, về genes, về cấu trúc não bộ của con người cho biết những yếu tố này có phần quyết định trong đời sống tâm lý của con người nhưng không thể nói được bộ óc hay genes của một thiên tài khác với người thường như thế nào? Những trắc nghiệm tâm lý thường dùng ở Mỹ bây giờ như Stanford Binet, những aptitude tests, những interest inventories có thể cho biết chỉ số IQ, số điểm percentiles ở một địa hạt nào, hay sở thích của người ta ra sao, v.v… nhưng cũng không trắc nghiệm được một thiên tài.

Tuy nhiên một số các nhà tâm lý có thể nhận ra những hoạt động tâm lý vượt trội của một thiên tài ở địa hạt nghệ thuật như óc sáng tạo, óc tưởng tượng, khả năng phân tích/tổng hợp, trực giác, tính nhạy cảm (dễ cảm xúc), v.v…
[3] Câu chuyện có thể là một vay mượn, có thể lấy từ chuyện phong tình của Dư Hoài hay Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân bên Trung Hoa nhưng đây không phải là một tác phẩm dịch mà là một tác phảm có phần sáng tạo quan trọng của Nguyễn Du. Chuyện của Dư Hoài chỉ là câu chuyện ngắn có mấy trang kể lại cuộc đời của một ca kỷ có thật ở trên đời tên là là Vương Thúy Kiều. Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân là một quyển chương hồi tiểu thuyết gồm 20 hồi. Ở đầu mỗi hồi có 2 câu đối làm tiểu đề như phần nhiều những truyện Tàu mà ta thường thấy. Truyện Kiều của Nguyễn Du có tất cả 3254 câu lục bát, không phân thành hồi như chương hồi tiểu thuyết. Thành ra Nguyễn Du sáng tác hay phóng tác nhiều hơn là dịch thuật. Đã sáng tác, hay dù là phóng tác đi nữa thì yếu tố sáng tác, yếu tố tạo cái gì mới mẻ vẫn có ở nơi tác giả.

bar_divider

Vài hình ảnh kỷ niệm với Anh Quách Vĩnh Thiện trong Đại Hội Petrus Ký / Âu-Châu:

–      Anh Thiện và bản nhạc bất hữu: Apache  (The Shadows)

QVT Au chau 02

QVT Au chau 03

QVT Au chau 03 QVT Au chau 04

QVT Au chau 05 QVT Au chau 06

QVT Au chau 07.jpg

–      Anh Thiện, chị Thanh Vân (bên trái) và nhóm Silicon:

QVT Au chau 08.jpg

–      Anh Thiện và bạn bè:

QVT Au chau 09

–      Anh Thiện và buổi ra mắt trọn bộ dĩa Truyện Kiều được anh phổ nhạc:

QVT Au chau 10

QVT Au chau 11

QVT Au chau 12.jpg

QVT Au chau 13

QVT Au chau 14

–      Chị Thanh Vân (phu nhân anh Thiện) thuyết trình:

QVT Au chau 15

Xin được cúi đầu chào vĩnh biệt người anh đồng môn, Quách Vĩnh Thiện !!!

T.m. Ban Chấp Hành HAHPK/AC

Lê, Trung-Trực

AnimatedNotes  Quách Vĩnh Thiện đàn “APACHE (Youtube)

bar_divider

Một số nhạc phẩm tiêu biểu của Quách Vĩnh Thiện

AnimatedNotes PARIS TÌNH NỞ – Tố Vân hát

AnimatedNotesGỞI EM LỜI NHUNG NHỚ – Xuân Phú hát

AnimatedNotes THANH TỊNH – Nguyên Thảo hát – Thơ: Lương Sĩ Hằng – trong CD “Trần Gian”

AnimatedNotes TRUYỆN KIỀU 01 – THÚY KIỀU & THÚY VÂN – Quỳnh Lan hát

AnimatedNotes CHINH PHỤ NGÂM 01 – THUỞ TRỜI ĐẤT KHÁCH MÁ HỒNG – Hương Giang hát

QuachVinhThien-105

bar_divider

Cảm tưởng về công trình phổ nhạc từ Truyện Kiều của Quách Vĩnh Thiện

GSPhuongOanhFranceGS Phương Oanh, Trung tâm Âm nhạc dân tộc Phượng Ca tại Paris – Pháp, cho biết nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đã bỏ nhiều công sức để phổ nhạc Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du.

