Nồi  Cá  Nục  Kho.

Captovan (Tô Văn Cấp)

 Đứng trước quầy hàng cá của chợ ABC, có đủ mọi loại cá, tôi không còn nhớ là phải mua loại cá nào mà má các cháu vừa dặn sáng nay, xê tới dịch lui khiến tôi đụng phải một phụ nữ. Thực ra tôi không rõ người ta đụng tôi hay tôi đụng người ta, nhưng dù vô tình mà chạm vào phụ nữ là không được rồi, các cụ ta ngày xưa thường nói: “Nam nữ thụ thụ bất thân”, nhớ đại khái như thế, thôi thì mình cứ xin lỗi trước cho chắc ăn, nghe tôi “Sorry” cô ta mỉm cười:

            -Không có chi, mà anh muốn mua cá gì vậy? Tôi thấy anh đứng ngắm mấy con cá này lâu lắm rồi đấy, “muốn lục không?”

            Ba tiếng “muốn lục không” cố tình kéo dài đựợm vẻ diễu cợt về giọng nói ngọng giữa hai chữ N&L của “quê hương tôi cái mùng mà kêu cái màn, bên bờ đê, bờ ao tôi trồng rau muống” khiến tôi giật mình. Nhớ lại chuyện mấy chục năm về trước, cũng có một cô gái, đúng hơn là bạn học cùng lớp, chọc quê tôi với giọng nói ngọng:

-Muốn lục không?

Hồi đó trong lớp Toán Lý Hóa của trường tư thục Trung Nguyên trên đường Phan Thanh Giản, xế mé tay phải trước cửa bệnh viện Bình Dân, tôi đã bị cô nữ sinh tên Đào, ngồi bên cạnh, nhạo báng tôi về cái tật “Bắc Kỳ 54” nói ngọng: “súng nục, nục ví, cá lục v.v..”. Rồi năm 1985, sau khi đi tù về, tôi có theo học một lớp điện toán về “ngôn ngữ bê-zích & cô-bôn” gì đó thì chính Đào là người giảng dậy, vì cô là chuyên viên IBM của Bộ Quốc Phòng. Lúc đó thì chúng tôi quen thân nhau rồi, có lần tôi hỏi mượn cô tập tài liệu thì cô ấy bảo không có, tôi nói: “Có mà, trong tập tài liệu em đang ôm kia kìa”, thì cô ưỡn ngực thách thức:

-Muốn lục không?

Ý hẳn là cô thách thức tôi muốn lục chồng tài liệu mà cô đang ôm trên ngực. Nay nhìn người phụ nữ này hao hao giống Đào ngày xưa, dĩ nhiên lớn tuổi hơn, nhưng câu hỏi: “Muốn lục không” càng làm cho tôi tin có thể là em Đào nên tôi ỡm ờ vừa trả lời vừa hỏi thử xem sao, đúng hay không cũng là dịp làm quen, thêm bạn mới, ở tuổi 70 chán mớ đời thì bạn nào cũng là bạn, không phân biệt nam nữ. Tôi trả lời:

            – Cũng muốn lục, nhưng không dám… Hình như là Đào Trung Nguyên phải không?

            – Còn ai vào đây nữa? Tôi đã nhận ra anh trong lần Việt Báo phát giải thưởng Viết Về Nước Mỹ (VVNM), hôm đó tôi định đến hỏi thăm bạn cũ nhưng thấy có áo dài đi theo nên né. Anh vẫn “già và đen” như ngày xưa, xấu giai không thay đổi mấy nên dễ nhận ra. Mà ai sai anh đi mua cá vậy?

            -Cháu nó nhờ đi mua, nhưng mới từ nhà đến đây mà tôi đã quên mất tên loại cá rồi!

            -Nhưng sao cái tên Đào cách nay mấy chục năm mà anh vẫn còn nhớ?

