Ngày trở về

Trần Hữu Hiệp

Ngày trở về, anh bước lê
Trên quãng đường đê đến bên lũy tre.
Nắng vàng hoe, vườn rau trước hè chào đón người về…(Phạm Duy)

Ngày…tháng…năm…
cung tan dieu tan 01Thắm thoát đã bảy tháng tôi ngủ có người canh gác. Một buổi sáng, như thường lệ tôi dậy sớm, cuốn dọn đồ đạc, ăn vội bữa sáng để ra sân xếp hàng. Từ lúc nhá nhem, đội quân lao động hàng ngũ chỉnh tề chờ cán bộ dẫn đi làm . Bỗng tiếng loa thông báo tôi lên trình diện ban quản lý trại để làm thủ tục.
Sống lại rồi! Đó là câu cửa miệng của những người ở đây mỗi lần được xướng danh giã từ cuốc xuổng.

Chúng tôi ở hai láng đối diện nhau. Nam ở một láng, nữ ở một láng. Phía cuối là sân khấu, phía đầu cổng là ban quản lý trại. Mỗi láng có nhiều phòng. Tất cả rất đơn sơ, mái tranh, nền đất, vách đất. Những ngày đầu đến trại, nhóm 70 ngườI được chia nhỏ ra cho nhiều phòng. Tôi ở chung với mấy người tội phạm hình sự.

Thủ tục đầu tiên là cắt tóc. Mấy anh bên đội thợ qua làm công việc này giúp cho mấy sư đệ mới nhập môn. Thằng nào dễ thương, mấy ảnh còn chừa chút đỉnh. Thằng nào dễ ghét, ổng cầu da đạo luôn. Ôi giòng sông, bây giờ tóc gió thôi bay. Mái tóc thân yêu của tôi bây giờ rơi lộp độp xuống đất, còn đâu nữa mà bay. Mái tóc này tôi quý đến độ phải từ chối một chuyến đi Bến Tre với cô bạn gái dễ thương. Thôi mạng còn không tiếc, tiếc tóc làm gì.

Điều kiện vệ sinh ở đây thì no table. Cái câu ở như tù, ăn như tu, làm như phu cũng đã đầy đủ ý nghĩa lắm rồi, nói nhiều mang tội.

Hai tuần đầu, phòng của tôi được phân công đi làm đất. Chịu trách nhiệm chăm sóc đoàn là một cán bộ tên Tư. Ổng thường bắt quân làm từ sáng sớm đến mặt trời lặn mới cho về nên anh em gọi ổng là ông Tư Hoàng Hôn. Một ca cơm trắng ăn vội lúc sáng là tất cả hành trang trong nội tạng. Từ ấy đến khi kết thúc công việc, không cơm, không nước, không nghỉ…Giữa chừng, muốn đi vệ sinh là phải giơ tay lên xin phép cán bộ. Lẳng lặng rời hàng không xin phép là ùm chéo, rồi ra gò nằm… Khoảng mươi, mười lăm phút là điểm số. Suốt chặng đường đi và về cũng liên tục điểm số. Chắc tại mấy ổng thương, sợ mình đi lạc, mưa gió dặm trường vùi dập thân trai nên lo lắng, chăm sóc kỹ lưỡng.

nguy 03Lúc ấy tôi tràn đầy sinh lực tuổi 20. Đội có nhiều người già nên tôi là cây cuốc chủ lực. Rút kinh nghiệm ngày đầu, ngày sau ai cũng thủ theo một chai nước bên lưng. Nhờ căn bản võ công, tôi điều hòa được nhịp thở, khí lực nên không mệt. Rất nhiều lần tôi vừa cuốc vừa hát giống như Trương Vô Kỵ đấu nội công với tam thánh tăng Thiếu Lâm mà vẫn nói chuyện được. Tiếng hát của tôi giúp huynh đệ vui tươi, quên mệt nhọc.

Trên đồng lúa vàng,
Một chiều yêu em.
Trên đồng lúa vàng,
Ngàn đời không quên…

Hoặc là
Xa bao nhiêu năm nay mới gặp nhau,
Vui sao nước mắt lại trào…

Hoặc là
Chân ta bước lòng ung dung tự hào,
Kìa nòng pháo vẫn vươn lên trời cao…

Có lần ông Tư Hoàng Hôn nghe tôi hát. Ổng nói đội này còn khỏe, còn hát được. Ổng cho làm đến tối mịt mới về. Tôi lại hát:
Chiều tà mênh mang,
Thoáng trên đồi nương,
Có tiếng ai thở than…

Tôi thấy mình có lỗi, không hát nữa. Huynh đệ thấy buồn, yêu cầu. Tôi lại hát nhưng chỉ hát vừa đủ nghe thôi. Sau đó, tôi chuyển qua nói chuyện tiếu lâm, kể chuyện đời xưa…

Trại có một nhà máy nước đá, hai ghe tải, hai xe tải, một xe du lịch. Hôm ấy có mấy anh bên đội thợ cũ mãn hạn ra về, lại gặp máy móc trục trặc nên họ qua phòng tôi tìm người biết sửa chữa. Tôi ngứa nghề nên nhận lời. Mọi chuyện tốt đẹp. Tôi được chuyển qua đội thợ. Mõ lết muôn năm, đả đảo cuốc xuổng…Nói vậy thôi chứ tôi cũng thương huynh đệ ở lại. Họ đáng yêu nhiều hơn tôi nghĩ, nhiều hơn một vài  trí thức sắp gặp tôi bên đội thợ. Họ cũng buồn vì mất tay cuốc chủ lực, tay hài hước.