Công trình này gồm 7 CD với 77 bài, phổ nhạc toàn vẹn tác phẩm lừng danh của Nguyễn Du. Truyện Kiều được Unesco xem như di sản văn hóa nhân loại, do đó khi phổ nhạc, nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện rất chăm chút. Nhạc sĩ đã chia tác phẩm ra 77 đoạn và theo đó, anh đã viết ra 77 bài hát, theo những thể loại khác nhau. Muốn nghe hết 7 CD này phải mất 8 giờ. Văn nghệ sĩ, kiều bào ở các nước vốn yêu mến tác phẩm Truyện Kiều đã rất trân trọng sự sáng tạo của nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện. Sự ra đi đột ngột của anh đã để lại nhiều thương tiếc đối với chúng tôi” – GS Phương Oanh bày tỏ.

NgheSiHongVan.jpgTheo nghệ sĩ/ca sĩ Hồng Vân, các chủ đề của 7 album nhạc phổ thơ Truyện Kiều rất độc đáo, gồm: CD 1 – Trăm năm trong cõi người ta, CD 2 – Bên tình bên hiếu, CD 3 – Quyến gió rủ mây, CD 4 – Tài tử giai nhân, CD 5 – Cá chậu chim lồng, CD 6 – Hại nhân nhân hại và CD 7 – Chữ tài chữ mệnh. Năm 2010, nhạc sĩ tiếp tục phổ nhạc tác phẩm Chinh phụ ngâm.

Bà Hồng Vân nhận xét: “Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện không quá nổi tiếng nhưng ông được biết đến nhờ tài năng cũng như tâm huyết lưu giữ tác phẩm Truyện Kiều cho muôn đời sau bằng một hình thức rất đặc biệt là phổ nhạc. Ông đã giữ nguyên vẹn câu chữ của toàn bộ tác phẩm, không thay đổi dù chỉmột từ. Tôi rất say mê những bản nhạc đó, bởi nó được viết bằng giai điệu đầy màu sắc, vừa pha trộn nét huyền bí phương Đông vừa đậm chất dân giân Việt Nam nhưng không kém phần hiện đại của âm nhạc phương Tây, có cả những nhịp điệu hiện đại của rock“.

bar_divider

Đôi dòng về Nhạc Sĩ Quách Vĩnh Thiện

AnhBang-LeVanKhoa-CaoMinhHung-QuachVinhThien

  Quách Vĩnh Thiện, Anh Bằng, Cao Minh Hưng, Lê Văn Khoa

Tháng Mười Một năm 2010 nhân dịp anh chị Quách Vĩnh Thiện sang thăm viếng Hoa Kỳ chúng tôi có gặp nhau, tôi nhận thấy anh Thiện mang cá tính như tên anh mang, hiền hậu và hòa nhã. Chúng tôi vẫn giữ liên lạc qua nhóm Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ.

Nói đến nhạc Sĩ Quách Vĩnh Thiện có lẽ phải nói đến công trình âm nhạc mà anh đã thành công khi phổ nhạc trọn tác phẩm Đoạn Trường Tân Thanh, hay nôm na ta gọi là Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du. Truyện Kiều xuất hiện hơn hai trăm năm nay, là một đại tác phẩm đại diện cho văn học Việt Nam vì nội dung bi kịch tính của nó đã đi vào lòng tình tự dân tộc, và kiệt tác này cũng mang giá trị cao quý nằm trong kho tàng văn học uyên bác của Việt Nam, với văn chương thế giới, Truyện Kiều được quốc tế công nhận như di sản của nhân loại. Nếu thi hào William Shakespeare của Anh quốc có tác phẩm bi ai Romeo và Juliet, hay nước Pháp có bộ ba tác giả Racine, Molière và Corneille nổi tiếng với những tác phẩm nêu lên bi kịch tính xã hội thì Việt Nam ta có Truyện Kiều, một biểu tượng của văn hóa cổ truyền quốc gia trong niềm hãnh diện chung.
Thế mà nhạc Sĩ Quách Vĩnh Thiện đã dầy công nghiên cứu để phổ nhạc trọn thi tập 3254 câu, thực hiện 7 CD gồm 77 bài hát tất cả. Trong 7 CD gồm 7 thể loại nhạc mà nhạc sĩ lựa chọn đặt tên như: nhạc Cổ Truyền, nhạc Âu Châu, nhạc Tình Cảm, nhạc Hải Đảo Trung Mỹ, nhạc Đông Âu,nhạc Tây Ban Nha, và tân nhạc Việt Nam.

Là một người yêu âm nhạc, tôi biết diễn trình của Quách Vĩnh Thiện trải qua nhiều cam go, nhiều gian truân, nhưng nhờ lòng đam mê âm nhạc và đức tính kiên nhẫn, anh đã thành công. Điểm son khác, anh cũng được Hàn Lâm Viện Âu Châu nhìn nhận tên tuổi như một Hàn lâm sĩ.
Nhân dịp sách “Truyện Kiều: Thơ và Nhạc” được thực hiện, tôi xin chia vui và chúc mừng cùng anh.

