Cô Trương thị Thịnh, cựu Giáo Sư Hội Họa Petrus Ký
Petrus Ký 65-72
Nguồn: Đặc san “Tạ Ơn Thầy, Nhớ Ơn Cô” – Học trò Petrus Ký


Hình cô Trương thị Thịnh, xưa và nay.
[Nguồn: Cô Trương thị Thịnh.]
Ngày xưa, thầy cô Petrus Ký chấm điểm học trò, nhưng chắc thầy cô không biết bọn học trò Petrus Ký cũng chấm điểm lại thầy cô và trong suốt bảy năm học tại trường, mỗi đứa có một hay vài thầy cô ưu ái.
Đọc bài viết về thầy Đỗ Quang Vinh, tôi biết Trần Thạnh và Meidin Lysan rất mến yêu thầy. Cho đến bây giờ vẫn còn nhiều học trò như Vương Hồng Hải, Phạm Tuấn Kiệt, Nguyễn Nhật Trung ái mộ thầy Phạm Ngọc Đãnh.
Các thầy Bùi Trọng Chương, Dương Ngọc Sum, Nguyễn Sỹ Thân, Nguyễn Xuân Hoàng, Trang Ngọc Nhơn, v.v., mỗi người đều có học trò cưng.
Cá nhân tôi, lúc đi học, tôi thích các cô Vũ Quế Viên, Đặng thị Thiên Chi, thầy Nguyễn văn Quảng, v.v.
Vài tháng trước, Đinh Anh Tuấn (12B6, 65-72) viết E-mail hỏi riêng tôi còn nhớ một cô giáo dạy Hội Họa tại Petrus Ký. Theo lời Tuấn, cô giáo này rất tân thời và xinh lắm.
Học trò Petrus Ký ngày xưa không bao giờ dám khen cô giáo mình đẹp hết, dù cô có đẹp, có xinh mà chỉ khen cô giỏi, cô hiền, vậy mà Tuấn khen như thế thì cô giáo này phải có gì rất là đặc biệt. Tôi thành thật trả lời Tuấn là tôi không nhớ.
Rồi thầy Bùi Trọng Chương gởi cho tấm ảnh thầy Hiệu Trưởng Nguyễn văn Trương chụp kỷ niệm với các thầy cô Petrus Ký nhân dịp Tết Canh Tỵ (vào 23 tháng Giêng năm 1960).
Trong tấm ảnh ấy có một cô giáo có một khuôn mặt thật xinh, khá cao, và có chút gì thân quen dù tôi chỉ xem ảnh lần đầu.
Vài năm trước khi đi dạy thiện nguyện tại Trung Tâm Việt Ngữ Văn Lang, một trong những cô bé học trò của tôi là con gái của họa sĩ Đào Hải Triều. Sau khi biết tôi hâm mộ giới nghệ sĩ, có lần cô bé đã mời: “Thầy có rảnh, nhớ ghé qua phòng triển lãm, xem tranh của ba em.
Tôi hứa nhưng chưa có dịp làm tuy nhiên vẫn nhớ và theo dõi tin tức về họa sĩ Đào Hải Triều trên báo chí trong vùng. Tôi còn nhớ họa sĩ Đào Hải Triều và một số nghệ sĩ tại địa phương đã tổ chức một buổi lễ tưởng nhớ giáo sư Lê văn Đệ, (người đã vẽ ra lá cờ Việt Nam màu vàng ba sọc đỏ và cũng là người khai phá nền hội họa Miền Nam Việt Nam), và điêu khắc gia Lê Thành Nhơn vào đầu tháng 3 năm 2003, tại San José. Và trong một bài viết mà tình cờ tôi đọc trên mạng tại www.gio-o.com về buổi lễ tưởng nhớ này, tôi đã thấy một tấm ảnh giáo sư Đệ chụp chung với một cô sinh viên, học trò của giáo sư tại trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Sàigòn. Cô sinh viên này cũng khá xinh và cao cao mà tôi thấy có nét hơi giống cô giáo Petrus Ký trong bức ảnh mà thầy Chương gởi tặng. Tôi ghi nhớ hình ảnh cô sinh viên này trong đầu vì cô có nét gần giống bà Trần Lệ Xuân (Ngô Đình Nhu) mà tôi đã có lần gặp tại thủ đô La Mã và tôi ao ước có một ngày được phỏng vấn bà một lần để hiểu thêm về những gì đã xảy ra tại Việt Nam vào thập niên 1960-1970.
