Ánh sáng Bao Công

Vưu Văn Tâm

Anh sang Bao Cong 11

(viết theo hồi ức của chị Tám Đào và nhân ngày giỗ lần thứ 40 của vợ chồng chị Thanh Nga, 25 tháng 10 ÂL)

Gần cuối năm 1976, trong lúc gánh hát Thanh Minh đang lưu diễn miền Trung, soạn giả Hoa Phượng đang chăm chút từng câu ca, nắn nót từng lời đối thoại cho đoạn cuối vở tuồng “Bao Công xử án Bàng Quý Phi”. Tiếp theo đó là đợt lưu diễn miền Tây, các anh chị em nghệ sĩ trong đoàn đã hăng say tâp dợt để mong sớm được mang vở hát này giới thiệu đến công chúng Sài-Gòn sau hai chuyến đi xa.

Anh sang Bao Cong 12

Ngày phúc khảo cũng đến và diễn ra tại rạp Hào Huê trong Chợ Lớn. Mấy chục năm đã trôi qua, nhưng cảnh chót của vở tuồng vẫn in đậm trong lòng tôi như chỉ mới hôm qua ..

Khi lệnh truyền văn phòng tứ bảo được vang lên, Trương Long (chú Ba Xây) và Triệu Hổ (anh Hữu Thình) bước ra sân khấu. Lúc Trương Long múa bộ đi vòng sân khấu, chú Ba bị trượt chân vì sân khấu quá rộng lại thêm phần trơn trợt. May mắn thay, chú Ba là con nhà võ nên bộ tấn của chú rất vững. Chú đã kịp rút chân lại và dậm chân thật mạnh, quay thêm một vòng như ra dấu cho anh Thình đi theo sau. Chú Ba đúng là một nghệ sĩ giỏi nghề !

Anh sang Bao Cong 13

Khi Trương Long cử án một bên và Triệu Hổ một bên dâng bút mực, toàn bộ đèn được giảm xuống và chỉ còn lại hai đốm sáng rọi thẳng vào vua Tống Nhơn Tôn (Thanh Sang) và Bàng Quý Phi (Thanh Nga). Chị Thanh Nga đang quỳ trên sân khấu với đôi mắt đẫm lệ ngước nhìn vua như van xin cứu mạng. Khi bàn tay vua run run chạm bút thì từ trong hậu trường, tiếng ca của chị Kiều Mỹ Loan nức nở vang lên trong bài Trăng Thu Dạ Khúc:

Bút đã quen tay rồng đề thơ từ bấy lâu
Nhớ đêm hôm nào, nơi Vọng Nguyệt Lầu
Nào hay trâm gãy gương tan
Để nay Thánh thượng dứt tình phượng loan bằng bút xưa !

Anh sang Bao Cong 14

Vua hạ bút phê chiếu xong và sững sờ trong giây lát. Bàng Quý Phi lết gối đến bên chân vua trong tiếng nấc nghẹn ngào :
– Bệ hạ, bệ hạ đã phê chiếu rồi phải chăng ! Bệ hạ ơi ! Chiếu đã phê rồi chỉ còn đóng ấn, xin Thánh hoàng cho thiếp thần được cử án để bệ hạ nhận dấu son !
Quý Phi nhận bàn án từ Trương Long và dâng lên, vua rung rung cầm ấn :
– Quý Phi ơi, lòng trẫm đã rối như tơ vò, khanh còn ướp lệ nhoà trẫm gỡ sao ra ?
Sau giây phút chần chừ, vua nghẹn ngào đóng dấu son lên án !
Chú Ba Hoàng Giang oai phong trong vai Bao công ra lệnh :
– Truyền tam ban triều điển !
Trương Long đỡ lấy bàn án đem vào trong và cùng Triệu Hổ mang ra một lưỡi dao, một bình độc dược và một dải lụa.
Lúc vua quay mình bước lên ngai vàng, Quý Phi đi bằng gối và muốn ôm lấy chân vua nhưng vói mãi mà vẫn không tới. Quý Phi gượng đứng lên, nhưng lại quỳ xuống như cất lạy tạ từ Thánh hoàng rồi đứng lên, tay chọn dải lụa và phất ra hai bên, Trương Long cùng Triệu Hổ đón hai đầu lụa, cả ba cùng ra bộ tuyệt đẹp !
Nhạc trổi lên, ánh sáng rọi vào Quý Phi chết đứng phía dưới, vua đứng trên bệ rồng và quay mặt nhìn vào một cõi khác !
Hai cánh màn nhung được khép lại từ từ .. Khán phòng im lặng khoảng 30 giây ! Tiếp theo là tiếng vỗ tay vang rền hòa với tiếng ghế sắt bật lên. Dưới khán phòng mọi người đồng loạt đứng dậy và vỗ tay không ngớt !
Chị Chín Mai khóc ngất. Nhà văn Ngọc Linh ghé tai hỏi nhỏ :
– Khóc cho Bàng Quý Phi hay khóc cho Thanh Nga ?

Anh sang Bao Cong 15

Những tay “cớm lớn, cớm nhỏ” lần lượt bước lên sân khấu bắt tay từng nghệ sĩ và hết lời khen ngợi chị Thanh Nga. Buổi trình diễn suôn sẻ và gặt hái được thành công, ít nhất là trong nghệ thuật ca, diễn của các nghệ sĩ của đoàn ca kịch Thanh Minh qua vở tuồng xuất sắc của bàn tay bậc thầy như soạn giả Hoa Phượng.

Rồi “lệnh trên” ban xuống không cấp cho đoàn giấy phép công diễn vở tuồng “Bao Công xử án Bàng Quý Phi”. Biết bao công sức, biết bao mồ hôi trên sàn tập cũng như tiền của đã đầu tư vào vở hát như y trang, cảnh trí, âm nhạc, v.v.. Tất cả đã mau chóng tan theo bọt nước ! Tưởng cũng nên nhắc lại, trước đó một năm đoàn cũng đã phân chia vai vế và các nghệ sĩ đã lên màn tập dợt vở “Bao Công xử án Trần Thế Mỹ” nhưng cuối cùng vở tuồng cũng bị cấm hát !
À, thì ra tà quyền cũng khiếp sợ ánh sáng Bao Công !

02.12.2018

Anh sang Bao Cong 01

Anh sang Bao Cong 02

Anh sang Bao Cong 03

Anh sang Bao Cong 04

Anh sang Bao Cong 05

Anh sang Bao Cong 07

Anh sang Bao Cong 08

Anh sang Bao Cong 09

Anh sang Bao Cong 10