            – Khổ thế đấy! Ở tuổi 70, tay cầm chìa khóa xe thì lại đi tìm khóa xe, còn chuyện ba bốn chục năm về trước thì cứ như ở trước mặt, cái tên Đào dễ nhớ vì nó nằm trong đầu, trong tim, vả lại cô vẫn đẹp vẫn duyên dáng, vẫn mùi hương xưa, quên sao được! Còn chuyện trước mắt quên vì cá nó tanh, nó không có nước hoa “number 5”.

            – Qủy nè! Thôi để tôi chọn cho, cá nục nhá?

            – Ờ thì “Lục”.

            – Thôi, chợ đông, “đần” ông đi ra ngoài kia đứng đợi đi, để em mua giùm cho..

Trai khôn tìm vợ chợ đông, còn tôi là lão già, dù cô đã đổi cách xưng hô từ “anh-tôi” thành “anh-em” thì tôi vẫn không dám tìm…nên vội nghe lời cô, tránh xa chỗ đông, ra cửa tìm “người tình khói sương”, “nhớ nhà châm điếu thuốc”, nhớ về những kỷ niệm đẹp thời học sinh đi học tư thêm các lớp Hè Toán Lý Hóa.

Những lớp Toán Lý Hóa vào mùa Hè thường rất đông và không thiếu những người đẹp tới đó để làm duyên, siêng học thì ít nhưng siêng làm đẹp thì nhiều, Đỗ Thị Đào là một trong số đó. Tại lớp Toán Lý Hoá Trường Trung Nguyên, chúng tôi ngồi sát bên nhau, lúc đầu còn ngượng nghịu, nhưng một lần nhờ tôi phải dở thói vũ phu với dám “du-côn”, can thiệp giúp nàng bình an nên dần dà thân nhau hơn, có những kỷ niệm vui hồn nhiên hơn. Ngoài lớp Toán Lý Hóa ở trường, nhiều lần nàng chưa hiểu rõ bài nên kéo tôi về nhà, nhà nàng cũng gần đó thôi, sau Kỳ Viên Tự, trong khu cư xá Bàn Cờ, để kèm thêm toán cho Đào.

Đào là con nhà khá giả, đi học bằng velo solex, em lại đẹp nữa, nhưng tính tình nghịch ngợm và hơi kiêu nên bị đám thanh niên luôn miệng trêu ghẹo, mỗi khi trông thấy cô là chúng hát:

            – “Hay cho con bé Thị Đào, nước trong veo vẻo cắm sào đợi ai”?

Có lần nàng bị chọc muốn phát khóc vì tên Xuân Thanh đùa quá trớn khiến tôi phải dở thói võ phu ra can thiệp, Đào được bình an, từ đó chúng tôi thân nhau hơn.

Đang miên man nhớ về trường cũ bạn xưa thì Đào xách hai túi cá đi ra, mỉm cười, nàng nói:

            -Túi này của anh, còn túi này của em, cá nục Na Uy đấy nhá.

Cá nục rất tanh, nấu nướng kiểu gì cũng tanh, tôi bèn hỏi:

            -Thế cá này làm ra sao, nấu cách nào, xào, nướng, chiên, canh chua hay kho?

            – Đừng có lo, em lo cho, cá nục kho là ngon nhất, cá nục kho là tuyệt. Nhà em ở gần đây thôi, nếu anh không “bận” gì thì ghé qua cho biết nhà và em sẽ chỉ cách kho cá nục như thế nào cho ngon.

Nghe nàng nói: “Nếu anh không bận gì thì ghé nhà em” khiến tôi muốn cười văng nước miếng, vì vùng quê tôi “bận với vận” cùng nghĩa với nhau: “vận quần áo cũng có nghĩa là bận quần áo”, nhưng tôi kịp bủm miệng ho:

            – Có tiện không? Nhỡ có ai…

Đào rất cởi mở và tự nhiên:

            – Nhỡ nhiều lần rồi, đừng lo cái chuyện nhỡ có ai, mình là bạn thân ngày xưa mà.

