TRANG TƯỞNG NIỆM GIÁO SƯ, TIẾN SĨ NGUYỄN THANH LIÊM (1933-2016) – Phần 2

Biên soạn: Phan Anh Dũng – cựu học sinh trường trung học Petrus Trương Vĩnh Ký Sài gòn

Nguồn: Cỏ Thơm  Magazine

(http://cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1306&Itemid=36)

bar_divider

CaoPho-GSTSNguyenThanhLiem

tanglegstsnguyenthanhliem-51

** NHỮNG ẢNH Ở DƯỚI TRÍCH TỪ ẢNH GỐC CỦA VƯƠNG HUÊ **

gstsnguyenthanhliem-85d

GSTSNguyenThanhLiem-85K.jpg

blinkingblockTÁC PHẨM – HÌN H LỚN

gstsnguyenthanhliem-85a

gstsnguyenthanhliem-85b

gstsnguyenthanhliem-85c

gstsnguyenthanhliem-85e

gstsnguyenthanhliem-85f

gstsnguyenthanhliem-85g

gstsnguyenthanhliem-85h

gstsnguyenthanhliem-85i

gstsnguyenthanhliem-85j

bar_divider

GSTSNguyenThanhLiem-12S

Sinh Hoạt Văn Hóa Tại San Jose: Tuyển Tập Nguyễn Thanh Liêm
Lê Bình – 22/04/2016 – Vietbao online

Sau nhiều tháng chuẩn bị, Tuyển Tập Nguyễn Thanh Liêm của Giáo Sư Tiến sĩ Nguyễn Thanh Liêm đến từ Orange County Miền Nam Cali., đã được cho ra mắt công chúng vào lúc 1:30PM ngày Chúa nhật 17/4/2016 tại Hội Trường Học khu Franklin-McKinley, San José, do Hội Cựu Học sinh trường Petrus Ký Bắc Cali đã tổ chức thành công tốt đẹp.

Có khoảng trên 150 quan khách và đồng hương đến tham dự.Trong số quan khách có Cựu Đề Đốc Trần Văn Chơn 97 tuổi, Cựu Dân Biểu VNCH Phan Thiệp 94, Giáo sư Lưu Khôn, Nhà báo Thanh Thương Hoàng, cựu Thiếu Tướng Nguyễn Khắc Bình, cựu Đại Tá Trần Thanh Điền, cựu Đại tá Vũ Văn Lộc, cô Vân Lê UCV Dân Biểu địa hạt 27 CA, GS Nguyễn Trung Chí, nhà thơ Trường Giang, nhà thơ Chinh Nguyên, nhà văn Chu Tấn, nhà văn Diệu Tần, và đông đảo cựu Học sinh Petrus Ký, và giới truyền thông báo chí Bắc Cali.

Trước giờ khai mạc, GS Nguyễn Thanh Liêm đã ký sách cho người tham dự. Rất đông quan khách và đồng hương vây quanh để chào thăm hỏi sức khoẻ của vị giáo sư khả kính, mua sách, và chụp hình chung kỷ niệm. Các đài truyền hình Việt ngữ địa phương đã phỏng vấn, và ghi lại những hình ảnh thân thương, gần gủi mang đậm nét “Tôn Sư Trọng Đạo”.

GSTSNguyenThanhLiem-40

Lễ chào cờ khai mạc diễn ra lúc 2:00pm. Sau đó, Bác sĩ Trần Văn Nam Hội Trưởng Cựu HS trường Petrus Ký Bắc Cali chào mừng và giới thiệu một số quan khách, ông giới thiệu thật chi tiết tiểu sử của Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, một tiểu sử khá dài, ghi lại những hoạt động của tác giả trong công việc góp phần vào việc giáo dục tại miền Nam Việt Nam-nền giáo dục đặt trên nền tảng Nhân Bản và Khai Phóng. Tiếp theo là Nhà báo Thanh Thương Hoàng, Giáo sư Lưu Khôn giới thiệu tác phẩm Tuyển Tập Văn học Nguyễn Thanh Liêm mang chủ đề chính về nền Giáo dục Nhân bản của chính thể Việt Nam Công Hoà và nền Văn hoá Miền Nam với những nét cá biệt của vùng Nam Kỳ Lục tỉnh Đồng Nai Cửu Long.