Nhạc sĩ Anh Bằng
California, 01/06/2011

TruyenKieu-ThoVaNhac-2011.jpg

bar_divider

CuocDoiCuaQVT-ThanhVan.jpg

MỜI ĐỌC TOÀN BÀI: blinkingblock “QUÁCH VĨNH THIỆN – TRẢI QUA MỘT CUỘC BỂ DÂU (PDF) – Thanh Vân viết

bar_divider

Người kỹ sư phổ nhạc toàn bộ Truyện Kiều

Dành 5 năm và số tiền trị giá chiếc Mercedes đời mới để góp phần bảo tồn văn hóa Việt

** Ngọc Lan/Người Việt **

WESTMINSTER (NV) – Cho đến thời điểm này, có lẽ bài hát được xem là dài nhất thế giới, chứa trong 7 đĩa CD, có độ dài tổng cộng hơn 8 giờ, chính là “ca khúc” Kim Vân Kiều, thơ của đại thi hào Nguyễn Du, do kỹ sư-nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện phổ nhạc.

CDKimVanKieu-QVT-02

Kỹ sư – nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, viện sĩ hàn lâm viện Âu Châu, người đã bỏ ra 5 năm để phổ nhạc toàn bộ tác phẩm Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du.  (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Công trình phổ nhạc toàn bộ tác phẩm Truyện Kiều được Viện Hàn Lâm Khoa Học, Nghệ Thuật, Văn Chương Châu Âu ghi nhận, và công nhận người nhạc sĩ đã dành ra thời gian 5 năm để phổ nhạc tác phẩm vĩ đại này làm viện sĩ vào năm 2009.
Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện bắt đầu phổ nhạc Kim Vân Kiều của Nguyễn Du từ năm 2005, và kết thúc “công trình vĩ đại” đó vào năm 2009. Ngay sau đó, ông lại bắt tay vào phổ nhạc một tác phẩm thơ nổi tiếng khác trong văn học Việt Nam, đó là Chinh Phụ Ngâm của Ðoàn Thị Ðiểm.
Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện, hiện đang sống tại Pháp, sinh năm 1943 tại Sài Gòn. Từ năm 1964, ông đã sang Pháp du học và tốt nghiệp ngành kỹ sư tin học.
Nhân dịp nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện đến Hoa Kỳ và Orange County để giới thiệu ra mắt CD Kim Vân Kiều và Chinh Phụ Ngâm, Người Việt đã có cuộc trò chuyện cùng ông xoay quanh vấn đề này.

-Ngọc Lan (N.V): Xin nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện cho biết con đường ông trở thành một nhạc sĩ đã diễn ra như thế nào?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Tôi chơi nhạc từ năm 6 tuổi. Ngoài đàn guitar, tôi còn có thể chơi được đàn accordéon, piano, mandoline, đàn bầu. Có thời gian, tôi chơi chung trong ban Kích Ðộng nhạc của ca sĩ Công Thành, Elvis Phương… Nhạc với tôi không phải là nghề nghiệp chính, mà chỉ là một loại hobby. Năm 20 tuổi được đi du học ở Pháp. Cuối thập niên 60, tôi có học nhạc tại Hàn Lâm Viện Pháp về tây ban cầm.

-NV: Duyên cớ gì đưa một người kỹ sư như ông đến chỗ quyết định phổ nhạc Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Phổ nhạc Truyện Kiều cũng là một ‘hobby’ của tôi. Tình cờ một lần tôi đọc lại truyện Kim Vân Kiều. Tới câu 890, “Sống nhờ đất khách, thác cho quê người,” thì tự dưng tôi thấy cảm động đến chảy nước mắt.
Tôi tự hỏi: “Tại sao mình không gìn giữ nền văn hóa Việt Nam qua tiếng hát, qua Truyện Kiều?” Truyện Kiều khi đọc có thể khó hiểu, hoặc người ta chỉ đọc một lần. Nhưng qua tiếng hát thì ai cũng có thể thấu hiểu dễ dàng hơn, tạo nên sự rung động và có thể nghe nhiều lần.
Từ đó bắt đầu bước vào cuộc phổ nhạc Truyện Kiều.

