Khái Hưng, tiểu thuyết Trống Mái và chuyến đi Sầm Sơn của tôi. 

Kinh Bồng (Trần Công Bình)

Khái Hưng và Nhất Linh là hai bạn tâm giao trong nhóm ba người nòng cốt thành lập Tự Lực Văn Đoàn: Nhất Linh, Khái Hưng và Hoàng Đạo.

Khái Hưng sinh năm 1896 ở Hải Dương, học  trường Albert Sarreau, đỗ Tú Tài 1 xong mở đại lý dầu hỏa, sau dạy học trường Thăng Long Hà Nội. Ông tuy lớn hơn Nhất Linh Nguyễn tường Tam 9 tuổi, nhưng được gọi là Nhị Linh vì tham gia văn đoàn sau ông Tam.

Trong vòng 14 năm (từ năm 1934 đến 1947), Khái Hưng sáng tác tất cả 12 tiểu thuyết, 8 tập truyện ngắn và 3 vở kịch. Có tác phẩm viết chung với Nhất Linh như Đời mưa gió, Gánh hàng hoa, Anh phải sống; cùng với cuốn “Nửa chừng xuân” do riêng một mình ông viết, bộ 4 cuốn sách này được xếp vào loại tác phẩm “luận đề” từng được đưa vào giảng dạy môn Kim Văn trong nền giáo dục VNCH.

Hồi mới 11 tuổi đọc tiểu thuyết Trống Mái của Khái Hưng, tôi đã cảm nhận được cái xúc cảm của cô thiếu nữ Hà thành tên Hiền , khi bắt gặp một hình ảnh khỏe khoắn, vạm vỡ, một nét đẹp thể hình của nam nhân, là ngư dân tên Vọi. Thập niên 60 ở Sài Gòn đã có những phòng tập thể dục dụng cụ. Anh cô cậu tôi đem tạ về nhà luyện và tôi cũng  tham gia với anh hàng ngày. Nhưng, so với thời điểm cuốn tiểu thuyết được xuất bản (1936) thì việc cảm xúc của một thiếu nữ đối với cái đẹp thể hình, bọc lộ những đường nét cuồn cuộn của bắp thịt là một vấn đề còn mới mẻ .

Chính vì thế, người đọc mới thấy cái tài tình của nhà văn khi diễn tả tâm lý cô Hiền, một thiếu nữ có học thức, con nhà giàu, sống ở Hà Nội, nơi mà cả ngàn năm văn hiến đã đóng khung hình ảnh cái đẹp của nam nhân chỉ ở áo the, khăn đóng (!). Dĩ nhiên, giai đoạn 1930, âu phục đã là mode của nam nhân thành thị, nhưng lúc ấy việc khoe mình trần, chưa thành hình ảnh phổ biến trong công chúng. Ở điểm này, tôi lại thấy thêm một cái hay của tác giả. Làm sao đưa chủ đề “công khai cái đẹp thể hình” ra mà không thấy mất tự nhiên, chỉ có cách đưa bối cảnh câu chuyện ra biển, cái chốn mà nơi đó việc ở trần là điều bình thường dù dưới mắt người lao động hay du khách!.

Chính vì lẽ đó tiểu thuyết Trống Mái được viết trong khung cảnh của bãi biển Sầm Sơn ở Thanh Hóa, nơi có hai hòn đá nổi tiếng: hòn Trống Mái.

(Ghi chú hình ảnh : h1. Nhà văn Khái Hưng h2. Tiểu thuyết Trống Mái h3. Biển Sầm Sơn h4. Hòn Trống Mái. ).

Tóm tắc nội dung của quyển tiểu thuyết là như thế này. Hiền, đi nghỉ mát ở Sầm Sơn, tình cờ gặp một anh làm nghề đánh cá biển tên Vọi. Nhìn thân hình lực lưỡng, cuồn cuộn bắp thịt khi gồng mình cùng bạn nghề đẩy chiếc tàu đánh cá lên bờ của Vọi, Hiền bất chợt bị cuốn hút với cái đẹp thể hình như lực sĩ tập tạ ấy. Thế là Hiền chủ động làm quen Vọi và khám phá ra con người thật thà, chất phát lại rất đôn hậu, thương người của anh ta.

Với tính khí táo bạo, sống tự nhiên, Hiền chủ động trong việc tìm hiểu gia cảnh, nghề cá, và thuê thuyền của Vọi đi ra xa để bơi cho thỏa thích. Nghe Vọi nói về hòn Trống Mái, Hiền bắt Vọi đưa lên đấy chơi. Chính trong lúc giao tiếp nhau, với những sự giúp đỡ chân thành của Hiền khi em Vọi bị ốm, Vọi đã có cảm tình và bắt đầu yêu Hiền chân thật. Trong khi đó, Hiền, chỉ trong một thoáng, phút chốc có xúc cảm với thể hình của Vọi, nhưng đó không phải là tình yêu!.

Chuyện kết thúc bằng cái chết của Vọi khi đi biển, nhưng bi kịch nằm ở chỗ, Hiền không hay biết gì, mùa hè năm sau, nàng trở lại Sầm Sơn, thì nghe Vòi, cô em Vọi thuật lại câu chuyện trước khi anh cô mất do tai nạn đi biển, anh cô thường lên hòn Trống Mái khắc rất nhiều, nhiều cơ mang nào kể hai chữ V-H khắp trên hòn Trống Mái và trên các vách đá khu vực chung quanh …

Bốn mươi hai năm sau, trong một chuyến đi công tác  ở Thanh Hóa, tôi không quên được câu chuyện thương tâm của anh chàng Vọi, bèn quyết chí ngủ một đêm ở Sầm Sơn, nghe sóng biển, nghe cái không khí dạt dào yêu thương của một mối tình bất thành đầy bi kịch.

Sáng hôm rời khách sạn, tôi bảo xe đưa đến hòn Trống Mái.

Gọi là hòn Trống Mái vì trên một hòn đá to, có hai hòn đá đối diện nhau, một hòn tròn, một hòn hơi dài, dân chúng gọi hòn tròn là hòn Mái còn hòn dài là hòn Trống. Điều đặc biệt là hòn  dài nằm đưa hơn một phần ba còn lại chênh vênh ra rìa hòn đá nằm bên dưới trông rất chông chênh. Mà chông chênh thật, người tài xế bảo tôi cứ nhón gót đẩy thử thì thấy hòn đá khổng lồ hơi nhút nhích. Không thể tưởng hòn đá nặng như thế, dễ phải cả hơn chục tấn, lại có thể động đậy với sức một người. Mà điều này cũng có thể xẩy ra, bởi hòn đá nằm meo ra quá thể. Có điều lạ là chuyện này đã xẩy ra hàng trăm năm, từ thuở đời nào, ai ở đây cũng đã biết chứ không phải mới.

Nhưng, ngoài chuyện đến để biết về cái lạ của hòn Trống Mái, còn một điều hệ trọng đối với tôi là tìm lại những chữ khắc V-H như kể trong truyện. Tôi tìm mãi trên mặt ba hòn đá, cố xem từng dấu mờ, nhưng không thấy. Có nhiều chữ khắc khác, nhưng không có cặp V-H. Tôi cùng tài xế tiếp tục tìm cả ở những vách đá chung quanh, cũng không thấy.

Không có, hoàn toàn không có! Lúc đó tôi mới chợt tĩnh ra về cái tài hư cấu truyện làm cho câu chuyện cực kỳ hấp dẫn của  những tác giả chuyên viết tiểu thuyết ….!