Tại sao dân Pháp thích vào ăn tiệm McDonald’s ?

Đinh Anh Tuấn

Địa điểm McDonald’s trên bản đồ nước Pháp

Ai thử ghé qua McDonald’s tại thành phố du lịch như Paris, đặc biệt là đại lộ Champs-Élysées giữa trung tâm thủ đô nước Pháp đầy du khách được xem như cái tủ kính bày hàng của kinh đô ánh sáng mà bất cứ thương hiện nào cũng muốn chen chân vào để khoe mặt với thiên hạ .

Tiệm lúc nào cũng đông người đủ mọi lứa tuổi , trang hoàng rất văn nghệ và đôi lúc trông hơi giống nightclub hơn là tiệm ăn fast-food , thức ăn căn bản là Mỹ nhưng có thêm hương vị đồ ăn Pháp , không khí khá vui tươi khi nhìn thấy vài anh Tây đợt sống mới tay cầm big Mac miệng đầy french fries thân mình lắc lư theo điệu nhạc kích động cả tiếng Anh lẫn tiếng Pháp rộn rã trong tiệm : McDonald’s ở đây không giống bên Mỹ chút nào, đặc biệt đầy du khách.

Thương hiệu McDonald’s đã đi vào văn hóa ẩm thực , đặc biệt là ” fast-food ” hay còn tên gọi ” finger food ” của nước Mỹ và không biết từ bao giờ đã và đang lan tràn khắp thế giới . Nếu ngày xưa có câu nói ” Mặt trời không bao giờ lặn trên đế quốc Anh ”  bây giờ câu nói đó nên áp dụng cho thương hiệu McDonald’s , theo thống kê họ đang hiện diện trên hơn 120 quốc gia khắp thế giới với hơn 36,500 tiệm ; đối với ngoại quốc các cửa tiệm McDonald’s được điều hành theo hệ thống “ franchise “có nghĩa là tư nhân làm chủ nhưng tổ hợp McDonald’s chi phối vấn đề quản lý .

Hiện họ là ” chain company ” lớn nhất thế giới vượt qua mặt cả thương hiệu fast-food Subway và đặc biệt ở những nơi du lịch như Paris họ tương đương với nhà hàng có tên trong sách du lịch về ẩm thực của hãng làm vỏ xe  Michelin . Nói về đồ ăn và khung cảnh của tiệm : đã đành hình thức không thể thay thế được nội dung nhưng hình thức có làm tăng giá trị của nội dung: McDonald’s ở Pháp trông không giống cửa hàng fast-food chút nào.

Ăn sáng ( breakfast ) tại McDonald’s rất ” Tây ” , không ” Mỹ ” chút nào !

Thế giới lấy làm lạ tại sao nước Pháp rất chú trọng vấn đề ăn uống , là nơi phát xuất ra ý niệm về chữ ” haute cuisine ” nhưng dân Pháp lại nồng nhiệt đến tiệm McDo ( chữ dân Pháp gọi McDonald’s ) dù đây chỉ là thứ đồ ăn bình dân đi theo khuôn mẫu kinh tế toàn cầu ( globalization ) của người Mỹ .

Riêng nước Pháp đã có hơn 1,400 tiệm , là thị trường đứng số 2 chỉ thua chính quốc Mỹ vì người Pháp không ăn vặt như người Mỹ , họ tập trung vào bữa ăn chính nên trung bình họ chi tiền cho bữa ăn nhiều nhất tính theo đầu người hơn bất cứ thị trường McDonald’s nào trên thế giới. McDonald’s ở Pháp biết điều đó nên họ thật cẩn thận lựa chọn và thay đổi menu với hành trang thật chọn lọc để thực khách Pháp chiếu cố .

Cửa tiệm McDonald’s đầu tiên mở tại Pháp năm 1979 tại thành phố Strassbourg , gần biên giới Đức và từ đó phát triển mạnh mặc dù gặp sự chống đối của dư luận và các nghiệp đoàn về canh nông . Vào thời điểm đó Âu Châu và nhất là Pháp rất ” bài ” Mỹ vì chủ thuyết kinh tế toàn cầu từ bên kia bờ đại dương đe dọa màu sắc địa phương và tinh thần quốc gia của họ . Người Pháp rất chủ quan về sản phẩm của họ : ” good food ” là đồ ăn Pháp ,” fast-food ” hay ” bad food ” là đồ ăn Mỹ đôi khi còn được gọi là ” junk food ” Bị chê là thủ phạm của bệnh mập phì bên Mỹ.

Người Pháp ăn uống khó tính hơn người Mỹ , chấp nhận chi phí nhiều cho đồ ăn trong ngân sách gia đình , và trung bình bỏ ra hơn 2 giờ đồng hồ mỗi ngày cho 3 bữa ăn mặc dù sống trong môi trường kỹ nghệ phải chạy đua với cái đồng hồ . Họ thích mua đồ ăn tươi từ những chợ lộ thiên gần nhà hay những cửa tiệm được cung cấp thực phẩm tươi thường xuyên từ miền quê và gia đình Pháp thích nấu nướng và ít ăn ngoài hơn gia đình Mỹ vốn nổi tiếng tiêu thụ fast-food . Nhưng đừng nghĩ fast-food như McDonald’s dành cho giới bình dân ở Pháp , trẻ con Pháp cũng thích McDonald’s như trẻ con Mỹ , gia đình Pháp khá giả cũng thích dẫn con họ vào McDonald’s cuối tuần.

