Tiếng hát Như Thủy

Cảm ơn chị Xuân Thu đã cung cấp thêm chi tiết về chương trình “Tiếng Hát Đôi Mươi” và ban Tứ Ca Nhật Trường để bài viết này được trọn vẹn và đầy đủ hơn.

Vưu Văn Tâm

Tieng hat Nhu Thuy 01

Vào giữa thập niên 60 của thế kỷ trước, sinh hoạt của nền tân nhạc Việt-Nam tại miền Nam tự do được phát triển rực rỡ. Rất nhiều ban nhạc và những giọng ca mới, trẻ trung được ra đời trong khoảng thời gian này.
Một trong những ban nhạc được yêu thích thời đó là ban Tiếng Hát Đôi Mươi do ca nhạc sĩ Nhật Trường – Trần Thiện Thanh thành lập. Ban nhạc gồm có các nhạc sĩ Đan Thọ, Canh Thân, Đan Phú, Trúc Sơn và thành phần ca sĩ tham gia gồm có Nhật Trường, Duy Khánh, Hà Thanh, Mai Hương, Hoàng Oanh, Phương Dung, Xuân Thu, Như Thủy, Tuyết Mai. Chương trình được phát thanh mỗi tuần vào chiều thứ hai từ 18:15 trên các làn sóng điện của đài Tiếng Nói Quân Đội và phát hình vào mỗi cuối tháng trên màn ảnh vô tuyến truyền hình Viêt-Nam, hay được gọi là đài số 9 (THVN9).

Tieng hat Nhu Thuy 02

Một trong những tiết mục hấp dẫn của chương trình Tiếng Hát Đôi Mươi là sự góp mặt của ban Tứ Ca Nhật Trường với bốn thành viên, một nam và ba nữ. Anh Nhật Trường là linh hồn của ban nhạc. Anh hát giọng chính cùng với phần phụ họa thật đẹp của ba giọng nữ – thấp, trung và cao – được giới thưởng ngoạn vô cùng yêu thích. Theo thời gian, ba giọng nữ được thay đổi nhiều lần, nhưng tiếng hát Như Thủy bao giờ cũng bền bỉ và chung thủy (như cái tên của chị) với ban Tứ Ca của anh trai mình, ca nhạc sĩ Nhật Trường – Trần Thiện Thanh. Anh Nhật Trường đã khéo léo viết hòa âm và soạn bè hết sức tươi trẻ, sống động để ba giọng hát này được thăng hoa. Anh đã thổi vào mỗi bài hát của ban Tứ Ca Nhật Trường một ngọn gió xuân mát mẻ, trong lành.

Tieng hat Nhu Thuy 03

Không chỉ đóng khung trong những sáng tác của anh trai mình, chị Như Thủy còn hát rất hay, rất “tới” (chữ này của báo giới kịch trường) những nhạc phẩm như “Đố ai”, “Lạnh lùng”, “Lối về xóm nhỏ”, “Lời cho người yêu nhỏ”, “Chờ đông”, “Qua xóm nhỏ”, “Bài không tên số hai” .. của các nhạc sĩ tiền bối như Phạm Duy, Đinh Việt Lang, Trịnh Hưng, Nhật Bằng, v.v .. cho dù đó là tiết mục đơn ca hay song ca. Tiếng hát Như Thủy là tiếng hát đẹp, nhẹ nhàng, rất dễ đi vào lòng người và trong trẻo như bầu trời xanh không gợn chút mây buồn. Giọng hát của chị là giọng hát ngây thơ và hồn nhiên của lứa tuổi trăng tròn.

