Xây dựng hay trấn áp trả thù? Bài học của đội quân chiếm đóng kẻ bại trận

Kinh Bồng (Trần công Bình)

Nhục nhã khi bị tháo chạy khỏi Philipine khi bị quân phiệt Nhật truy đuổi, MacAthur phải trốn chạy bằng tàu PT 41, sau đó bay sang Úc vào tháng 3 năm 1942.

Ba năm sau, với tư cách Tổng Tư Lệnh Lực Lượng Đồng Minh , thống lĩnh quân đội của các nước Hoa Kỳ, Anh, Úc ,Philipine,Hà Lan , MacArthur đã dẫn 350.000 quân tiến vào chiếm đóng toàn bộ các quần đảo của nước Nhật bại trận.

Thống tướng Douglas MacArthur

Rõ ràng mối thù trước đó còn mới toanh, mặc khác dưới sức ép của dư luận thế giới và các nước đồng minh trong việc xử tội kẻ thù quân phiệt , mà những người đứng đầu là Nhật hoàng Hirohito và hoàng gia là không thể tránh khỏi. Thế nhưng, ngay từ đầu, ArArthur đã có một chủ trương quyết đoán, cùng Bonner Feller lập một hồ sơ miễn truy tội Nhật hoàng. Ông bảo vệ tới cùng việc miễn truy tố Nhật hoàng. Lý do chính đối với ông là vì Nhật hoàng là biểu tượng của nước Nhật, là linh hồn của nước Nhật. Ngay cả việc Nhật hoàng thoái vị cũng không cần thiết.

Trái lại, ông cần Nhật hoàng tự từ bỏ quyền lực, trao quyền lại cho nhân dân, thể hiện bằng việc thông qua một hiến pháp dân chủ, không phải một hiến pháp độc tài quân phiệt. Rốt cuộc với sự tích cực can thiệt của ông, mặc dù có 3000 quân nhân bị án tù, trong đó 920 bị xử tử, nhưng Nhật hoàng và 4 hoàng thân tích cực trong bộ máy quân phiệt vẫn không bị truy tố. Đổi lại, Nhật hoàng là người ủng hộ chính sách xây dựng một nước Nhật dân chủ pháp trị với vua chỉ còn hình thức, quyền lực thực sự trong tay chính phủ với tam quyền phân lập, MacArthur dắt tay nước Nhật, dân Nhật như một đứa trẻ tập tành đi lên một nước dân chủ.

Với thể chế ấy, chỉ trong vòng 6 năm dưới quyền của lực lượng chiếm đóng một đất nước thất trận, MacArthur đã xây dựng nước Nhật theo mô hình một “nước Mỹ lý tưởng” thông qua việc thiết chế hiến pháp mới chỉ trong vòng một tuần lễ, trước khi các nước thắng trận dự họp quyết định về số phận Nhật Bản. Sở dĩ MacArthur phải chỉ đạo bộ máy gấp rút dự thảo hiến pháp như vậy là để các nước đồng minh không kịp can thiệp vào kế hoạch tái thiết nước Nhật theo kiểu mẫu của ông.

Từ cách làm thông minh này, MacArthur đã giúp Nhật Bản mở cửa lần thứ II (lần thứ nhất Nhật bản mở cửa do đô đốc Hoa Kỳ Perry đem chiến hạm đến Edo buộc Nhật mở cửa thông thương, dẫn đến cuộc cách mạng Minh Trị Thiên Hoàng). Nước Nhật bại trận đã được phục hồi, trở thành nước Nhật dân chủ hiện đại chỉ sau 20 năm (1945-1965).

Sự đầu hàng nhục nhã vô điều kiện của Nhật hoàng, hàng loạt sĩ quan thất trận tự vẫn, nhưng rốt cuộc với chính sách khôn ngoan, cả quyết của đội quân chiếm đóng dưới quyền MacArthur, ông đã biến kẻ thù thành đồng minh và được toàn dân Nhật đặc biệt biết ơn.

Chỉ cần 6 năm cầm quyền, MacArthur đã xây dựng một nền mống cơ bản tạo tiền đề cho nước Nhật phục hồi và phát triển. Tiền đề ấy là một nền dân chủ pháp trị trên cơ sở bản hiến pháp năm 1945 còn giá trị đến ngày nay.

Nguồn: https://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur

Nhật bản ký hiệp ước đầu hàng