Dem halloween – Nguyen Dung

Dơi Hút Máu (Vampire Bat/Blood-drinking Bat) chỉ nhỏ bằng quả ổi hay trái quýt nhỏ nhưng có bộ mặt trông dễ sợ và bộ răng sắc như dao cạo! 🦇

🦇 Nguyên Dũng/Nguyễn-Ngao-Ngán

Cùng với Phù Thủy, Mèo Mun, Xương Người và Bí Rợ v.v… DƠI là một hình ảnh không thể thiếu trong mùa Ha-Lô-Quin. Ai trong chúng ta đã từng xem phim Ác Quỷ Dracula hẳn vẫn không quên cảnh Quỷ Hút Máu Dracula (do Bela Lugosi đóng) mặc bộ áo choàng đen, hàm răng lởm chởm với hai chiếc răng nanh nhọn quắc trong một cái mồm đầy máu đỏ (!)… từ trong quan tài từ từ ngồi dậy và thình lình biến thành một con dơi đen khổng lồ… Theo truyền thuyết Âu-Mỹ, Quỷ Hút Máu — tiếng Anh là Vampire, tiếng Việt ta gọi là Ma Cà Rồng — có thể biến thành chó sói, còn DƠI, sinh vật hữu nhũ duy nhất biết bay và chuyên sống về đêm, xưa nay vẫn là một biểu tượng của chết chóc và ghê sợ. Riêng điểm này thôi cũng đã có sự khác biệt giữa hai nền văn hóa Âu-Á vì trong các tranh vẽ Phước, Lộc, Thọ, ngoài ông già râu tóc bạc phơ và bầy trẻ nhỏ hồng hào, khỏe mạnh ôm quả đào tiên, ta vẫn thấy ta thấp thoáng quanh đó những cánh dơi màu đỏ. Xem thế, trong văn hóa Á Đông, DƠI tượng trưng cho Cái Đẹp.

Bela Lugosi trong phim Ác Qủy Dracula 💀
🦇 Dơi trong tranh Phước-Lộc-Thọ của Á Đông

Điều đáng nói là xưa nay, giống dơi hút máu không hề có ở Âu Châu, do đó người Âu xem chuyện dơi hút máu chỉ là sản phẩm của phim ảnh hay chuyện mê tín dị đoan. Mãi đến khi người ta tìm thấy có giống dơi hút máu thật sự hiện diện ở Trung và Nam Mỹ thì danh từ Vampire Bat hay Blood-drinking Bat tức Dơi Hút Máu mới ra đời.

Theo sự phân loại của các nhà động vật học, có đến ba giống dơi hút máu khác nhau và chúng sống bằng máu tươi, từ các động vật có vú hoặc những giống chim to lớn hơn chúng. Gần đây, trên đài cable-TV Discovery có chiếu về giống dơi này. Phim cho người xem thấy cảnh hàng ngàn — phải nói là trăm ngàn — con dơi hút máu sống trong những hang động hẻo lánh, hai chân móc vào vách đá lởm chởm, mình treo ngược xuống trong tư thế “trồng chuối ngược”. Còn “dung nhan” của chúng thì thuộc loại “em là con gái trời bắt xấu”: mắt ti hí, mũi hỉnh như mũi heo, hai tai vểnh cao như tai thỏ… Chờ đêm xuống, loài dơi này mới ào ạt bay ra và mục tiêu tấn công của chúng là các gia súc nuôi ở các trang trại gần đó. Khi tìm được con mồi, dơi nhẹ nhàng đáp xuống đất và “đi” đến con mồi bằng cách chống hai cánh xếp và lê người trên mặt đất như người què chống nạng! Cứ thế, dù con mồi còn thức hay ngủ, với hàm răng thật nhọn và bén, dơi sẽ cắn vào da thịt con vật mà chúng không hề hay biết vì vết cắn rất nhỏ và không gây đau đớn. Máu từ vết thương chảy ra, dơi dùng chiếc lưỡi nhỏ và mỏng như lá lúa để liếm thay vì hút như ta tưởng. Sau đó, vết cắn sẽ tự động đông máu vì trong nước miếng của loài dơi này có một hóa chất giúp máu đông lại. Trong khi đó, con mồi vẫn không hề hay biết là mình vừa được dơi hút máu chiếu cố, chúng “vẫn sống, vẫn ăn và vẫn thở. Một ngày như mọi ngày!”, và người chủ trại chỉ biết gia súc mình bị tấn công khi khám phá ra những vết máu loang đã khô trên lông của chúng. May thay, dơi hút máu chỉ nhỏ bằng quả ổi và “huyết lượng” của chúng cũng ở mức vừa phải. Đối với một con mồi to cỡ con dê, một chú dơi hút máu không thể làm con vật ngã lăn ra chết vì mất máu và, vẫn theo các nhà nghiên cứu, vết cắn của một con dơi hút máu duy nhất được xem như hoàn toàn vô hại đối với con người. Tuy vậy, ở những nơi có nhiều giống dơi này và các loài gia súc bị tấn công thường xuyên, dơi hút máu được xem là một hiểm họa vì chúng có thể truyền bệnh dại (rabies) và bệnh buồn ngủ (trypanosome). Ngoài ra, dù dơi hút máu có một “lịch sử” khá… kinh hoàng nhưng vì hình thù nhỏ thỏ, nó ít được dùng trong các phim ảnh thuộc loại ma quái, kinh dị. Ngược lại kỹ nghệ điện ảnh thường dùng một loài dơi có tên là Chồn Bay (Flying Fox) là một giống dơi lớn nhất trong các loại dơi, có tên khoa học là Pteropus, sinh sống ở Phi Châu, Úc Châu, Nam Á Châu và chỉ ăn trái cây.