Nhá báo Thanh Thương Hoàng giới thiệu về tác phẩm. Đó là một quyển sách “Khá đồ sộ và nặng ký về nội dung và hình thức”, sách dày 578 trang, mang chủ đề tổng quát về các lãnh vực: Giáo Dục, Văn Hóa, Tôn Giáo, Chính Trị, Tìm hiểu về Đồng Nai-Cửu Long…v.v. GS Lưu Không phát biểu về những điểm nổi bật của tác phẩm trong 3 khía cạnh Giáo Dục, Nhân Bản, Khai Phóng của nền văn hóa Việt Nam Cộng Hòa, đặc biệt là vùng Nam Kỳ trên môt địa bàn rộng lớn thuộc lưu vực sông Đồng Nai và Cửu Long Giang.

GSTSNguyenThanhLiem-42

Thêm sau đó là vài phát biểu cảm nghĩ về cuốn sách, với ý kiến của Cựu Đại Tá Trần Thanh Điền, Đại Tá Vũ Văn Lộc và nhà báo Lê Bình.

Xen kẻ trong chương trình có ca nhạc phụ diễn. Cuối cùng là phần chia xẻ tâm tình của Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm. Ông cho biết sau mấy lần mổ tim, một lần bị stroke nhẹ cho nên ông phải viết ra giấy để đọc, vẫn còn khó khăn. Câu chuyện ông kể khoan thai, nhẹ nhàng ấm cúng trong một tinh thần vì tha nhân, vì một thiết tha với nên giáo dục Nhân bản. Ông cho biết việc ông cần phải làm và làm cho đến cuối đời. Trong thời gian qua, ông đã liên tục tổ chức mỗi năm: Ngày Tôn Sư Trọng Đạo, và một số sinh hoạt văn hóa…v.v. Trong tháng Sáu ông sẽ cho ra tác phẩm (có thể là cuối cùng) “cuộc đời của tôi”. Tập sách khoảng gần 200 trang, kể lại tử lúc còn nhỏ đến hôm nay…làm gì, ở đâu….nhưng “Sẽ không viết về chuyện tình cảm của tôi”. Cũng nên biết thêm GS Nguyễn Thanh Liêm có thời gian (15 năm) sinh sống tại Bắc Cali, là hội trưởng Hội Petrus Ký Bắc Cali.

Ông luôn muốn dành cho sự tiếp nối của thế hệ con cháu khỏi lạc nguồn, như sự giáo dục thấp kém của chế độ Cộng sản trên quê hương Việt Nam ngày nay.

Buổi RMS chấm dứt lúc 4:30pm. BTC mời ông đến quán Nguyễn ở Milpitas để dùng bữa chiều trước khi ông lên đường về lại Nam CA.

GSTSNguyenThanhLiem-41

bar_divider

Cảm nhận về “Tuyển tập Nguyễn Thanh Liêm”

Tình trạng giáo dục ở Việt Nam hiện nay (với kiến thức của học sinh, sinh viên tốt nghiệp thấp hơn nhiều so với các nước chung quanh, kèm theo một trình độ đạo đức, luân lý ở mức độ đáng lo ngại) đã khiến nhiều bậc phụ huynh cùng nhiều thức giả lên tiếng bày tỏ mối lo âu. Ngay cả ở trong nước, nhiều lời than phiền với hàm ý luyến tiếc đã nhắc tới “giáo dục thời Việt Nam Cộng Hoà.” Nhưng Việt Nam Cộng Hòa thuộc về quá khứ đã 40 năm (1975-2015). Giáo dục thời ấy như thế nào, cách tổ chức ra sao, tôn chỉ cùng tinh thần có điểm gì đáng chú ý, ít ai còn nhớ rõ.

