Trường Petrus Ký Ngày Ấy
Hồi ký của Giáo sư Nguyễn Tấn Gi Trọng PK 30
(Nguồn: Đặc san PK-LHP 90 năm 1927-2017)
Giữa năm 1930, tôi đậu bằng Thành Chung ở Trường Trung Học Mỹ Tho (Collège de My Tho) và lên Sài Gòn học tiếp phần cao trung tức là phần Tú Tài ở Trường Trung Học Petrus Ký.
Trường Trung Học Petrus Ký mới có phần Tú Tài năm 1928. Tôi vào năm thứ nhất năm 1930-1931. Học sinh Mỹ Tho lên học Petrus Ký (lớp tôi) có các bạn Phạm Quang Lễ (sau này là Trần Đại Nghĩa), Lâm Văn Bồn, Lê Văn Mười (sau này là Giáo sư Đại học Nông Lâm), Trương Quang Nhuận. Có mấy bạn ở các trường Sài Gòn vào là Đặng Văn Chung (sau này là Giáo sư Đại học Y Khoa), Trương Cang (sau này là Bộ Trưởng trong Chính phủ Hoàng Gia Campuchia), Dương Minh Châu (sau này là cán bộ tỉnh Tây Ninh), Nguyễn Văn Đức (đang học thì bị bắt vì là cán bộ Cộng sản và bị thủ tiêu).
Chúng tôi vào học Ban Tú Tài đúng vào lúc Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập. Học sinh bị theo dõi rất gắt gao.
Các Thầy Cô của chúng tôi toàn là người Pháp, chỉ có hai người Việt Nam là ông Nguyễn Thành Giung dạy Sinh vật học và ông Nguyễn Văn Nam dạy chữ Nho.
Giáo sư Văn học là ông Paquier và ông Ruiz (ông này còn là người nuôi ngựa đua vừa có ngựa đua), Giáo sư Toán học là ông Marquis (hay bắt Phạm Quang Lễ lên bảng giải những bài toán khó), là Cô Jane Loye, người khá xinh đẹp, sau dạy Vật Lý, dạy Hóa học là ông Charvet, dạy Triết học có ông và Sử ký là bà Tissot, dạy Địa lý Pechmalbec, dạy cả triết Lý Khổng, Mạnh, Lão, Trang.
Tổng Giám thị là ông Laubiné lúc nào cũng vênh váo, và Giám học (Censeur) là ông Gioan, rất hách dịch. Hiệu trưởng là ông Valencot.
Lớp Tú Tài 1 của chúng tôi có hai nữ sinh là cô Hoa sau này lấy Lê Văn Quới và cô Chi, sau này là Bác sĩ Nha Khoa ở Paris. Các bạn tôi thời ấy, nay phần lớn đã qua đời. Tôi thương tiếc nhất là hai anh Phạm Quang Lễ và Đặng Văn Chung. Trường Petrus Ký ngày ấy nằm trên hai con đường Nancy và Chasseloup-Laubat. Trước mặt trường là một khoảng đất rộng của nhà của. Nhà binh Pháp dùng khoảng đất trống này làm trường thực tập cỡi ngựa kỵ binh.
Anh em học sinh chúng tôi ở nội trú, nghèo lắm nên ngày chủ nhật đi chơi không đi xe điện ở ga Nancy, mà đi bộ dọc đường sắt đến nhà thờ Huyện Sĩ Nguyễn Trãi ra chợ Bến Thành đến đường Bonard (nay là đường Lê Lợi) mua mấy cái bánh mì đưa nhai chơi rồi về. Anh em chúng tôi thương nhau và quý nhau lắm.
Tôi lấy làm hãnh diện về trường Petrus Ký của tôi, lại càng hãnh diện vì thế hệ học sinh Petrus Ký ngày nay nay vững vàng tiếp bước các thế hệ trước.