Tôi nghe như có tiếng chim hót chào buổi sáng đẹp trời, chẳng còn gì vui hơn là “vâng lời”, xách giùm nàng hai bịch cá, chúng tôi cùng sóng bước mà không ngửi thấy mùi tanh.

Về tới nhà Đào, sau khi thay đồ xong, nàng bước vào nhà bếp, nơi tôi đang ngồi, với cái áo ngắn tay màu mỡ gà, ẩn hiện những nét đẹp chết người, tóc búi cao để lộ cái cổ trắng ngần có thể làm nhiều anh đần ông ngẩn ngơ. Nàng giải thích mặc áo ngắn tay thế này để làm cá cho đỡ vướng. Nàng khoác tấm tạp-dề vào rồi mở từng bịch cá ra trút vào sink, bỗng tôi giật mình nghe tiếng la:

            – Chết tía rồi, vội vàng nên quên mất, tay em bận, anh cột hộ cái dây tạp-dề vào sau lưng.

Tôi vội đặt tờ báo Chí Linh lên bàn, tờ báo cầm cho có, cho đỡ dư hai bàn tay từ lúc vào nhà Đào cho đến lúc ấy chứ có đọc được chữ nào đâu! Tôi tiến đến sau lưng, lụp chụp cầm hai cái giải rút ngước lên thì mắt chạm vào cái gáy trắng có những đường tơ kẽ tóc làm tay tôi run! Ơ kìa, tôi bị bệnh parkinson hồi nào vậy nè!

            – Xong chưa? Thắt hộ cái dây tạp-dề mà cũng lóng ngóng như thợ vụng mất kim, nhỡ có ai nhờ tháo cái khuy sau lưng thì làm sao?

Tiếng Đào tinh nghịch lại làm tôi giật mình nhớ thêm đến một kỷ niệm khó quên nữa, nhớ lại thì đỏ mặt, nhưng mà vẫn thích nhớ.

 Thời gian Đào bị té xe solex, tôi phải đưa đón Đào bằng cái xe đạp hiệu Sterling cũ kỹ của tôi. Một lần, sau buổi học, tôi chở Đào về nhà, vì đau khuỷu tay, không quẹo tay ra sau lưng được nên Đào nhờ tôi tháo hộ cái khuy “áo sú” ở sau lưng, nhưng nàng lại còn ra lệnh nhớ nhắm mắt lại. Tôi cũng thật tình nhắm mắt lại, nhưng cái móc thì nó nhỏ xíu, nhắm mắt rủi không cầm được cái móc mà móc sai chỗ thì khổ nên cũng ráng ti-hí mắt lươn, chính vì cái tội ti-hí này nên tôi thấy có con rôm (sảy) hồng-hồng ngay giữa lưng, con rôm này sẽ làm nàng ngứa lắm đây, nghĩ vậy nên tôi lấy móng tay cạy cạy cho nó mất đi, ai ngờ Đào dẫy nẩy gắt: “Làm gì thế?”. Tôi bảo nặn con rôm giúp cho cô đỡ bị ngứa thì nàng phì cười:

            “Khờ quá, đó là nốt ruồi son của người ta đấy”.

Con trai thì chỉ biết có rôm sẩy, nhất là về mùa Hè nóng bức, nổi đầy người, ngứa không chịu nổi chứ có biết nốt ruồi son là cái gì đâu, nay nghe Đào nhắc lại câu: “Nhỡ có ai nhờ tháo cài khuy…” làm tôi tiếc… và mắc cỡ, nhưng vì da mặt sạm sì nhăn nheo nên không ai thấy mặt tôi đỏ.

            – Xong rồi đây, lóng ngóng là vì thử tìm xem nốt ruồi son ngày xưa còn không?

Đào thật thà:

            – Nghĩ lại buồn cười nhỉ, sao hồi đó tụi mình khờ quá, còn tụi nhỏ ngày nay thì..!

            – Không phải tụi mình khờ, mà chỉ mình tôi thôi, người khờ nhất thế gian này là tôi.