Nhân loại đang sống trong một thế giới với khá nhiều bất trắc. Tương lai cư dân trên địa cầu sẽ đi về đâu? Các ý niệm tự do, dân chủ phải chăng sẽ thắng thế để nhân loại cùng xây dựng những xã hội dân chủ tiến bộ, cùng sống trong hòa bình, như nhà chính trị, kinh tế học Francis Fukuyama đã phác họa trong cuốn The End of History and the Last Man xuất bản năm 1992? Hay những khác biệt về văn hóa và tôn giáo sẽ càng ngày càng trầm trọng, đưa tới những xô xát thật lớn như nhà chính trị học Samuel Huntington đã dự phóng một cách lo ngại trong cuốn The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order xuất bản năm 1996? Trong một thế giới đầy bất trắc như thế, tương lai đất nước và dân tộc Việt sẽ ra sao?

Sau biến cố 1975, hơn ba triệu người Việt lìa quê hương tới định cư tại nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới (một số lượng đáng kể ở trên 30 quốc gia). Trong tiến trình hội nhập vào những môi trường xã hội và văn hóa khác với quê hương cũ, người Việt, nhất là gia đình Việt, có những vấn đề gì? Trẻ em Việt sẽ có những khó khăn cùng tiềm năng ra sao? Đó là những câu hỏi mọi người Việt đều quan tâm.

Với một lãnh thổ dài và hẹp, ba miền của Việt Nam có nhiều nét khác nhau. Miền Nam là vùng đất tương đối mới. Văn hóa đồng bằng sông Đồng Nai – Cửu Long có những điểm gì khác miền Trung, miền Bắc? Ngay các địa phương của miền Nam cũng có những sắc thái khác nhau. Số người hiểu rõ những chỗ khác nhau ấy để có thể trình bày lại một cách vừa thấu đáo, uyên bác, vừa giản dị, dễ hiểu, không nhiều.

Với hơn 30 năm trong ngành giáo dục của miền Nam (20 năm dưới chính thể Việt Nam Cộng Hòa), qua các giai đoạn là học sinh, sinh viên, giáo sư, Hiệu trưởng Trung học, lãnh đạo ngành giáo dục ở trung cấp, rồi cao cấp, giáo sư Nguyễn Thanh Liêm đã chứng nghiệm, quan sát, suy nghĩ, và đã viết rất nhiều. Những bài “Giáo dục ở Nam Việt Nam từ xưa tới hết Đệ Nhất Cộng Hòa,” “Giáo dục Việt Nam từ đầu thập niên 1970 đến tháng 4 năm 1975” cung cấp những thông tin giá trị từ một “người trong cuộc” rất có thẩm quyền. Bài “Vai trò của các trường Phan Thanh Giản, Nguyễn Đình Chiểu, Petrus Ký, Gia Long hồi tiền bán thế kỷ XX” cho ta những kiến thức vừa mang tính cách giáo dục vừa mang tính cách lịch sử. Bài “Một vài ưu tư về giáo dục ở Việt Nam” mang nặng tâm huyết của một người lúc nào cũng thiết tha với giáo dục và luôn luôn nghĩ tới quê hương.

Những bài “Trật tự thể giới thế kỷ 21,” “Chiến lược của Hoa Kỳ,” “Trung Quốc trước khúc quanh nguy hiểm” … đưa ta tới với một thức giả đọc và suy nghĩ rất rộng. Nhà giáo dục cũng là một trí thức uyên bác, cần hiểu rõ môi trường sống cùng địa bàn sinh hoạt của mình cũng như của dân tộc mình trong hiện tại cũng như trong tương lai.

Những bài “Trẻ em Việt Nam trong tiến trình xã hội hóa vào xã hội, văn hóa Mỹ” và “Vấn đề văn hóa giáo dục cho con em ở hải ngoại” được viết với kiến thức chuyên môn của một Tiến sĩ ngành Giáo dục am hiểu xã hội Hoa Kỳ, nhưng vẫn mang tâm thức một nhà văn hóa, giáo dục của dân tộc Việt Nam.
Tác giả càng tỏ ra uyên bác khi viết về văn hóa miền Đồng Nai – Cửu Long. Từ những bài tổng quát như: “Những biến đổi trong văn hóa Việt Nam,” “Tìm hiểu văn hóa Đồng Nai – Cửu Long,” “Lối vào văn hóa Đồng Nai – Cửu Long,” “Vị trí của Đồng Nai – Cửu Long trong lục địa Đông Nam Á” cho tới những bài riêng về mỗi địa phương như lịch sử khai phá vùng Gia Định; Tây Ninh; Bà Rịa – Vũng Tàu; Định Tường – Mỹ Tho; Vĩnh Long; Rạch Giá – Hà Tiên; Cà Mau …, tất cả đều cung cấp những kiến thức giá trị và hữu ích. Không riêng gì người Việt từ các miền Trung và Bắc, ngay cả nhiều người sinh trưởng ở miền Nam cũng sẽ thấy những công trình biên khảo ấy hấp dẫn và lý thú.