Và sau này tôi mới biết người trong tấm ảnh thầy Bùi Trọng Chương gởi tặng và người trên Website www.gio-o.com là một. Đó là cô Trương thị Thịnh, vị giáo sư dạy Hội Họa tại Petrus Ký và cũng là vị giáo sư mà Đinh Anh Tuấn, người bạn 12B6 của tôi, đã nhắc và nhớ sau bao nhiêu năm.
Nghe nói cô Thịnh đang định cư tại San José nên tôi gởi điện thư hỏi thầy Nguyễn Xuân Hoàng về cô. Trong đầu tôi nghĩ thầy Hoàng là văn nhân và làm báo tại San José, cô Thịnh là họa sĩ, thế nào thầy cũng biết về cô.
Cô Trương thị Thịnh và Giáo Sư Lê văn Đệ [Nguồn: www.gio-o.com].
Thầy Hoàng viết trả lời:
– Chẳng những tôi biết cô Thịnh qua giới nghệ sĩ (thầy có viết bài “Nữ Họa Sĩ Trương thị Thịnh – Nửa Thế Kỷ với Màu Sắc” đăng trong tờ báo Việt Mercury mà ngày xưa thầy đã cộng tác và bây giờ đã đóng cửa), mà tôi còn là người cùng quê với cô Thịnh (Nha Trang) và lại là bạn học của em trai của cô, chú Trương Hồng Sơn.
Rồi thầy kể tiếp, hôm rồi thầy gặp lại cô Thịnh sau bao nhiêu năm, thầy có nhắc:
– Không biết chị còn nhớ hồi nhỏ đi học tiểu học, mỗi ngày tôi đều đi ngang qua nhà chị rủ Sơn đi học để nhìn bà chị cao lớn, xinh đẹp mặc dầu lúc ấy chị đã có chồng và tôi chỉ mới 7 tuổi.
Lúc cô Thịnh ra trường Cao Đẳng Mỹ Thuật, thầy Hoàng còn học Tiểu học.
Cô Thịnh trả lời:
– Bây giờ già rồi, cậu ơi.
Khi tôi gọi xin phép ghé thăm cô tại San José, trong câu chuyện cô cho biết gia đình cô gốc Bình Dương, nhưng vì cha mẹ cô ra Huế làm việc nên cô đã chào đời tại cố đô Huế vào năm 1928. Sau đó gia đình cô được thuyên chuyển vào Nha Trang và cô đã theo học bậc Trung Học tại trường các bà sơ ở Xóm Mới tại thị xã Nha Trang. Từ lúc còn nhỏ, cô Thịnh đã thích vẽ nên cô Thịnh có giấc mơ đi học trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương tại Hà Nội nhưng không thực hiện được khi hiệp định Genève chia đôi đất nước. Sau 1954, một số giáo sư và sinh viên của trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương di cư vào Nam và số thầy cô này đã thỉnh nguyện chính phủ Việt Nam Cộng Hòa để thành lập một trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật tại miền Nam. Và trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Sàigòn đã ra đời vào năm 1954. Cô Thịnh là nữ sinh viên duy nhất trong 10 khóa sinh đầu tiên được tuyển chọn và nhận học bổng toàn phần của trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Sàigòn. Giáo sư hướng dẫn của cô là thầy Lê văn Đệ.
Những người bạn đồng khóa một của cô tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Sàigòn gồm có các thầy Hiếu Đệ (thầy đã chọn về dạy tại Trung Học Đồng Khánh) và điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu (người đã điêu khắc bức tượng “Tiếc Thương” tại Nghĩa Trang Quân Đội tại Biên Hòa ngày xưa). Năm 1958, cô Thịnh tốt nghiệp Thủ Khoa khóa một của trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Sàigòn. Với vinh dự của người sinh viên Thủ Khoa, cô đã được ưu tiên chọn lựa trường để dạy. Và cô chọn dạy Hội Họa tại Petrus Ký từ năm 1959 cho đến 1963 (??) dưới thời của các thầy Hiệu Trưởng Nguyễn văn Trương, Phạm văn Lược và Nguyễn Thanh Liêm. Từ 1964 – 1975 cô về dạy tại trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật và 1975-1980 trường Đại Học Mỹ Thuật thành phố Hồ Chí Minh.