-NV: Nhạc sĩ có thể nói rõ hơn về quá trình ông phổ nhạc Truyện Kiều có những thuận lợi và khó khăn như thế nào?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Hết sức khó khăn. Trong 5 năm tôi mới phổ nhạc hết được Truyện Kiều.
Suốt thời gian đó, mỗi ngày tôi thức dậy từ lúc 5 giờ sáng, phổ nhạc đến 7 giờ 30 đi làm việc kỹ sư. Về đến nhà cũng 8, 9 giờ tối, rồi lại phổ nhạc tiếp. Mỗi đêm ngủ có 5 tiếng thôi. Cuối tuần cũng dành thời gian để hòa âm và làm nhạc. Trong 5 năm đó quả thực rất vất vả. Cuối cùng tác phẩm cũng hoàn tất bao gồm 77 bài, chứa trong 7 đĩa CD, tổng cộng độ dài hơn 8 tiếng để nghe.
Trước khi bắt tay vào phổ nhạc, tôi mất 6 tháng để nghiền ngẫm những điều được gửi gắm trong Truyện Kiều. Phải hiểu thấu đáo những từ ngữ, điển tích trong đó thì mới phổ nhạc được chứ không hiểu lời thơ thì nhạc mình không có giá trị gì hết.
Thêm vào đó, Truyện Kiều được viết bằng chữ Nôm, nhiều bản dịch không giống nhau thành ra làm cho mình cảm thấy khó khăn, không thể dựa trên bản này, bỏ bản kia được. Tôi đọc khoảng 30 bản dịch của nhiều người để tìm kiếm chữ phù hợp với bài mình. Chính vì điều này mà hiện nay có nhiều người cho rằng bản phổ nhạc của tôi có thể xem như bản thống nhất tạm thời.

-NV: Khi phổ nhạc, ông giữ nguyên toàn bộ lời thơ hay viết lại cho phù hợp với khuôn nhạc như những nhạc sĩ khác hay?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Tôi giữ lại tất cả lời thơ, bởi Nguyễn Du đã đắn đo trong từng chữ một, nên nếu mình đổi chữ, có thể đi sai ý của nhà thơ. Với Chinh Phụ Ngâm của Ðoàn Thị Ðiểm, tôi vẫn làm như thế.

-NV: Nhạc sĩ đã dùng những thể loại nhạc nào cho tác phẩm Kim Vân Kiều?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Lúc đầu tôi tính nếu chỉ làm nhạc ngũ cung thì không thể nào làm hết 77 bài hát được vì cứ lẩn quẩn trong lục bát thì rất khó, rất chán.
Do Truyện Kiều được UNESCO công nhận là di sản thế giới nên tôi nghĩ đến việc tại sao không sử dụng tất cả những điệu nhạc trên thế giới để phổ nhạc? Thế là tôi làm nên 7 đĩa nhạc, mỗi đĩa là một khuynh hướng nhạc khác nhau.
Ðĩa 1, từ câu thơ 1 đến câu 422, mang tên “Trăm năm trong cõi người ta,” tôi sử dụng loại nhạc cổ truyền Việt Nam.
Ðĩa 2, từ câu 423 đến câu 890, mang tên “Bên tình bên hiếu,” tôi sử dụng các thể nhạc ở Âu Châu
Ðĩa số 3, từ câu 891 đến 1312, tên “Quyến gió rủ mây” và đĩa 4, từ câu 1313 đến 1780, tên “Tài tử giai nhân,” tôi sử dụng các loại nhạc Salsa, Lambada,…
Ðĩa số 5, từ câu 1781 đến 2264, tên “Cá chậu chim lồng,” và đĩa số 6, từ câu 2265 đến 2778, tên “Hại nhân nhân hại,” tôi làm theo thể loại Rock&Roll cho sống động.
Ðĩa cuối cùng tên “Chữ tài chữ mệnh” tôi lại dùng nhạc cổ truyền, nhưng có nét tân thời hơn so với đĩa 1.
Tóm lại, mỗi đĩa đều có sắc thái nhạc khác nhau.

CDKimVanKieu-QVT

7 CD Kim Vân Kiều, gồm 77 bài, và 2 CD Chinh Phụ Ngâm được nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện phổ nhạc với mục đích góp phần bảo tồn văn hóa Việt Nam ở hải ngoại. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)

