Những Điều Nhỏ Bé Làm Nên Nước Nhật
Nguyễn Việt Hùng
Chỉ mới vài ngày đặt chân đến Nhật Bản, tôi đã có cảm giác mình đang sống trong một thế giới rất khác.
Không phải vì những tòa nhà chọc trời. Không phải vì tàu điện ngầm hiện đại. Cũng không phải vì những khu mua sắm đông nghịt người.
Điều làm tôi ngạc nhiên nhất lại là… sự yên lặng.
Khu phố nơi tôi ở gần như không có tiếng động. Nhà cửa đóng kín. Không ai nói chuyện lớn tiếng. Không tiếng còi xe. Không tiếng nhạc mở hết công suất. Thậm chí giữa những con phố đông người nhất của Tokyo, người ta vẫn đi lại rất nhanh nhưng vô cùng trật tự, như thể ai cũng cố gắng để không làm phiền người bên cạnh.
Tôi chợt nhận ra, sự văn minh đôi khi không nằm ở những điều lớn lao.
Nó bắt đầu từ sự im lặng.
***
Rồi tôi bước vào nhà vệ sinh.
Một cái bồn cầu bình thường, nhưng phía trên bồn chứa nước lại có thêm một chiếc vòi nhỏ.
Khi nhấn nút xả nước, nước sạch lập tức chảy ra để người sử dụng rửa tay. Sau đó lượng nước ấy không chảy xuống cống mà được giữ lại trong bồn chứa để dùng cho lần xả kế tiếp.
Thoạt nhìn, tôi thấy thật lạ.
Nhưng nghĩ kỹ mới thấy đó là một ý tưởng tuyệt vời.
Một nguồn nước. Hai công dụng.
Không lãng phí một giọt.
Không cần lắp thêm một lavabo riêng.
Tiết kiệm diện tích. Tiết kiệm nước.
Tiết kiệm chi phí. Đó không đơn thuần là một cái bồn cầu.
Đó là cách người Nhật suy nghĩ.
Họ không cố làm mọi thứ lớn hơn.
Họ cố làm mọi thứ thông minh hơn.
***
Điều làm tôi ngạc nhiên tiếp theo là…
Cả thành phố hầu như không có thùng rác công cộng.
Tôi đi bộ rất lâu mới thấy một vài thùng rác đặt cạnh máy bán nước hoặc trong cửa hàng tiện lợi.
Thế nhưng…. Đường phố sạch đến mức khó tin.
Không một chiếc ly nhựa. Không một mẩu giấy.
Không một bao thuốc lá.
Hóa ra người Nhật mang rác về nhà.
Không ai bắt buộc. Không ai đứng canh.
Họ chỉ nghĩ rất đơn giản:
“Mình tạo ra rác thì mình mang về.”
Một câu nói ngắn gọn, nhưng có lẽ là nền móng của cả một nền văn minh.
***
Hôm qua, tôi có một trải nghiệm mà có lẽ sẽ nhớ rất lâu.
Giờ cao điểm. Tàu điện ngầm đông nghịt người.
Vợ tôi phải đứng.
Ngay phía trước là bốn em học sinh tiểu học, ba trai một gái.
Nhìn thấy vợ tôi đứng, cả 4 đứa bé lập tức ngồi sát vào nhau, gần như ngồi chồng lên nhau để chừa ra một khoảng trống rồi lễ phép mời vợ tôi ngồi.
Vợ tôi mỉm cười cảm ơn và từ chối.
Nhưng các em vẫn khẩn khoản mời bằng được.
Tôi đứng phía sau nhìn cảnh ấy mà lòng bỗng chùng xuống.
Các em chỉ mới là những đứa trẻ.
Làm sao một dân tộc có thể dạy con mình biết nghĩ cho người khác từ khi còn nhỏ như vậy?
Có lẽ đó chính là câu trả lời cho rất nhiều điều tôi đã thấy suốt những ngày qua.
Đường phố sạch. Không ai chen lấn.
Không ai nói lớn. Không ai xả rác.
Không ai bấm còi vô cớ.
Không phải vì người Nhật tốt hơn những dân tộc khác.
Mà có lẽ vì ngay từ nhỏ, họ đã được dạy rằng:
“Đừng làm phiền người khác.”
Chỉ một điều ấy thôi, nhưng đủ để tạo nên cả một nền văn hóa.
***
Tôi đến Nhật không chỉ để ngắm cảnh.
Mỗi ngày ở đây giống như được đọc một cuốn sách mà mỗi trang đều dạy mình một bài học.
Có những bài học rất nhỏ.
Một cái bồn cầu.
Một con đường không có thùng rác.
Một chuyến tàu điện đông người.
Bốn đứa trẻ tiểu học.
Nhưng đôi khi chính những điều nhỏ bé ấy lại kể cho chúng ta nghe nhiều nhất về một dân tộc.
Và tôi chợt hiểu…
Một đất nước không trở nên đáng kính vì những tòa nhà cao.
Một đất nước được người ta kính trọng vì những con người biết nghĩ đến người khác ngay cả khi không có ai nhìn thấy.
6/25/26
HVN
(viết mà chơi)
