Tượng đài Petrus Ký xưa và nay.

Trương Quí Hoàng Phương

Petrus Ky xua va nay 01

Bức tượng đồng toàn thân của ông Petrus Ký trước đây đặt tại vườn hoa trước Dinh Độc Lập . 

Tượng này cao khoảng 1,70m, tương đương với chiều cao thực của ông. Tượng đúc bằng đồng, đặt đứng trên bục cao, mặc áo dài, đầu đội khăn đóng – đây là hai loại trang phục đã gắn liền suốt cuộc đời của  ông Petrus Ký.

 

Bức tượng này được thực hiện sau khi ông Petrus Ký đã tạ thế. Trên  trang đầu báo Lục Tỉnh Tân Văn số ra ngày 4-6-1908 (10 năm sau khi ông Petrus Ký mất) đã kêu gọi dựng tượng Trương Vĩnh Ký ở trung tâm Sài Gòn. Tờ báo này thuộc phong traò Minh Tân do ông Trần Chánh Chiếu đứng đầu. Từ đó cho đến số báo Lục Tỉnh Tân Văn ra ngày 31-12-1908 quyên góp được 650 đồng Đông Dương.

 

Tuy nhiên, sau đó tờ Lục Tỉnh Tân Văn bị tạm ngưng vì Trần Chánh Chiếu bị Pháp bắt nên việc quyên tiền dựng tượng Trương Vĩnh Ký chuyển sang tờ báo Nam Kỳ Địa Phận. Song song với tờ Nam Kỳ Địa Phận, tờ báo Nông Cổ Mín Đàm cũng tổ chức quyên góp tiền trong nhân dân để cùng nhau dựng tượng Trương Vĩnh Ký.

 

Ngày 6-12-1922, biên bản của hội đồng phụ trách quyên góp dựng tượng Trương Vĩnh Ký đã lên tới 10.123,15 đồng Đông Dương và đã gửi ở Ngân hàng Đông Dương bên Pháp. Hội quyết định đúc một tượng bán thân do nhà điêu khắc Durenne ở Paris thực hiện với giá khoảng 1.500 franc, làm một chân tượng bằng đá là 20.000 đồng Đông Dương.

 

Năm 1923, tượng bán thân Trương Vĩnh Ký hoàn tất, chuyển từ Pháp sang, nhưng tượng này đã không được dựng vì ý kiến của đông đảo công chúng muốn dựng tượng toàn thân của Trương Vĩnh Ký.

 

Mãi đến ngày 18-12-1927, tượng toàn thân của Trương Vĩnh Ký đã hoàn tất và được dựng quay mặt ra đường Norodom, trong công viên đầy cây xanh trước Dinh Toàn Quyền Sài Gòn (Dinh Norodom, sau này là Dinh Độc Lập). Cũng nhân dịp này Thống Đốc Nam Kỳ lúc đó là B. De La Brosse cũng đã công bố nghị định “Trường Trung Học Pháp-Việt cất gần rồi tại Chợ Quán sẽ lấy tên Pétrus Ký Trung Học Đường”.

 

Bức tượng đồng này sau năm 1975 đã bị tháo dỡ, tượng hiện nay nằm ở Bảo Tàng Mỹ Thuật Thành Phố (Nhà chú Hỏa, 97 Phó Đức Chính). Còn đế thì có dạo thấy tại Bảo tàng thành phố (Dinh Gia Long, 65 Lý Tự Trọng).

 

Petrus-Ky-xua-va-nay-02

Tại Hải Ngoại 91 năm sau, một tượng đồng Petrus Trương Vĩnh Ký mới cao 7.5ft (2,3 m) , được đúc đồng đặt trên bục đá granite cao 4.5ft tại Trung tâm Giáo Dục La San San Jose, tiểu bang California Hoa Kỳ. Tượng do Điêu khắc gia Phạm Thế Trung (Toronto, Canada) sáng tác và đã được công ty đúc đồng và lắp ráp Mussi Artworks Foundry & Gallery – Berkeley, California thực hiện (Hình phải). Công trình phí tổn 75.000 USD này được thực hiện trong gần hai năm, bằng đóng góp tài chính của những người kính trọng và tưởng nhớ những công lao đóng góp của nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký cho nền văn học và báo chí Quốc Ngữ.

 

Tượng đài Petrus Ký mới sẽ được chính thức khánh thành vào ngày:

Thứ Bảy 5 tháng 1/2019

Lúc 11:00 am

Tại Trung tâm Giáo Dục La San San Jose

số 248 Kirk Avenue,

San Jose, CA 95127, USA.