-NV: Khi chuẩn bị phổ nhạc Truyện Kiều, nhạc sĩ có chia sẻ những cảm xúc của mình với bất kỳ người nào không? Và ý kiến từ những người đó là gì?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Tôi chỉ âm thầm làm một mình. Riêng một số người bạn chí thân thì cho rằng tôi sẽ chết trước khi tôi làm xong truyện Kiều, bởi họ thấy khó quá!
Mục đích duy nhất của tôi chỉ là muốn đóng góp sức mình vào sự bảo tồn văn hóa Việt Nam mà thôi, nhất là ở hải ngoại. Số tiền mà tôi đã bỏ ra để hoàn thành bộ CD Kim Vân Kiều này bằng với giá tiền một chiếc xe Mercedes đời mới hiện nay.
Nhưng tôi không hề có ý định kiếm lời trong chuyện làm những CD này. Tôi là một kỹ sư, tôi có đủ tiền để sống mà, những tiền còn dư lại thì dốc hết vào đây.
Khi nghe những email, những lời phản hồi từ nhiều người như có người nói hồi nhỏ má tôi ru tôi bằng Truyện Kiều, giờ nghe lại cảm thấy rất xúc động nên muốn nghe mỗi ngày, hay những người trẻ nghe những CD này lại hiểu thêm về văn hóa dân tộc, hay những thầy cô giáo ở Việt Nam đã hướng dẫn học trò mình nghe những CD đó cho những trích đoạn trong sách giáo khoa,…
Những câu chuyên như vậy cũng khiến tôi vui vui.


-NV: CD Kim Vân Kiều và Chinh Phụ Ngâm đã được giới thiệu ở đâu?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Ðã có ra mắt ở Paris 2 lần, rồi sang Bỉ, sang Ðức. Ở đâu tôi cũng nhận được sự ủng hộ nồng nhiệt. Riêng ở Việt Nam hiện nay cũng có rất nhiều CD Kim Vân Kiều, nhưng không phải do tôi phát hành mà do họ sao chép ra.
Như đã nói từ đầu, tôi làm việc này chỉ vì muốn bảo tồn văn hóa Việt Nam nên chuyện copy, sao chép đó không ảnh hưởng gì đến tôi, phổ biến ra cho nhiều người bài hát này cũng là tốt thôi.
Ngay trên website: thienmusic.com của tôi cũng để sẵn những bản mp3 trên đó, ai muốn download xuống cũng được.
Ở Mỹ, theo lời mời của Văn đàn Ðồng Tâm và Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ, tôi sẽ có những buổi giới thiệu những CD này ở San Diego, Orange County, San Jose và ở Houston Tesax từ nay đến cuối tháng 11 này.

-NV: Trong thời gian 5 năm phổ nhạc Truyện Kiều, có lúc nào ông cảm thấy nản lòng, muốn bỏ cuộc không?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Nếu nản chí thì tôi đã không làm thêm Chinh Phụ Ngâm, điều này chứng tỏ mình còn hăng say, còn muốn tiếp tục, đúng không?
Phổ nhạc Chinh Phụ Ngâm khó hơn Kim Vân Kiều, bởi Chinh Phụ Ngâm ra đời trước Truyện Kiều 71 năm. Chinh Phụ Ngâm làm theo thể song thất lục bát, để giữ nguyên lời đó phổ nhạc rất khó.
Sau khi hoàn tất Kim Vân Kiều mới chuyện sang làm Chinh Phụ Ngâm, gồm 2 CD, làm trong 1 năm.
Nhờ bộ truyện phổ nhạc này mà tôi được công nhận vào Hàn Lâm Viện Âu Châu. Hàn Lâm Viện này có 600 người, và 72 người trong số đó được giải Nobel. Khi biết điều đó, tôi mới nhận ra rằng việc mình được ngồi chung với họ quả là một danh dự.

-NV: Sau Truyện Kiều và Chinh Phụ Ngâm, nhạc sĩ còn dự định phổ nhạc tác phẩm nào nữa không?
-NS Quách Vĩnh Thiện: Chắc chắn là tôi không dừng tại đây rồi. Nhưng cũng chưa thể tuyên bố điều gì bây giờ. Tôi muốn giữ sự im lặng cho đến khi một tác phẩm mới chính thức công bố.

bar_divider

TOÀN BỘ 7 CD NHẠC KIM VÂN KIỀU

(NGUỒN: WEBSITE CỦA PETRUS KÝ ÚC CHÂU)

CD1: TRĂM NĂM TRONG CÕI NGƯỜI TA

CD-KVK1_QVT

CD2: BÊN TÌNH BÊN HIẾU

CD-KVK2-QVT

CD3: QUYẾN GIÓ RỦ MÂY

CD-KVK3-QVT

CD4: TÀI TỬ GIAI NHÂN

CD-KVK4-QVT

CD5: CÁ CHẬU CHIM LỒNG

CD-KVK5-QVT

 CD6: HẠI NHÂN NHÂN HẠI

CD-KVK6-QVT

CD7: CHỮ TÀI CHỮ MỆNH

CD-KVK7-QVT

bar_divider

VietfaceTV-PhongVanQuachVinhThien

Kim Hoàng Nguyễn (VIETFACE TV – Sydney Úc Châu) phỏng vấn Quách Vĩnh Thiện

                                             9/13/2013     blinkingblock  Phần 1        blinkingblock Phần 2

bar_divider

2 CD PHỔ NHẠC TỪ “CHINH PHỤ NGÂM”

(NGUỒN: WEBSITE CỦA PETRUS KÝ ÚC CHÂU)

