Văn Tế : Đọc Nhân Ngày Giỗ 100 Năm Nhà Bác Học Petrus Trương Vĩnh Ký (1/9/1898 – 1/9/1998) – GS Dương Ngọc Sum

(nguồn: https://petruskymonument.wordpress.com)

” Khổng Mạnh Cương Thường Tu Khắc Cốt
Tây Âu Khoa Học Yếu Minh Tâm “

Hinh petrus ky

Hỡi ơi!
Vận nước đảo điên cơn bỉ thái
Thế sự vần xoay lẽ mất còn
Trăm năm sau tính cuộc vuông tròn
Luận công tội để an lòng người nơi chín suối.

Nhớ lính xưa
Vĩnh Long chi danh sĩ
Penang thị ngữ học gia
Lâm vận rủi, phải sớm chịu cảnh mồ côi cha
Gặp thời may, được người nuôi dưỡng ” thành nhân chi mỹ”.
Thuở còn nhỏ, ở trong nước, theo Nho học, cố trau dồi Kinh Sử
Khi lớn lên, ra nước ngoài, theo Tân học, lo miệt mài ngôn ngữ,kỹ thuật Đông Tây
Tài năng kia được dịp phô bày
Ý chí nọ có cơ đem thi thố.
Trong ngoài nước lưu danh muôn thuở
Được xếp vào hàng THẬP BÁT HOÀN CẦU
CHỦ TRƯƠNG HOÀ HỢP VĂN HOÁ Á ÂU
KHAI SÁNG KỶ NGUYÊN VĂN CHƯƠNG QUỐC NGỮ
Học trường đạo nhưng không hề truyền đạo
Giao tiếp với Lang Sa nhưng không nhập quốc tịch Lang Sa
Lòng chỉ mong đem tài năng góp phần hưng thịnh Quốc Gia
Chí những muốn dùng học thuật để canh tân xứ sở.

Nào hay
Trời chẳng chiều người
Đất bằng nổi sóng.
Binh mã ngoại bang ào ào xâm lấn
Chiếm một hơi hết Ba Tỉnh Miền Đông.
Chiếu vua ban xung vào Phái bộ chuộc đất bên trời Âu
Trong thế yếu đâu dễ gì mà thương thuyết.
Rồi từ đó bôn ba theo vận nước

BẮC, TRUNG, NAM, CAMBỐT, THÁI LAN
Cho đến khi lực tận hơi tàn
Nhắm mắt, xuôi tay, trong căn nhà quạnh hiu vùng CHỢ QUÁN

Ví phỏng
Trời còn thương Dân Việt
Vận nước đến lúc hanh thông
Ngoại bang bằng lòng trả đất bãi binh
Đâu đến nỗi sanh linh đồ thán

Lại ví phỏng
Vua lấy việc canh tân làm căn bản
Noi gương xưa của MINH TRỊ NHẬT HOÀNG
Đồng một lòng lo tế thế an bang
Đâu đến nỗi bao phen từ quan trả ấn

Song le
Trời đà cay nghiệt
Người lại gian manh
Giặc dữ không từ bỏ mộng xâm lăng
Lại tiến chiếm luôn từ Nam ra Bắc
PHAN THANH GIẢN liều mình tuẩn tiết
NGUYỄN TRI PHƯƠNG thất thế chết theo thành
Kẻ sĩ dù nát ruột bầm gan
Cũng đành chịu khoanh tay bó gối.
Vận nước, mệnh trời, không tránh khỏi
DÂN VIỆT NAM rồi sẽ tan nghé lẻ đàn
Hết ngoại xâm lại đến nạn phân tranh
“CHIA ĐỂ TRỊ”, được THỰC DÂN áp dụng, chính là mầm ly tán.

Thương ôi
Kẽ sĩ tuy không thành công trong sứ mạng
Đó cũng là do tình huống bất khả thi
Nhưng CÔNG LAO VĂN HOÁ to lớn hậu thế vẫn còn ghi
Đâu có dễ một năm, mười năm, trăm năm mà xoá được

Xét cho kỹ
Cắn gà nhà không cõng rắn
Dày mã tổ chẳng rước voi
Trách thế nhân hay đố kỵ hẹp hòi
Đem thành bại luận anh hùng sao cho đặng
Lấy cứu cánh biện minh cho phương tiện
Dùng tà tâm để phê phán danh nhân
Việc làm kia khiến dân chúng bất bình
Sớm muộn rồi đây NGƯỜI cũng được phục hồi danh vị

Nay thì
Trắng đen đà tỏ rõ
Nhật nguyệt chiếu đan tâm
Có hiển linh xin chứng giám tấc lòng thành
Của đàn hậu bối hãnh diện mang danh PETRUS KÝ
Sống đã thiêng, thác còn thiêng hơn thế
Xin hộ trì cho Thế giới sớm HÒA BÌNH
Xin hộ trì cho đất nước VIỆT NAM
Cùng toàn dân từ mũi CÀ MAU đến ẢI NAM QUAN
Sớm được hưởng TỰ DO NO ẤM

Nay KÍNH TẾ
Cali, Mùa Thu năm Mậu Dần

GIÁO SƯ DƯƠNG NGỌC SUM