Bước chân vào McDonald’s ở Paris ta không có cảm giác vào một tiệm ăn fast-food theo kiểu ” easy come easy go ” như bên Mỹ , tiệm rất rộng rãi và trang trí thanh nhã , thực đơn cũng không giống như ở bên Mỹ . Chi nhánh Mc Cafe’ của McDonald’s còn tạo thêm không khí ấm cúng của một quán cà phê ; tọa lạc ở một góc phố ít người qua lại , khách tha hồ được hưởng cái không khí yên tĩnh và ghế ngồi thoải mái để nhâm nhi cà phê : McDonald’s đã chinh phục được tâm hồn người tiêu thụ Pháp không phân biệt tuổi tác tập làm quen với burger và chips kiểu Mỹ.

Nếu ngày xưa chiến lược của McDonald’s là lôi cuốn đám trẻ con , khi đám con nít thích thì cha mẹ phải vào tiệm ! bây giờ McDonald’s lan tràn ra ngoại quốc họ thêm chiến lược mới : chỗ nào có du khách đônglà họ sẽ có mặt . Thế giới ngày nay càng thu hẹp , du lịch ngoại quốc càng tăng tiến , nhu cầu ẩm thực cũng leo thang theo thành thử chỗ nào có bóng dáng du khách nhiều là có mặt McDonald’s . McDonald’s đánh đúng tâm lý của người du khách : nếu chúng ta đã từng quen thuộc với McDonald’s nơi quê nhà , chúng ta lại càng cần nó hơn khi ra ngoại quốc . Vì sao thế ?

Tâm trạng của người du khách rất ngại đụng đến đồ ăn của người bản xứ mà chưa hề biết hay nếm thử , còn đồ ăn của McDonald’s hay Kentucky Fried Chicken vô thưởng vô phạt , có thể không ngon đối với nhiều người nhưng ít ra nuốt được . Một bữa ăn bình thường chỉ tốn từ 7 đến 8 euros , thêm 20% sẽ thành giá dollar Mỹ , người du khách vừa no bụng vừa mua sự yên bình cho tâm hồn!

Burger King từng là đối thủ của McDonald’s bên Mỹ cũng đã cố chen chân vào thị trường Pháp 1981 , tuyệt đối áp dụng khẩu vị của khách ăn Mỹ và nguyên tắc làm đồ ăn như bên Mỹ nhưng thất bại và phải rút lui chỉ vì không biết đếm xỉa gì đến ” taste ” của dân Pháp. Ban lãnh đạo McDonald’s khôn ngoan và linh động hơn biết chiều theo ” goût ” của người địa phương Pháp : nguyên liệu làm đồ ăn trực tiếp xuất xứ từ địa phương Pháp và thực đơn có vẻ Pháp hơn Mỹ : bò Pháp ăn cỏ thiên nhiên trong khi bò Mỹ ăn bắp có thêm chất hormone để bò mau tăng trưởng . Gà Pháp nuôi tự nhiên thịt ngon hơn gà Mỹ , mù-tạt ( mustard ) sản xuất ở thành phố Dijon ngon hơn và hợp khẩu hơn của Mỹ , fromage địa phương của Pháp nhiều nơi rất xuất sắc , bánh mì baguette là chuyện không thể thiếu đối với dân Pháp.

Ban chỉ huy của McDonald’s ở Pháp đã làm đủ mọi cách để ” lột xác ” toàn diện cái thương hiệu tuy mang tên Mỹ nhưng thực chất là công ty Pháp đi song song với khẩu vị và văn hoá Pháp từ cái nhỏ đến cái lớn : 95% nguyên liệu làm đồ ăn lấy từ Pháp , phần nhỏ còn lại từ Cộng Đồng Âu Châu , đầu tư thật nhiều vào phần trang trí và khung cảnh để tránh cái tiếng ” fast-food ” , tăng cường thêm dịch vụ ( service ) đến tận bàn ăn , thực đơn ( menu ) rất phong phú ….

Khác biệt giữa McDonald’s ở Mỹ và Pháp : bên Mỹ ta ghé McDoanld’s có thể chỉ mua ly cà phê hay cái apple pie đáng 1 đô la , còn bên Pháp người ta mua một bữa ăn thật tươm tất theo thống kê trung bình là 15 đô la trị giá đồ ăn mỗi đầu người . Cái nào có lợi hơn ? Người Pháp có triết lý riêng của họ :  ” nếu ta suy nghĩ hay cư xử như người Pháp , chắc chắn ta là người Pháp , còn yếu tố ngoại hình không đáng kể ! “.

Nước Mỹ tạo ra chủ nghĩa thực dụng , McDonald’s có nhiều tiện lợi chúng ta cần biết :

1- Toilette rất sạch và không mất tiền : đi chơi ở Paris khi đã ” mỏi gối chồn chân ” ta sẽ hướng đi tìm cái huy hiệu golden arch để giải quyết chuyện vệ sinh . Tìm toilette ở Âu Châu không dễ và phải mất tiền .

2- Coffee to go : dân Pháp không có chuyện uống cà phê khi lái xe hay đi bộ , McDonald’s giúp ta có tiện nghi như bên Mỹ .

3- Cửa hàng Mc Cafe’  : bổ túc thêm sự phồn thịnh của McDonald’s , chăm sóc quí vị thích uống cà phê kỹ lưỡng hơn vì cà phê pha khéo và mất công , đồ ăn snack như bánh kẹo của Pháp không nước nào sánh kịp .

4- Xử dụng WiFi : một tiện lợi cho ai thích mang theo laptop làm việc khi đi đường , mua chỗ ngồi bằng một lý cà phê hay ly nước , ngồi cả ngày cũng không sao .

5 – Đồ uống : McDonald’s bên Pháp có bán bia .

6 – Thời gian ăn : không cần phải mở miệng để order hay lấy đồ ăn , chỗ ngồi rất rộng rãi và bữa ăn của người Pháp kéo dài lâu , thích hợp cho du khách vì là chỗ dừng chân nghỉ mệt .

Đinh anh Tuấn