CD1 – NỢ NÚI SÔNG

Bia-CDChinhPhuNGam-QVT-01

  1. Thuở Trời Đất Khách Má Hồng – Hương Giang
  2. Nợ Núi Sông – Thùy Long
  3. Chia Tay – Hoàng Quan
  4. Gió Cát – Mỹ Dung
  5. Lạnh Lùng – Mai Thảo
  6. Hồn Tử Sĩ – Thùy Long
  7. Chinh Phu – Hương Giang
  8. Nhớ Chàng – Mỹ Dung
  9. Tương Tư – Mai Thảo
  10. Lo Âu – Hương Giang
  11. Lòng Thiếp – Mỹ Dung

CD2: VINH QUANG

Bia-CDChinhPhuNGam-QVT-02

  1. Nguyệt Hoa – Hương Giang
  2. Nhớ Nhung – Hạ Trâm
  3. Hồn Mộng – Mai Thảo
  4. Giấc Mộng – Quang Minh
  5. Tuổi Xuân – Quỳnh Lan
  6. Xuân Vàng – Mai Thảo
  7. Oán Sầu – Hương Giang
  8. Ước Mơ – Quỳnh Lan
  9. Vinh Quang – Xuân Phú
  10. Kết Duyên – Hương Giang

ChinhPhuNgam-QVT

bar_divider

BiaCDThienDiaNhan-QVT

blinkingblock  RFI PHỎNG VẤN NS QUÁCH VĨNH THIỆN VỀ CD TÂM LINH ” THIÊN ĐỊA NHÂN” – 2010

bar_divider

QuachVinhThien-100

QuachVinhThien-101

QuachVinhThien-102

QuachVinhThien-108

QuachVinhThien-109

QuachVinhThien-103

QuachVinhThien-104

QuachVinhThien-107.jpg

bar_divider

Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện nói về CD Kim Vân Kiều

Mặc Lâm, phóng viên đài RFA / 2008-06-01

Chương trình VHNT tuần này Mặc Lâm giới thiệu đến với quý vị nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện hiện đang sống tại Pháp. Ông đã phổ nhạc toàn bộ tác phẩm Kim Vân Kiều của Nguyễn Du thành hơn 70 ca khúc.
Tác phẩm này được nhạc sĩ Vĩnh Thiện ấp ủ trong nhiều năm và mới đây được ông cho ra mắt 3 CD đầu tiên. Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện là kỹ sư tin học hiện đang làm việc tại Paris. Ông đã sớm bước chân vào lãnh vực âm nhạc từ thập niên 1960 và là một trong những khuôn mặt của phong trào nhạc trẻ tại Sài Gòn lúc bấy giờ. Sang du học điện toán tại Pháp, ông học thêm tây ban cầm tại Hàn Lâm Viện Âm Nhạc Paris và ông cũng là người Việt Nam đầu tiên tốt nghiệp tại nhạc viện nổi tiếng này.

Tình cờ

Nói về nguyên nhân dẫn tới việc ông quyết định phổ những bài thơ trong Kim Vân Kiều thành ca khúc, nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện cho biết:

Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện : Rất tình cờ là hôm đó trong tủ sách của Thiện có một cuốn sách của người ta để trong tủ sách đó là sách Kim Vân Kiều mà đã bị mục nát rồi. Nó rách rưới lung tung hết.

Thấy quyển sách đó, Thiện đem ra để dán lại, làm lại bìa và dán lại cho sạch sẻ để lại vào tủ. Lúc Thiện dán lại quyển sách thì trong đầu Thiện chợt hiện lại những hình ảnh ngày xưa khi học Truyện Kiều, nhớ lại “Trăm năm trong cõi người ta, Chũ tài chữ mệnh…” này kia đó, nên trong khi dán lại sách thì Thiện nảy sinh cái ý là thôi thì sẵn đây mình đọc lại luôn đi.