            – Ờ thì chỉ một mình bạn khờ, mà bạn khờ thật nên tôi quý mến bạn và ngày nay tôi mới dám rủ bạn về nhà, mới nhờ bạn cột cái dây tạp dề, chớ “nhất quỷ nhì ma..” thì làm sao tôi dám mời bạn về nhà.

            – Chẳng phải tôi khờ mà thực ra là “tình trong như đã mặt ngoài còn e”, hồi đó tôi thương bạn nên bạn sai cái gì tôi cũng làm, bạn có nhớ cái lần tên Xuân Thanh chọc bạn khóc không? Nhóm tụi nó có tới ba bốn đứa vậy mà tôi liều mạng, nhảy đến hét lên rồi túm cổ áo nó giật kiểu như tập võ khiến tụi nó tưởng tôi là học lò võ “Hàn Bái Đường” nên mới chuồn. Bạn đẹp lắm, mỗi lần chạm tay vào bạn làm tôi thích ngẩn ngơ, nhiều đêm ngồi học suy nghĩ vẩn vơ, dự định bữa nào có dịp là tôi ôm đại một cái, nhưng khi gặp rồi lại sợ, tôi không dám đụng tay vào như sợ làm phai nhụy một bông hoa quý, và nỗi lo lắng nhất là sợ bị bạn mắng, bị người đẹp mắng chắc là quê và xấu hổ lắm đấy. Tôi không phân biệt được là tôi quý mến hay thương bạn, nhưng có điều chắc chắn là tôi ghét lão dậy môn Hóa, có lần tôi thấy lão hỏi Đào cái gì đó lúc giờ ra chơi ở sân trường khiến tôi tức cả mấy ngày.

            – Ừa thì thôi, cứ khờ như thế cho người ta nhờ, đùng dở-dở ương-ương chỉ tổ cho người ta ghét. Chúng mình vẫn còn tình bạn bè mà.

            – Chả muốn khờ nữa, muốn khôn tí nhưng lại quá “đát” rồi!

            – Thôi, đừng hối hận nữa lão khờ, đứng xích vào đây em chỉ cho cách làm và kho cá sao cho thơm mà không cần nước hoa:

            -Trước hết pha một ít dấm và muối vào nước, ngâm cá trong 5 phút rồi rửa sạch cả bên ngoài lẫn bên trong, lưu ý nhất là phải cạo cho sạch lớp máu cá dọc theo xương sống, thủ phạm tanh là đây. Sau đó lấy giấy lau cá cho ráo nước, ướp muối, tỏi để trong 30 phút.

Chiên sơ cá sao cho lớp da cá nục vàng vàng. Khi da cá hơi vàng là lúc ta dễ dàng lột bỏ nó đi, vì da cá nục là thành phần tanh nhất, hoặc nếu ngại chiên ở nhà thì nhờ chỗ bán cá người ta chiên sơ qua cho rồi mình về lột da cá bỏ đi.

Cho vài miếng dứa, rau răm, riềng vào đáy nồi, rồi cho cá đã lột da vào, thêm nước mắm, đường, nước màu, nước sôi vào cho xấp xấp cá, nhớ là nước sôi, nếu thêm nước lạnh cá sẽ tanh, đun sôi, kho cho tới khi nước sền-sệt, cho dứa và rau răm dưới đáy nồi cháy xém một tí, thêm một thìa canh rượu Cô-Nhắc, tắt lửa. Thịt cá sẽ thơm, dai, ngọt và xương cũng mềm, tuyệt diệu. Cá nục Na Uy rất rẻ, chừng 1,99$ (1 pound) và thời gian kho chừng một giờ là xong. Anh có muốn thử cho biết thì ngồi đó chờ, cơm nóng đi với cá nục kho thì no cành hông.

