3 ngôi trường có nhiều cái tên nhất trong lịch sử giáo dục Việt Nam
Trần Ứng Sanh
Chúng ta phải lật lại những trang sử của các ngôi trường “lão làng” trên dưới 100 tuổi. Giữ kỷ lục về số lần đổi tên gọi chính thức lẫn không chính thức nhiều nhất thuộc về Trường THPT Lê Quý Đôn (TP.HCM), tiếp theo là Trường THPT chuyên Quốc học Huế và. .. Còn 1 trường rất nổi tiếng nữa sẽ giới thiệu phần cuối bài viết.
Mỗi trường là một hành trình thay “tấm áo danh xưng” cực kỳ thú vị:
1. Kỷ lục đổi tên tại miền Nam: Trường THPT Lê Quý Đôn (TP.HCM)
Được thành lập từ năm 1874, đây là ngôi trường trung học lâu đời nhất Sài Gòn. Trải qua hơn 150 năm, trường đã khoác lên mình không dưới 7 cái tên khác nhau tùy thuộc vào từng giai đoạn lịch sử.
1.1 Collège Indigène
Tên gọi khai sinh sơ khai nhất vào năm 1874.
1.2 Collège Chasseloup-Laubat
Đặt theo tên của Bộ trưởng Thuộc địa Pháp lúc bấy giờ. Đây là cái tên gắn liền với trường suốt thời Pháp thuộc.
1.3 Trường Bổn Quốc Sài Gòn
Cái tên bình dân mà người dân Sài Gòn xưa tự gọi để phân biệt với các trường dành riêng cho người Pháp.
1.4 Lycée Chasseloup-Laubat
Khi trường được nâng cấp lên bậc học Tú tài (1928).
1.5 Trường Jean-Jacques Rousseau
Năm 1958, chính quyền thời bấy giờ đổi tên trường theo tên nhà tư tưởng Pháp để thể hiện tinh thần nhân văn quốc tế, nhưng trường vẫn do người Pháp quản lý.
1.6 Trung học Lê Quý Đôn
Năm 1967, trường được bàn giao lại cho Bộ Quốc gia Giáo dục Việt Nam Cộng hòa và chính thức mang tên nhà bác học lớn của Việt Nam.
1.7 THPT Lê Quý Đôn
Danh xưng hành chính hoàn thiện và duy trì từ sau năm 1975 cho đến nay.
2. Kỷ lục đổi tên tại miền Trung: Trường THPT chuyên Quốc học Huế
Thành lập năm 1896 theo chỉ dụ của vua Thành Thái, ngôi trường bên bờ sông Hương thơ mộng này cũng sở hữu một bộ sưu tập danh xưng đồ sộ qua 6 lần đổi tên chính thức:
2.1 Pháp tự Quốc học trường
Tên gọi ban đầu khi thành lập.
2.2 Lycée Khải Định
Năm 1925, trường được đổi tên để tôn vinh vua Khải Định khi xây dựng thêm cơ sở mới.
2.3 Trường Trung học Nguyễn Huệ
Vào năm 1945, dưới chính phủ Trần Trọng Kim, trường lần đầu tiên mang tên vị hoàng đế oai hùng của triều Tây Sơn.
2.4 Lycée Khải Định
Khi thực dân Pháp quay trở lại chiếm đóng Huế (1946).
2.5 Trường Trung học Ngô Đình Diệm
Năm 1955, trường được đổi tên theo tên vị Tổng thống thời bấy giờ.
2.6 Trường Trung học Quốc học
Chỉ một năm sau (1956), trường quay trở lại với danh xưng nguyên bản đầy tự hào và giữ tên THPT chuyên Quốc học Huế cho đến nay.
3. Kỷ lục “Tên chính thức một đằng, dân gọi một nẻo”: Trường THPT Chu Văn An (Hà Nội)
Nếu xét về số lượng danh xưng lưu truyền trong dân gian, Trường THPT Chu Văn An (thành lập năm 1908) xứng đáng đứng đầu với sự thú vị trong tên gọi:
3.1 Tên khai sinh thời Pháp là Lycée du Protectorat (Trường Trung học Bảo hộ).
3.2 Nhưng vì trường nằm ở vùng kẻ Bưởi nên người Hà Thành xưa không thèm gọi cái tên tiếng Pháp dài dòng đó, họ gọi bằng cái tên vô cùng thuần Việt và thân thương: Trường Bưởi.
3.3 Trong thời kỳ sơ tán kháng chiến, trường lại có các phân hiệu mang tên Trường Chu Văn An Sầm Nưa (Lào) hay Trường trung học Chu Văn An tại mật khu.
3.4 Đến năm 1945, giáo sư Hoàng Xuân Hãn trong chính phủ Trần Trọng Kim đã chính thức đổi tên thành Trường Chu Văn An và được gìn giữ vẹn nguyên tới tận bây giờ.
5.5 Trường Bưởi tuy thành lập (1908): Ngày 09/12/1908, Toàn quyền Đông Dương Klobukowski ra quyết định thành lập Collège du Protectorat (Trường Thành chung Bảo hộ) trên cơ sở sáp nhập Trường Thông ngôn Bờ sông, Trường TH Jules Ferry Nam Định và lớp Sư phạm phố Pottier. Đến năm 1931, trường được nâng cấp thành Lycée du Protectorat (Trường Trung học Bảo hộ).
Nói một cách dí dỏm và nhân văn, những ngôi trường có “nhiều tên” này giống như những chứng nhân lịch sử sống động nhất.
Dù có đổi bao nhiêu cái tên đi chăng nữa, giá trị lớn nhất của chúng vẫn là cái nôi đào tạo nên những thế hệ nhân tài kiệt xuất cho đất nước.