Thì Thiện mới đọc lại hết Truyện Kiều mới nhận ra rằng những gì Thiện hiểu biết (về Truyện Kiều) thì nó quá nhỏ đối với tác phẩm quá vĩ đại. (Đối với Thiện) ông Nguyễn Du không phải là nhà thơ nữa rồi mà là một thiền sư lỗi lạc, dạy đời ăn ở có nghĩa, có vay có trả, đầy đủ hết. Thì Thiện mới thấy hay quá và cố gắng đọc lại lần thứ nhì. Đọc lại lần thứ nhì Thiện mới ngừng lại ở câu mà làm cho Thiện rất là xúc động “Sống nhờ đất khách, thác chôn quê người!”

Trích đoạn CD Kim Vân Kiều :
“Lỡ làng nước đục bụi trong
Trăm năm để một tấm lòng từ đây
Xem gương trong bấy nhiêu ngày
Thân con chẳng kẻo mất tay bợm già
Khi về bỏ vắng trong nhà
Khi vào dùng dắng khi ra vội vàng
Khi ăn khi nói lỡ làng
Khi thầy khi tớ xem thường xem khinh
Khác màu kẻ quý người thanh
Ngẫm ra cho kỹ như hình con buôn
Thôi con, còn nói chi con
Sống nhờ đất khách thác chôn quê người
Thôi con, còn nói chi con
Sống nhờ đất khách thác chôn… quê người….

Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện (nói tiếp) : Thì Thiện mới rơi nước mắt. Đó là Thiện đi du học hồi 20 tuổi đó, thì bây giờ sáu mươi mấy tuổi rồi. Rồi Thiện nói chắc một ngày nào mình cũng chết ở xứ ngoài này, thì từ đó Thiện mới rung động, Thiện mới nói tại sao mình không làm nhạc để cho người khác thưởng thức về Truyện Kiều này, một truyện quá hay mà đang lần lần đi vào sự quên lãng của con người, mà nó quá hay làm Thiện xúc động nên từ đó Thiện mới cố gắng làm nhạc.

Rồi Thiện phải đọc lại lần thứ ba, vừa đọc vừa cắt đoạn để nó thành ra Truyện Kiều vớí 77 bài hát. Thiện phải cắt (Truyện Kiều) ra từng khúc để làm nhạc, mà cắt khúc đâu phải dễ, vì phải có đề tài (cho mỗi khúc), có cái tựa (cho mỗi khúc), tại vì Nguyễn Du viết Kim Vân Kiều Truyện với 3.254 câu thơ đặt tên là Đoạn Trường Tân Thanh. Truyện Kiều phổ ra nhạc rất là khó tại vì vần điệu của nó là thể thơ lục bát (câu 6 chữ và câu 8 chữ).

Thành ra từ lúc bắt đầu làm thì Thiện mới nói là mình sẽ làm mỗi CD với lối âm nhạc nào đi hết thế giới và trở về nguồn cội mình ở Việt Nam, cho nên cái CD đầu tiên “Trăm năm trong cõi người ta” thì Thiện chú trọng trên âm nhạc cổ truyền Việt Nam với đàn tranh, sáo này kia. CD thứ nhì “Bên tình bên hiếu” thì lần lần đi qua Âu Châu.

Thứ ba nó hơi có nhạc xúc động một chút. Thứ tư là Thiện làm với musique trên đảo, chẳng hạn như đảo Martinique có mấy điệu như Salsa, điệu Bossa Nova ở Brésil (Brazil), điệu Zup này kia đó.

Trích đoạn CD Kim Vân Kiều :
Trước thầy sau tớ lao xao
Nhà băng đưa lối rước vào lầu trang
Ghế trên, ngồi tót sổ sàng
Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra
Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng
Ngại ngùng giợn gió e sương
Nhìn  hoa bóng thẹn trông gương mặt dày
Mối càng vén tóc bắt tay
Nét buồn như cúc điệu gầy như mai.

Phổ nhạc nhưng không đổi chữ

Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện (nói tiếp) : Hết Truyện Kiều thì hầu như là hết những lối nhạc của khắp thế giới, chẳng hạn như nhạc giống như xứ Nga, nhạc giống như xứ Espagne (Tây Ban Nha) Flamenco này kia đó, thì để cho người nghe họ không có chán, tại vì nếu không thì mình sẽ giống như hát vọng cổ, nghiã là chỉ đổi lời mà cái nhạc cứ như thế.

Thành ra Thiện phải tuỳ giòng thơ của Nguyễn Du buồn vui mà Thiện làm trong lối nhạc của mình. Chắc chắn là người ta nghe (thì) ngưòi ta nói hơi giống giống nhau nhưng tình trạng đó mình không thể nào tránh khỏi. Nhưng Thiện rất chú trọng về vấn đề nhịp nhàng, giai điệu phối âm thanh làm sao cho người nghe đỡ thấy chán.