            – Nói thì nghe dễ, nhưng làm mới khó, cái khó là làm sao cho liều lượng đường, muối mắm cho vừa. Có lẽ cách làm và kho kiểu em vừa nói là chỉ để dành riêng cho những tên đần ông làm biếng như anh, còn em thì đâu cần phải nhiêu khê mất nhiều công phu như thế, tay em mà đụng vô cá nào, dù là ươn thì cũng tươi tỉnh ngay, không những hết tanh mà còn thơm nữa. Nhưng còn cá chim thì sao?

            – Chim hả! Không bao giờ kho, cứ cắt nó ra rồi đem chiên giòn, tưới nước mắm ớt lên…

Tôi toan mở miệng đùa giai, đùa dại là cắt chim nó ra rồi xát muối tiêu là tiêu đời những tên ưa lạng quạng.. thì Đào bảo tôi ngồi chờ cơm chín, “gạo đã nấu thành cơm” còn nàng thì đi tắm.

***.

Rượu ngon, chỗ ngồi ngon, người đối ẩm không “ngon” thì không ngon.

Cá ngon, cơm ngon, chỗ ngồi ngon, người đối thực …ngon thì ngon ơi là ngon.

Quả thật, đưa miếng cá nục kho vào miệng mà sao nó ngon thế, không còn một chút mùi tanh mà thoang thoảng mùi cognac, mùi rau răm, xương cá mềm rụm bùi bùi, vị ngọt của miếng cá dai dai như gà đi bộ, tôi cứ muốn ngậm mãi, chẳng muốn nhai để kéo dài thời gian bữa cơm càng lâu càng tốt.

Tiệc vui nào cũng có lúc tàn, huống chi chỉ là bữa cơm thường giữa bạn bè chỉ có hai người thì cũng tới lúc phải chia tay. Nhưng cái hay là nhờ nồi cá nục kho theo kiểu này thì sau bữa cơm, không cần trái cây, trà hay cafe tráng miệng thì miệng vẫn thơm, khi chia tay, chúng tôi chỉ cảm thấy vị ngọt ngào để hẹn ngày tái ngộ.

Chuyện bất ngờ gặp lại bạn cũ, ôn lại những kỷ niệm vui, phảng phất một niềm luyến tiếc, nhưng điều tôi nhận ra là bàn tay người phụ nữ có thể biến cá ươn thành tươi ngon, chuyện thực tế này sẽ giúp cho chúng ta tiết kiệm một phần, phần khác là không cần cầu kỳ với cá tươi sống bơi lội trong hồ mới là ngon.

Một điều nữa là cách cư xử và ngôn từ của ngừơi phụ nữ có thể làm thay đổi đời sống những ngừoi xung quanh thật dễ dàng, từ tầm thường thành hữu ích và ngược lại.

Chẳng phải tôi kể lại câu chuyện riêng tư này ra để bị đồng môn, đồng khóa, bạn bè cười về cái tính khờ khạo, mà tôi muốn đề cập đến tình bạn mãi mãi vẫn đẹp, vẫn vui nếu chúng ta biết tôn trọng nhau, giữ gìn cho nhau, bảo vệ nhau. Nếu như cái ngày xưa ấy, khi Đào bảo tôi nhắm mắt lại rồi cởi giùm cái móc áo sau lưng mà tôi không khờ, không tự chủ được mình thì chắc gì còn niềm vui ngày hôm nay, có khi còn là thù hận hay ân hận.

  Đi xa hơn tình bạn một tí là tình “người bạn đời” cũng thế thôi. Câu ca: “Tình chỉ đẹp khi còn dang dở, đời hết vui khi đã trọn câu thề” có lẽ chỉ là câu ca cải lương để bào chữa cho sự chia tay cố ý. Xung quanh chúng ta có biết bao mối tình “trọn câu thề” mà hạnh phúc, hạnh phúc cho tới đầu bạc răng long. Tôi có thể đưa ra một vài thí dụ cụ thể đề chứng minh điều đó.