Ngày ấy, tôi còn nhỏ lắm và thường hay chạy qua chơi với mấy anh thợ may trốn lính bên nhà bác Hai Tân Thành. Các anh nghe radio suốt ngày, trong lúc đang làm việc cũng như trong giờ nghỉ trưa hay lúc cơm trưa, cơm chiều. Nhờ vậy mà tôi biết nghe nhạc từ rất sớm, nhưng nào hiểu được gì với cái tuổi còn bé bỏng như vậy ! Bài hát đầu tiên tôi được biết là “Thành phố sau lưng”, “Căn nhà màu tím” rồi đến “Nhịp cầu tri âm”, “Biển mặn”. Tôi rất thích nghe chị Như Thủy hát bài “Đôi ngã đôi ta” của tác giả Trần Thiện Thanh, mặc dù trước đó nhiều ca sĩ thành danh đã trình bày bài hát này trên đài phát thanh, trên ti-vi và được khán thính giả ủng hộ nồng nhiệt. Câu cuối cùng của bài hát rất dễ thương đêm khuya trăng vàng lặng lờ trôi như thầm nói ta với ta thành đôi Câu này được chị hát hai ba lần trước khi chấm dứt bài hát, giọng chị nhỏ dần và ngưng hẳn khi ban nhạc đã chơi đến nốt nhạc cuối. Tôi mê mẩn câu này nên lúc nào cũng ngân nga, cho dù đang buổi trưa oi ả hay khi chiều tối phố xá đã lên đèn, cho dù đang ở nhà dưới hay trên gác lửng. Má tôi hay rầy :
– Nhà này có thằng khùng suốt ngày nghêu ngao bậy bạ !

Tieng hat Nhu Thuy 05

Rồi Sài-Gòn bị đứt phim ! Cũng như số phận hàng chục triệu người dân miền Nam thua cuộc, tiếng hát ấy đã ngừng hẳn. Con chim sơn ca của miền đất biển Phan-Thiết đã thôi không còn ca hát cho đời thêm vui nữa và khán thính giả mộ điệu, hình như cũng không ai biết được cánh chim non trẻ kia đã lưu lạc đến phương nào !

Tieng hat Nhu Thuy 04

Hơn bốn mươi năm sau, tôi tình cờ đọc được một mẫu tin ngắn ngủi trên Internet nhưng kèm theo những hình ảnh quý giá và vài thước phim vô cùng xúc động. Đó là tin tức từ một nhóm thanh niên nam nữ, tuổi đời chừng đôi mươi nhưng rất yêu thích dòng nhạc thời trang trước năm 1975 của miền Nam nước Việt, đặc biệt là dòng nhạc lính, nhạc tình của ca nhạc sĩ Nhật Trường – Trần Thiện Thanh. Trong một chuyến xuôi ra miền Trung, các em đã ghé qua Bảo-Lộc để kính viếng anh và được gặp chị Như Thủy. Chị đã kể cho các em nghe rất nhiều về dòng nhạc ngày xưa, về người anh trai của mình cũng như sinh hoạt ngày ấy của ban Tứ Ca Nhật Trường. Trong phòng khách nhà chị, bên cạnh là bàn thờ của anh Nhật Trường với khói hương bay lãng đãng, các em đã say sưa đàn hát và hát rất hay, hát rất nhiều bài mà anh Nhật Trường đã sáng tác trên nửa thế kỷ, từ “Biển mặn”, “Rừng lá thấp” đến “Qua xóm nhỏ”, “Tâm sự người lính trẻ” .. Chị Như Thủy ngồi đó, chị không hát cùng các em, nhưng đôi bàn tay gầy guộc kia đã bồi hồi lật từng trang nhạc. Hình ảnh đó làm tôi xúc động đến mủi lòng. Tôi nghĩ, chắc trong lòng chị cũng đang bùi ngùi và bâng khuâng tiếc nhớ những ngày tháng cũ ..

Tieng hat Nhu Thuy 06.jpg

Hơn bốn thập niên đã trôi qua, vận mệnh đất nước sắp rơi vào tay ngoại nhân. Tôi tiếc nuối hoài những ngày tháng xa xưa ở thành phố Sài-Gòn. Tôi may mắn được sinh ra và lớn lên giữa những tình thương, giữa cung đàn phím nhạc, và trong cái tuổi ấu thơ nhiều kỷ niệm đó có tiếng hát của chị Như Thủy làm đẹp cho đời, làm sáng trong những tâm hồn mới lớn.

07.11.2018