Thiện là người duy nhứt dám làm hết Truyện Kiều mà không đổi chữ nào hết, không phải là phổ nhạc không mà tìm tòi để tìm chữ thật đúng của Nguyễn Du làm, tại vì Nguyễn Du làm bằng chữ Nôm, đọc kỹ thì rất nhiều chữ – câu văn mà người Việt Nam dùng mà không biết là mình nói Truyện Kiều.

Trong Truyện Kiều làm cho Thiện xúc động nhiều nhứt là một trong những truyện mà tất cả mọi thành phần trong xã hội đều có trong Truyện Kiều, từ nhân vật tốt nhân vật xấu, những thành phần trí thức, những thành phần hạ cấp cũng có hết.

Mặc Lâm : Theo như ông vừa nói đó thì ông đã sử dụng toàn bộ những câu chữ trong Truyện Kiều mà không có thay đổi một chữ nào hết. (Nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện : Dạ.) Nhưng có một điều mà tôi lo ngại đó là thường thường nếu mà phổ nhạc mà không thay đổi vị trí chữ hoặc thêm bớt làm cho linh động câu nhạc, tại vì thơ là thơ 6-8 cứ lập đi lập lại 6-8, 6-8 có thể nó làm cho người nghe nhàm chán và nhạc trở thành monotone đó ông. Nhạc Sĩ có để ý điều này hay không ạ?

Nhác sĩ Quách Vĩnh Thiện : Dạ. Cái này là mình cố ý làm, tại vì nếu mà mình đổi chữ, giống như Thiện vừa nói là mình phổ thơ một nhà thiền sư, mỗi chữ họ đắn đo dữ lắm, mà mình đổi chữ khác hay mình sửa là mình có thể sai ngàn dặm mà mình không hay, là trật đường rầy đó. Vấn đề là mình sửa chữ giống như ông Phạm Duy đã làm rồi.

Phạm Duy không làm hết tập thơ , nhưng mà cắt đoạn, rồi dùng chữ khác, thì Thiện ngược lại, Thiện muốn đọc Truyện Kiều bằng nhạc. Người nào có đủ trình độ hiểu hết Truyện Kiều thì họ nghe lại những câu văn, còn người nào không đủ trình độ thì họ phải nghe nhiều lần hay là họ phải tìm kiếm tại sao có những chữ rất là khó, chẳng hạn Tống Ngọc, Tràng Khanh là gì?

Người ta đâu có biết! Tại sao có chữ “Chương Đài”? Tại sao có chữ “gương nhật nguyệt”? Nhưng mà đổi chữ khác làm cho bài nhạc nó hay, nhưng mình sẽ đánh mất cái huyền bí của bài thơ. “Ép cung cầm nguyệt” là cái gì? Thành ra để cho họ có nhiều nghi vấn để họ phải học hỏi thêm. Nếu mình đổi lại cái chữ khác để người đời họ hiểu và hát cho hay, rất là hay nhưng như vậy làm mất văn phẩm của người sáng tác ra.

Trích đoạn CD Kim Vân Kiều :
Vì ai rụng cải rơi kim
Để con bèo nổi mây chìm vì ai
Lời con dặn lại một hai
Dẫu mòn bia đá dám sai tấc vàng

Mặc Lâm : Trong tinh thần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc như nhạc sĩ Quách Vĩnh Thiện chia sẻ, thì những giai điệu trong công trình này cho dù thế nào đi nữa người nghe cũng đồng ý ở một điểm rất chung, đó là dùng âm nhạc để góp phần tôn vinh thi hào Nguyễn Du là một việc làm đáng trân trọng. Không những tôn tạo thêm vóc dáng của thi ca Việt Nam mà còn khơi động những gì đang ngủ yên trong tâm tưởng của người Việt xa xứ.

Quý thính giả vừa nghe Tạp Chí Văn Học Nghệ Thuật do Mặc Lâm, kỳ này giới thiệu tác phẩm của Quách Vĩnh Thiện, phổ nhạc tập truyện thơ Kim Vân Kiều của đại thi hào Nguyễn Du. Quý thính giả có thể tìm hiểu thêm về nhạc sỉ Quách Vĩnh Thiện và các sáng tác của ông trên Website http://thienmusic.com.

MacLamRFA
Mặc Lâm

blinkingblock NGHE PHỎNG VẤN (MP3)

bar_divider

TƯỞNG NIỆM NHẠC SĨ QUÁCH VĨNH THIỆN (1943-2019)- Biên soạn: Phan Anh Dũng
Vui lòng gởi thêm tài liệu về dathphan1@gmail.com

bar_divider