Tôi hơi ngạc nhiên khi đọc tiểu sử của cô trong bài viết của thầy Hoàng trên Việt Mercury thì cô Thịnh chỉ dạy tại Petrus Ký từ 1959 – 1963, thế thì làm sao Đinh Anh Tuấn là bạn đồng khóa của tôi vào năm 65-72 lại đã học và nhớ về cô thì Vương Hồng Hải (7/6-4/6, 12B7, 65-72) đã cho tôi câu trả lời.
Hải nói:
– Đinh Anh Tuấn nói đúng. Cô Thịnh còn dạy Hội Họa tại Petrus Ký một vài lớp vào năm 1965. Tui học vẽ với cô lớp Thất 6 và hình như Đinh Anh Tuấn là Thất 5 cũng học với cô.”


Hình chụp cô Thịnh và những bức chân dung (tự họa). [Nguồn: ảnh xưa do cô Thịnh tặng.]
Hải tiếp:
– Tui còn nhớ cô Thịnh rất nghiêm khi dạy học, nhưng học trò của cô không thể nào quên được nét đẹp của cô và dáng dấp sang trọng của một người mệnh phụ. Và khi lên Đệ Lục năm 1966 thì tui học vẽ với thầy Đặng Công Hầu.
Sau đó, anh Cao Anh Tuấn (Petrus Ký 63-70) tại Sunnyvale cũng cho tin là anh đã học lớp của cô Thịnh vào năm 1966 tại Petrus Ký và anh còn giữ học bạ với chữ ký của cô Thịnh.
Cô Thịnh nhé, thầy Hoàng nhé. Kết quả về bài học lịch sử cận đại, cô và thầy phải chịu thua bọn học trò Petrus Ký keo này vậy. Tuy nhiên cô phải hảnh diện là sau hơn 40 năm, học trò Petrus Ký của cô vẫn còn nhớ về cô.
Năm 1986, cô Thịnh sang đoàn tụ cùng gia đình tại Hoa Kỳ, cô đã tạm trú tại vùng Đông Bắc Hoa Kỳ và cuối cùng cô đã chọn San José làm nơi vĩnh cư. Cô Thịnh có hai người con, một người con trai đang làm việc cho Boeing tại Forth Worth – Dallas. Người con gái của cô, họa sĩ Nguyễn Trí Minh Quang, làm việc tại San Francisco, cũng tài sắc vẹn toàn. Họa sĩ Nguyễn Trí Minh Quang cũng đã triển lãm nhiều tranh tại Hoa Kỳ và Việt Nam. Nếu vì bài viết này mà Website của họa sĩ Minh Quang bị tắt nghẹn vì các anh em Petrus Ký thăm viếng, không biết tôi có bị mắng vốn?
Ảnh cô Thịnh [Nguồn: cô Thịnh]
Nguyễn Trí Minh Quang
Cô Thịnh và chị Nguyễn Trí Minh Quang (con gái cô). “Metamorphosis” (Nguồn: chị Minh Quang tặng)
Cô cho tôi xem nhiều bức tranh cô sáng tác biểu hiện nhiều trường phái khác nhau từ chân dung, phong cảnh, hoa, khỏa thân, lảng mạn, ấn tượng, trừu tượng, v.v. Tôi hỏi cô:
– Cô Thịnh thích vẽ loại tranh nào?
– Tôi chuyên môn về trường phái ấn tượng và thích dùng sơn dầu.
Cô cho biết ngay cả những bức tranh chân dung mà tôi thấy trong photo trắng đen, cô cũng vẽ bằng sơn dầu, chứ không dùng màu than. Và sở thích về trường phái ấn tượng của cô đã được thể hiện qua những bức tranh như Bạch Liên Hồ, Tìm Nắng, v.v. mà cô sáng tác, có phảng phất chút gì “Claude Monet”. Tôi thấy trong cô có một nỗi buồn nhớ quê hương thầm kín nên tôi hỏi cô có mơ ước gì hiện tại. Cô tâm tình:
– Bây giờ các con của cô đều đã thành đạt và có đời sống riêng. Cô sống tự lập và được tự do lựa chọn những đề tài cô muốn sáng tạo. Cô hăng say vẽ tranh và tham dự những cuộc triển lãm hội họa nghệ thuật tại Hoa Kỳ và Việt Nam.
Trương Thị Thịnh – Đồng Xuân (Be In Accord), oil on canvas, 24″x36″.
