Thầy Long

Vưu Văn Tâm

Sau năm 1975, môn Triết học đã bị loại bỏ ở các lớp trên, thầy cô phụ trách môn học này thường được chuyển sang dạy Việt văn hay sử, địa. Thời đó, đề tài của những môn học như Việt văn, Anh và Pháp văn do sở giáo dục gửi xuống rất khó khăn cho các thầy cô khi giảng dạy vì nội dung mơ hồ và đơn điệu. May mắn thay, các vị giáo sư ở trường Petrus Ký được đào tạo kỹ lưỡng và kiến thức vững vàng nên giờ học nào cũng được êm ả trôi xuôi. Sau này, có được nhiều dịp tâm tình với thầy Khiêm và cô Loan dạy môn Pháp văn, tôi mới rõ được những nỗi nhọc nhằn của thầy cô mình ở đằng sau tấm bảng.

Trở lại với môn học Pháp văn, lớp 11C2 được học môn này với thầy Long. Tuổi non nớt thường ham chơi và hiếm khi để ý những chuyện của thầy cô nên tôi không rõ thầy là giáo sư cũ được “lưu dung” hay từ một trường khác được chuyển về, nhưng những giờ học với thầy đã mang lại cho cả lớp nhiều kiến thức bổ ích cũng như nhiều kỷ niệm thú vị và đáng nhớ.
Thầy Long ở tuổi trung niên, tánh tình hiền lành, vóc dáng cao ráo. Mái tóc dày có vài ba sợi bạc và được chải bồng bềnh theo kiểu “tango” như mấy tấm quảng cáo trước các cửa tiệm hớt tóc. Đôi tròng kính thật to và dày cộm gác trên cái sống mũi nhỏ nhắn nhưng không thể lấp kín gương mặt thanh tú của thầy. Thầy Long sở hữu một giọng nói “bắc cũ” êm ái, nhẹ nhàng và dễ lưu lại trong lòng người nghe cũng như đám học trò (dù lười biếng, ham chơi, ghét học) ít nhiều cảm mến. Cũng giống như ở các thầy cô dạy môn này ở các lớp trước, nếu ai nấy đều dạy theo “giáo án” được đưa từ “trên” xuống thì chỉ cần mươi hay mười lăm phút thì bài giảng xem như đã xong. Nhưng với lương tâm và chức nghiệp của một nhà giáo, thầy đã ân cần chỉ bảo, nào là chia động từ bất quy tắc, cách đặt câu cho đúng văn phạm và mỗi khi học một chữ mới, thầy lại bày ra luôn “một họ nhà chúng nó” để học trò có dịp học thêm và có thể nhớ được lâu hơn.

Một lần trong bài học có chữ “yankee”, thầy giải hết nghĩa đen rồi lần ra nghĩa bóng và kết luận :
– Chữ này dùng trong bài không hay, các em nên quên đi !
Thầy nhanh tay xóa bảng và chuyển sang một đề tài khác.

Ở một bài giảng khác, trong một họ những động từ bất quy tắc, thầy lại đề cập đến câu thành ngữ “tous passe, tous casse, tous lasse”. Thầy giảng xa, giảng gần rồi mỉm cười và dẫn đến kết luận :
– Câu này dành cho những người có tánh tình lãng mạn, chán đời .. các em không nên nhớ !
Cũng như lần trước, thầy nhanh tay xóa sạch tấm bảng đen và tiếp tục sang một chủ đề khác.

Cái tuổi học trò nghĩ cũng lạ, những gì cha mẹ hay thầy cô dạy dỗ thì ít chịu nghe theo, những điều không đáng nhớ thì lại .. nhớ dai. Thằng học trò lười biếng và tối dạ như tôi có lẽ cũng nằm trong cái mẫu số chung đó. Những điều “cấm kỵ” được âm thầm ghi lại trong trí nhớ và nhớ luôn cho đến bây giờ dù thời gian đã ngót nghét bốn mươi năm.

Vài năm trước, tôi có được tin tức qua mạng xã hội Facebook từ một nhóm cựu học sinh, các bạn (các em) cho biết thầy Long của tôi đã qua đời và gia đình các con thầy hiện định cư ở Gia-Nã-Đại. Cho dù không kiểm chứng được nguồn tin này, nhưng tôi vẫn nghe lòng rộn vui khi biết tin gia đình của thầy được đoàn tụ ở một xứ sở tự do và âm thầm tiếc nhớ một vị giáo chức, một người thầy đã tận tâm với học trò giữa cái xã hội nhập nhằng sáng tối, phận người mong manh.

Thời tiết nơi này mới vừa chuyển sang thu với những cơn mưa nhè nhẹ. Gió thu làm những chiếc lá vàng rơi đầy trên những con ngõ hẹp, đường thuôn. Tôi nhớ vô vàn một góc trời bình yên có tiếng giảng bài của thầy cô và đâu đó vang lên những tiếng cười giòn tan của đám học trò tịnh nghịch. Ngoài khung cửa sổ, bóng nắng sân trường vẫn linh lung nô đùa trong muôn ngàn sắc lá.

25.09.2020