Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, mây buông thành khói

Vưu Văn Tâm

Tran Tu Thieng 01

Tiễn nhau chiều nay, mây buông thành khói xám, nỗi buồn giăng kín toa tàu. Biết bao giờ ta mới gặp lại nhau khi đất nước vẫn triền miên chinh chiến. Cái hạnh phúc lứa đôi hay cuộc chia ly nhỏ nhoi có sá gì khi hai bờ đất nước đang ngập tràn sông lệ. Tình yêu có bao giờ trọn vẹn khi những người trai trẻ miệt mài nơi trận mạc và không hẹn được ngày về ..

“Hát nữa đi Hương 

Hát lại bài ca tiễn anh lên đường 

Ngày đao binh chưa biết còn bao lâu 

Cuộc phân ly may lắm thì qua maụ 

Hát nữa đi Hương, hát để đợi chờ” (*) 

Tran Tu Thieng 03

Người con xứ Quảng lớn lên trong thời loạn, say mê âm nhạc từ thuở thiếu niên nhưng lại vào đời với nghiệp giáo ở một trường tiểu học trên vùng đất Khánh-Hội. Cuộc chiến dâng cao, thầy giáo Nguyễn Văn Lợi phải xa rời bảng đen phấn trắng và dấn thân vào binh nghiệp. Với tài năng thiên phú và tấm lòng chân thành của mình, thầy Lợi hay nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng đã viết lên hằng trăm ca khúc nặng tình yêu nước, thương nhà và xót xa trước họa xâm lăng phương bắc. Quê hương của thầy đẹp biết bao, nhưng chỉ vì lòng tham vọng bành trướng của một nhóm người mà núi rừng đầy hoa bỗng phút chốc hóa thành chiến trường. Mẹ xa con, vợ xa chồng và suốt cuộc đời phải đau khổ vì nỗi chia ly. Thành ra những bản tình ca của một thời yêu đương chỉ là những lời xót xa, tiếc nuối vì không sao níu kéo một đời vừa đi qua hay gìn giữ cho nhau một tình yêu tha thiết.

Tran Tu Thieng 04

Cuộc tàn sát của phía bên kia đã không dừng lại, sau khi họ đã gieo rắc bao thống khổ cho đồng bào xứ Huế vào mùa xuân năm Mậu Thân, 1968. Cầu Trường Tiền lỗi nhịp, vành khăn sô của bao người dân vô tội chít vội lên đầu và những giọt nước mắt cứ lặng lẽ tuôn rơi trước một màu tang tóc trắng cầu quê hương ..

“Tình người về giữa đêm xuân, chưa dứt cuộc vui 

Giặc đã qua đây, gây cảnh nổi trôi

Cầu thân ái đêm nay gẫy một nhịp rồi 

Nón lá sầu khóc điệu Nam-Ai, tiếc thương lời vắn dài” (**) 

Đầu thập niên 1970, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng tham gia thực hiện chương trình “Phát Thanh Học Đường” trên làn sóng điện Sài-Gòn với những đề tài lịch sử, xã hội, văn hóa nhằm góp phần giáo dục cho học sinh cấp tiểu học trên toàn quốc. Chương trình này cũng bị bức tử khi họa xâm lăng từ bờ bắc vĩ tuyến vào mùa xuân năm 1975.

Nước mất nhà tan, thân phận tác giả cũng rơi vào cảnh điêu linh, tù tội. Ánh mặt trời oan nghiệt trên cao chiếu xuống đồng bằng nóng cháy, đám tù nhân mang kiếp người cơ cực như một bầy thú hoang lạc loài ..

“Anh chết đuối trong rừng sâu 

Tôi chới với trên đồi cao 

Dôi tay ta nặng như xích sắt 

Ôi từng ngày dài sầu đau” (***) 

Tran Tu Thieng 05

Mười năm sau ngày mất nước, thầy Lợi mới đến được bến bờ tự do sau nhiều lần thất bại. Những nốt nhạc trầm bổng, những lời ca chứa chan tình người, tình yêu thương quê hương, lần nữa được cất cao trên vùng đất mới. Với lối sống khiêm tốn, đạm bạc và khép kín, nhạc sĩ Thiêng đã hiến dâng trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp sáng tác. Ông viết để cảm thông và chia sẻ niềm đau với một quê hương đã xa cách nghìn trùng ..

“Hỡi những bước chân Việt-Nam lưu vong đang còn chu du trên thế giới 

Hãy cất tiếng lên cùng tôi câu ca mang tình thương gởi tới quê nhà” (****) 

Tran Tu Thieng 02

Ông đau đáu nhớ về cái Sài-Gòn hoa lệ năm xưa đã mất, cũng như xót xa với tâm sự u hoài của người ở lại khi màn đêm chập chùng buông xuống. Thấp thoáng đâu đó, phố phường vẫn buồn lưa thưa, và những con đường xưa luôn khát thèm không khí vui tươi ngày cũ. Lực bất tòng tâm, căn bệnh nan y đã cướp mất đi cuộc sống cũng như những tâm sự đầy vơi của người nhạc sĩ ốm yếu, gầy gò nhưng luôn nặng tình với quê cha, đất mẹ. Giấc mơ “ngày mai thật lạ, thù hận anh em bỗng nhìn nhau, gọi nhau thật đậm đà” mãi mãi theo ông vào lòng đất lạnh. Ông “khổ đau một đời để chết trong tình cờ” và những bài ca được viết từ trái tim nhân hậu vẫn còn đó. Người ở lại vẫn hát và giữ gìn từng khung nhạc như nâng niu một báu vật dù họ đang ở rất xa, dù quê nhà đã ngút ngàn trong nỗi nhớ.

15.03.2020 

(*) Bài Hương Ca Vô Tận 

(**) Chuyện Một Chiếc Cầu Đã Gãy 

(***) Hành Ca Trên Nông Trường Oan Nghiệt 

(****) Bước Chân Việt-Nam