Sau đây là vài cuộc triển lãm mà cô Thịnh đã tham dự:
• Từ 1965 đến 1975: Triển lãm chung tại Úc, Pháp, Nhật, Đài Loan, Brazil, USA và Triển lãm cá nhân tại: Sài Gòn, Huế, Hà Nội.
• Năm 1991: Triển lãm cùng Hương Alaska, Trần Mạnh Ái tại Capital Hill Washington DC.
• Năm 1993: Triển lãm cá nhân với chủ đề: “Ta Ở Đâu”, “Ta Là Ai” tại phòng triển lãm Works San Jose.
• Từ 1995 đến 1996: “An Ocean Apart” Smithsonian Institution Travelling Exhibition around the country USA.
• Năm 2001: Triển lãm cá nhân “Những Dòng Tư Tưởng”, “Stream of thought” tại La Geleria Mexican Heritage Plaza, California.
• Năm 2003: Triển lãm chung “Nhớ Ơn Thầy Lê văn Đệ” cùng với các họa sĩ tại San Jose Radio do Tiếng Nước Tôi tổ chức.
• Năm 2004: Triển lãm hội họa 4×4, (cô Thịnh và 3 người họa sĩ Hoa Kỳ: Nguyễn Thanh Trí, Lê Thị Quế Hương và Nguyễn Trí Minh Quang (con gái cô) cộng tác với 4 họa sĩ tại Việt Nam: Quỳnh Hương, Hồ Thị Kim Quỳ, Đặng Thị Dương và Uyên Huy) do Hội Mỹ Thuật và Hội Bảo Tàng thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tại Bảo Tàng Mỹ Thuật thành phố.
• Năm 2005: Artists Reunion DANCHI art Gallery Westminster CA USA.
Năm 2002, cô Thịnh đã được thống đốc tiểu bang California ban tặng “Certificate of Recognition” của tiểu bang California công nhận là người nghệ sĩ đã dùng toàn thời gian 50 năm cho nghệ thuật hội họa.
Tôi thưa với cô khi xem bức ảnh cô chụp cùng Giáo sư Lê văn Đệ, tôi đã có ấn tượng rằng cô có nhiều nét giống bà Trần Lệ Xuân. Cô cho biết ngày xưa cô cũng có biết bà Trần Lệ Xuân và một lần bà Xuân đã cho người vào Petrus Ký tìm bà Nguyễn Trí Minh (tên chồng của cô), và văn phòng cho người đi tìm thầy Nguyễn Trí Minh (Giáo Sư Sử Địa Petrus Ký, hiện đang định cư tại Nam California), mới biết là tìm nhầm người. Tôi có nói với cô ngày xưa tôi có gặp bà Trần Lệ Xuân tại thủ đô La Mã và ước muốn của tôi, cô nói nếu có dịp, cô sẽ họa chân dung của bà Trần Lệ Xuân để làm kỷ niệm bởi:
– Dù sai hay đúng, xấu hay tốt, bà Trần Lệ Xuân cũng là khuôn mặt dễ nhớ và còn sót lại của nền Đệ Nhất Cộng Hòa tại Việt Nam.
Khi tôi ngỏ ý mong muốn được xem những bức tranh mà cô đã sáng tác, cô cho biết:
– Sau 50 năm sáng tạo, một số tranh của cô còn để lại bên nhà khi cô ly hương, một số tranh thì em và con của cô gìn giữ, nhưng hiện giờ cô còn giữ khoảng 40-50 tầm tranh. Vì không có chỗ để trưng bày trong apartment nên đa số cô xếp vào kho.
Cô có ý định sẽ tặng những bức tranh này cho một bảo tàng viện hay thư viện nào đó để trưng bày trong tương lai và cô hứa hôm nào sẽ cho tôi thưởng ngoạn tập tranh mà cô còn lưu giữ.
Lời chú:
1) Thành thật cảm ơn Đinh Anh Tuấn đã gợi ý cho bài viết về cô giáo mà Tuấn hâm mộ. Bài viết này xin riêng tặng cho Tuấn.
2) Nhóm chủ trương tập bài viết cảm tạ lòng nhiệt tình của cô Thịnh, chị Nguyễn Trí Minh Quang, thầy Bùi Trọng Chương, Nguyễn Xuân Hoàng, bạn Vương Hồng Hải và anh Cao Anh Tuấn đã cung cấp hình ảnh và tin về cô để bài viết được hình thành.