Chồn Bay (Flying Fox, tên khoa học Pteropus) là giống dơi to nhất với sải cánh dài tới 1.7m (5.6ft), cân nặng 1.3kg (3lb). Tuy mặt mũi trông khá dễ sợ nhưng thật ra rất hiền, chỉ ăn trái cây. 🦇

Và cuối cùng, để chấm dứt bài viết này, người viết xin đề cập đến một món nhậu thuần túy Việt Nam mà thoạt nghe tưởng như chẳng ăn nhập gì đến ngày lễ Ha-Lô-Quin của Mỹ. Đó là món Tiết Canh.

Như ta đã biết, Tiết Canh được đánh từ máu vịt hay máu heo có pha thêm lòng bằm nhỏ, lạc rang, rau húng quế… rồi để đông lại như… jello. Đây là một món nhậu khoái khẩu mà một bàn nhậu dăm ba người vẫn có thể “thanh toán” vài két bia hoặc “cưa nhẹ” vài chai VSOP (Về Say Ở Phòng) dễ… như ăn cơm sườn. Thế nhưng, đối với người Mỹ, đây là món ăn… kinh hoàng, nhất là khi họ biết được làm từ máu tươi! Có người bạn Mỹ đã nói với người viết rằng: đồng ý đây là một trong các món quốc hồn quốc túy của các bạn, bạn muốn ăn gì và ăn lúc nào thì tùy ý, tôi không dám đụng chạm đến văn hóa của các bạn, chỉ xin có một đề nghị: các bạn hãy dọn món “fresh-animal-blood-jello” này vào dịp Halloween xem sao?

Ngoài thịt chó, Tiết Canh cũng là một món nhậu mà phe “đầu đen” ta rất khoái. Được “hãm” từ máu heo hay vịt, pha thêm nước mắm và lòng heo hay lòng vịt bằm nhỏ, trên rắc đậu phộng rang và rau thơm • Thôi…Dzô!!!

Bạn nghĩ sao về lời đề nghị này?

Đêm Halloween sương mù lạnh lẽo, trong một bộ áo choàng đen cùng với mặt nạ Ác Quỷ Dracula và một bộ răng nanh trắng nhờn… ta cùng nhau lai rai món tiết canh lòng lợn cay cay, bùi bùi, béo béo dưới ánh nến leo lét chập chờn thì quả là… đủ bộ và hợp tình hợp cảnh quá xá đi chớ!

Right, my friend?!…

🦇 Happy Halloween 👻 Enjoy Tiết Canh!

Nguyễn-Trí-Dũng (Nguyên Dũng/Nguyễn-Ngao-Ngán) • California, tháng 10, 2026