Anh Chu Trọng Ngôn là người giỏi về photoshop và layout cho các tờ báo, đây là thú vui sau khi về hưu chứ không vì kinh tế. Phòng làm việc của anh là cả một không gian lộn xộn bừa bãi đủ mọi sách báo, tài liệu. Còn chị thì vui với công việc vá may, cả hai hết sức tôn trọng niềm vui riêng. Nhưng gần đây, mỗi sáng anh lại chở chị đến một trung tâm học về computer và bây giờ chị có riêng một “ai-bét”, thỉnh thoảng anh chị trao đổi tin tức cho nhau mà không hề có lời phàn nàn hay cẳn nhẳn, cằn nhằn. Thật là hạnh phúc.

Anh chị Lê Khắc đã bước vào tuổi 70, khi anh bị một căn bệnh khó chữa, chị cầu xin ơn trên của một tôn giáo cho anh vượt qua, khi anh vượt qua rồi, dù cho đó là kết quả của y khoa hay niềm tin thì chị vẫn tự nguyện xin theo tôn giáo mà chị cầu xin, thế là anh siêng năng vui vẻ chở chị đến nơi học giáo lý, còn anh vẫn tin tưởng vào tôn giáo của anh. Thật là hạnh phúc.

Chung quanh tôi, các anh chị cùng lứa tuổi, “đã trọn câu thề” từ mấy chục năm nay và nay vẫn hạnh phúc cho tới mãi mãi như các anh chị Khắc H.., Hồng M.., Dương C.., Tiễn S.., Quang Gi.., Vê V, Phục H.., Đình B… L Quờ, Ma-U Vờ-Y v.v… là nhờ “thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn”.

 Nhưng xét cho cùng tận chân tơ kẽ tóc thì những anh đàn ông khi luống tuổi lại trở thành “đần” ông, nên việc thành công trong hạnh phúc gia đình vẫn do bàn tay và tiếng nói, giọng cười của ngừơi phụ nữ. Phụ nữ là chủ gia đình, là nguồn hạnh phúc hay ngược lại.

Chú thím Tư tôi cũng có tất cả những điều kiện như các bạn kể trên, nhưng hơi lệch vế, chú Tư tôi không trai gái, rựơu chè, cờ bạc, là cha hiền, chồng ngoan, chính ở cái điểm “ngoan ngoãn” này mà thím tôi lấn tới, dù vẫn thương chồng, nhưng không khí gia đình luôn thiếu một niềm vui, thiếu sinh khí, vì mỗi khi chú tôi nói điều gì thì hình như là không đúng ý thím, dù ý thím có văn có vẻ như con cua bò, và cái lý do bào chữa cho con cua bò ngang là “khắc khẩu”. Dần dần chú Tư tôi hãm mình ép xác cho yên cửa nhà. Tôi sợ lò xo ép quá có ngày bung.

Thông thường, ngừơi đàn ông sẽ trở thành ĐẦN ông khi mỗi ngày đều phải nghe những điệp khúc “cằn nhằn” không đáng nói, nó như cái đĩa hát bị trầy, người buồn cảnh có vui đâu bao giờ, cằn nhằn lặt vặt chính là virus tiêu diệt sinh khí hoạt bát của chú tôi, cằn nhằn chính là virus tiêu diệt tính khí đàn ông. Tội nghiệp ông chú của tôi!

Nhưng xét cho cùng thì trời ban cho người phụ nữ cái tính hay lo, săn sóc gia đình, cái gì cũng phải tươm tất, còn đàn ông thì cái gì cũng “qualoarement” cho xong, nhất là vào tuổi xế Đông thì lại hay quên, quên ngày sinh nhật của người bạn đời, quên ngày va-lăng-thai. Để chuộc lại những lỗi lầm ấy, những lỗi lầm ngay xưa chinh chiến đi nói dối cha, về nhà nói dối vợ thì một ngày đẹp trời nào đó hãy đi chợ và kho cho vợ một nồi cá nục theo công thức của cô bạn gái tôi cho thì tình yêu sẽ mặn mà đậm đà hơn.

Mọi chi tiết xin gửi về canuckho@aol.com .