danh-may-muon-5Huynh đệ bên đội thợ hiền hơn đội cuốc xuổng. Họ được lao động chuyên môn nên nhàn nhã hơn. Trong phòng có ông Quỳnh, già không nên nết, luôn chứng tỏ mình là thầy thiên hạ. Ông ta rất cực đoan, kẻ cả, chê bai đủ thứ. Phòng đội thợ đối diện với cửa ra vào của láng nữ. No cơm rững mở, ông Quỳnh trí thức khoái chọc ghẹo mấy cô. Hôm nọ, cô Minh Hiếu qua xin một ít nước về cho láng nữ. Ông ta hễnh cái mặt vô duyên, cười hề hề  bảo nước muốn lấy bao nhiêu cũng được nhưng tối nay phải đền bù cho ổng. Tôi đứng gần thấy nổi sùng chơi cho ổng một câu:
– Vô đây tui mới biết học thức và văn hóa là hai chuyện chẳng có liên quan gì với nhau hết.

Ông ta đỏ mặt tía tai quay nhìn tôi bằng đôi mắt sòng sọc của con thú bị thương. Cô Hiếu thì múc nước ra về, không quên mỉm cười chào tôi thân thiện.

Ngoại trừ một vài hạt sạn như ông Quỳnh, phần lớn huynh đệ bên này cũng dễ thương. Tôi cũng được hưởng đặc ân là được chừa vài phân tóc mỗi lần trùm khăn qua cổ. Tôi thường nói chuyện với chú Quỳ và chú Lâm, hai người tù chính trị lâu năm, lớn tuổi, tốt bụng. Đêm đến, hai chú thường xách cây đàn guitar phím lõm chơi mấy bài vọng cổ, tài tử Nam bộ. Tôi cũng phụ họa theo:
Đêm thu lạnh bao trùm khắp nẻo,
Trăng đêm nay dìu dịu cả không gian,
Tôi vớI nàng đi gánh nước tận đình làng,
Mùi cỏ dại mơ màng trong đêm vắng….
Giếng nước trong xanh giữa đồi cát mịn
Ánh nguyệt mờ soi đôi bóng giao…kề

Hoặc là
Còn gì buồn hơn nỗI buồn hiu quạnh,
Của kẻ cô đơn giữa đêm lạnh trong…tù

Nỗi niềm gửi gắm vào lời ca hòa với tiếng tơ đồng. Huynh đệ trong ấy tuy chưa là tri kỷ, cũng là tri âm.

Mầy hát mùi lắm Hiệp. Nếu mày không chê, mai mốt ghé nhà chú Lâm ở Mỹ Tho, chú gả con gái cho. Về miền Tây ở luôn đi con.
Hổng được đâu chú Lâm ơi, lỡ con gái chú chê con thì quê lắm!

Tôi nói chữa thôi chứ trái tim tôi đã để lại Sài Gòn mất rồi. Thiệt là tội nghiệp cho những người ở đây mà không được thăm nuôi như chú Lâm, chú Quỳ. Lúc này tôi đã được mẹ, chị và bạn gái thăm nuôi chu đáo. Có thức gì, tôi san sẻ cho mấy chú gọi là đồng cảnh tương lân. Những mối thâm giao trong này làm cho cuộc sống đỡ cô đơn, bớt nhớ nhà.

Tôi mát tay nghề nên máy móc được bảo dưỡng ngon lành. Ngược lại, máy móc cũng giúp tôi sống nhàn nhã trong này. Hôm nay, tôi rời nơi này với gần hai mươi lời nhắn và ngần ấy địa chỉ trong đầu. Họ xét người rất kỹ, không để cho ra một mảnh giấy nào. Tôi bỏ lại hết mọi thứ cho những người ở lại. Sau bao ngày thiếu thốn, tôi thèm một bữa cơm gia đình, thèm gặp lại người thân. Hít thở bầu không khí tự do, trong lòng thật sảng khoái. Tôi chợt nhớ đến mấy huynh đệ còn trong ấy, nhớ những người đã qua đời trong ấy. Tôi sẽ nhắn gửi từng lời đến từng gia đình họ.

Sống lại rồi!…

Ta về như lá rơi về cội.
Bếp lửa nhân quần ấm tối nay.
Chút rượu hồng đây, xin rưới xuống,
Giải oan cho cuộc biển dâu này…(Tô Thùy Yên)

Rồi các trại tị nạn bên ấy cũng đóng cửa… I am not mine any more. Tôi cũng không còn bùng nổ như ngày nào. Trước mặt là trách nhiệm với bà xã. Rồi hai nhóc lần lượt ra đời. Tôi hy vọng cuộc sống ngày mai của chúng sẽ tràn đầy nắng tươi. Tôi chuyên tâm nuôi dạy, gửi gắm ước mơ vào chúng, hy vọng chúng sẽ nên người.