CẢM TƯỞNG của một nữ sinh lần đầu tiên bước chân vào Trường Nam

Lê thị Hàn

(Nguồn:  đặc san Xuân Tân Mùi 1991, Hội Ái hữu Trung học Trương Vĩnh Ký Paris)

Xin giới thiệu một bài viết thật quý hiếm do một cựu nữ sinh Lycée Petrus Ký – cô Lê thị Hàn viết lại những kỷ niệm với mái trường thân yêu này, khởi đầu từ niên khoá 1938-1939.  Mời tất cả cùng đọc để biết được cảm tưởng của cô và các bạn gái khi phải chuyển trường từ Nữ Học Đường sang trường Nam, để so sánh với cảm tình lưu luyến của các niên trưởng ghi lại về Nữ sinh Petrus Ký.

https://petruskyaus.net/nu-sinh-petrus-ky-vo-phi-hung/

Hơn 52 năm trôi qua….. Lúc ấy tôi bước chân vào Trường Petrus Ký. Tốt nghiệp Bằng Thành Chung (D.E.P.S.F.I.) năm 1938, muốn học tiếp, phải rời Nữ Học Đường vào trường Nam. Chúng tôi hơn cả chục đứa: Lý Ngọc Liêng, Phạm Thị Mai, Diệp Thị Năm, Nguyễn Thị Ngàn, Phạm Thị Nhiệm, Lê Thị Sâm, Nguyễn Thị Sương, Đào Thị Sử, Phạm Ngọc Thể, Trương Thị Thể, Hồ Tường Vân và tôi, ồ ạt nhập niên học 1938-1939, trong khi, vào mấy năm trước, chỉ có 3, 4 chị thôi.

Nghe đến tên trường, không biết ai thì sao, còn riêng tôi thì lo sợ vô cùng. Vốn ở trường Nữ từ thuở bé (7 năm ở Nữ Học Đường: Moyen lère Année đến 4ème Année P.S.) nay bước vào ngưỡng cửa của trường Nam, tôi cảm thấy hết sức lo ngại. Thật sự, cha mẹ tôi không thích con gái học nhiều, muốn cho tôi vào Sư Phạm hay Y Tế để kiếm một nghề nuôi thân, nhưng vì tôi chưa hội đủ điều kiện tuổi ấn định, đành phải vào Petrus Ký núp bóng để khỏi quên những gì đã học.

Ôi chao! Trường rộng rãi và trang nghiêm làm sao! Bước vào đã thấy tượng Ô. Trương Vĩnh Ký, một thiên tài lỗi lạc, một nhà trí thức uyên thâm.

Ngày đầu, tôi hồi hộp vì cứ nghĩ sẽ gặp toàn là nam sinh, hồi hộp và sợ sệt chẳng khác em bé mới đi học, nép mình vào áo mẹ. Chúng tôi không được đi ngay vào lớp, phải nghỉ chân ở Phòng khách (Parloir) của Trường, cạnh nhà ông concierge Titus trò chuyện với nhau, đợi chuông reo. Từ Parloir đến lớp không phải là gần, nên tôi thấy toàn là áo bà ba, quần trắng và guốc vông. Người nào người nấy đều nhìn chúng tôi, phần tử lạ trong giới nam nhi. Họ hết xì xào đến cười cười, nói nói, tôi càng thêm hồi hộp và lo sợ. Thú thật tôi không phải là đứa nhút nhát e lệ, ở trường cũ có tiếng là dạn dĩ, liến thoáng và ưa phá phách bạn bè, nhưng vào đây sao lại không dám hó hé tí nào cả.

Điều mà tôi bực mình nhất là sau mỗi giờ học, trừ những khi phải đổi lớp, bọn nữ chúng tôi phải ngồi tại lớp, không ra chơi, đợi Thầy khác vào dạy tiếp.

Ban Giám học lúc bấy giờ là 3 vị Le Jeannic, Taillade và Lacombe. Các giáo sư năm 1ère Secondaire là Ô. Fougeron (Francais), Ô. Ylzer (Math), Ô. Cosserat (Sciences), Mme Sacroux (Anglais), Ô. Pechmèze (Histoire-Géographie), Thầy Nho (Vietnamien) và Thầy Lái (Dessin). Phần đông các Thầy đều nương nương chúng tôi, không rầy la hay quở phạt như từng đối xử với các bạn trai. Tuy vậy cũng có lần nọ, một bạn của tôi không biết trả lời đúng các câu hỏi về hóa học, Thầy Cosserat nói mỉa mai như sau: “Vous n’aimez pas la chimie, Mademoiselle? Et, pourtant, le fard, la poudre, c’est la Chimie!”.

Về cách dạy dỗ, các thầy rất siêng năng, nghiêm chỉnh và dạy đúng chương trình, chỉ trừ Thầy Anh văn, vì việc nhà sao ấy, thỉnh thoảng vào lớp lại ngã ra say và gục trên bàn. Còn Thầy Pháp văn thì quanh năm chỉ cho học toàn là Fables de La Fontaine, ngoài ra không hề đá động đến một tác giả nào khác của thế kỷ XVI và XVII. Thầy cứ viện lẽ là học sinh chúng tôi chỉ có thể đọc Livres Roses, không thể đọc được bất cứ một tiểu thuyết nào của Pháp. Thật kỳ lạ và khinh đời không ít!

Về phần các bạn trong lớp, giữa nam và nữ có sự cách biệt, chẳng ai nói chuyện với ai vì thuở ấy còn xưa cũ kỹ: “Nam nữ không được gần nhau!” Chúng tôi sợ nhất là mỗi ngày đi ngang qua lớp Đệ Tứ (cạnh lớp chúng tôi), các học sinh ấy vì không biết tên chúng tôi, ngay ngày sau nhập học đã gọi chúng tôi bằng tên mới : đứa nầy là “Tre miễu”, đứa kia là “Bỉ cuốn”, đứa khác là “Bob Taylor”, đứa nọ là “Ông Làng”, là “Cô Râu” …. Việc ấy cũng là thường tình, nữ như chúng tôi cũng còn phá Thầy, phá bạn, huống hồ là các bạn trai! Đã bảo “Nhút quỷ, nhì ma…” có gì phải trách!

Đây là một ít cảm tưởng của tôi lúc đầu mới vào Trường Petrus Ký. Sau đó tôi còn học thêm 2 năm nữa. Hết còn sợ sệt, quen dần với nếp sống của Trường, cũng biết phá phách như ai, dám ôm luôn trái banh mà một bạn trai đá vào chân, dám cười thúc thích, vẽ hình chế diễu mọi người… nhưng giữa nam và nữ trong lớp vẫn không ai nói chuyện với ai. Dù vậy, đối với Trường, với Thầy và với bạn nhiều kỷ niệm tốt đẹp vẫn lưu mãi trong lòng tôi.

Lê Thị Hàn