Tác giả đã viết những bài ấy trong hơn mười năm qua, ở tuổi 70 tới 80, và chọn lọc, đưa đi in khi đã trên 80. “Văn chương chi sự, thốn tâm thiên cổ.” Câu chuyện văn chương, tư tưởng, vẫn là tấc lòng gửi lại muôn đời. Một nhà văn lớp trước có câu, “Hướng ngàn thuở gửi hoàng hôn tùy bút.” Được đọc trước bản thảo do vị niên trưởng khả kính trao cho, nguời viết những dòng này không tránh khỏi bâng khuâng. Sau một cuộc đời sinh động, Nguyễn Công Trứ được “cáo lão hồi hưu” ở tuổi 70, và sau khi về hưu, ông thung dung, nhàn tản với “hàn cốc, thanh sơn” trong tâm trạng:

Được mất dương dương người thái thượng
Khen chê phơi phới ngọn đông phong
Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng
Không Phật, không tiên, không vướng tục..
.

Cùng mang họ Nguyễn, cùng sinh ra ở nước Việt Nam, xét về phương diện tinh thần, Nguyễn Thanh Liêm ở tuổi trên 80 đã không được hưởng những ung dung, thanh thản của Nguyễn Công Trứ ở tuổi 70. Không ai có thể nói là Nguyễn Công Trứ không nặng lòng với quê hương, đất nước. Nhưng tại sao ông có được những năm thật sự “hưởng nhàn” so với một trí thức họ Nguyễn khác ra đời sau ông 150 năm? Có lẽ đó là cũng là hoàn cảnh và nỗi niềm không của riêng Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm mà còn chung cho thế hệ chúng ta, những người Việt trưởng thành trên đất nước trong nừa sau của thế kỷ 20.

Trần Huy Bích (Tháng 3-2015)

GSTSNguyenThanhLiem-39

GS Trần Huy Bích & GS Nguyễn Thanh Liêm

bar_divider

GSTSNguyenThanhLiem-22S.jpg

Hội Lê Văn Duyệt Foundation Tổ Chức Ra Mắt Sách “Sự Thật Đời Tôi” của TS Nguyễn Thanh Liêm – 11/08/2016 – vietbao online

Westminster (Bình Sa)- – Hội Lê Văn Duyệt Foundation tổ chức ra mắt Tác Phẩm “Sự Thật Đời Tôi” và mừng sinh nhật 83 tuổi của Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm vào lúc 1 giờ chiều Thứ Bảy ngày 6 tháng 8 năm 2016 tại hội trường thành phố Westminster, 8200 Westminster Blvd, Westminster,

Tham dự buổi ra mắt sách có rất đông qúy vị nhân sĩ, cựu viên chức chính quyền thời Việt Nam Cộng Hòa, qúy vị Giáo Sư, Văn Thi hữu, qúy vị đại diện cộng đồng, hội đoàn, đoàn thể, các cơ quan truyền thông và đồng hương thân hữu.

GSTSNguyenThanhLiem-43

Nghi thức chào quốc kỳ Việt Nam Cộng Hòa, Hoa Kỳ, phút mặc niệm do Chiến hữu Nguyễn Phục Hưng phụ trách.

Sau đó Đốc Sự Châu Văn Đễ thay mặt Ban tổ chức lên chào mừng và cảm ơn sự tham dự của tất cả qúy vị và đồng hương thân hữu, ông tiếp: “Một lần nữa chân thành cảm ơn tấm thạnh tình của quý liệt vị đã dành cho Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm và Hội Lê Văn Duyệt Foundation. Chúng tôi trong suốt thời gian qua.” Ông cho biết, lẽ ra ngày sinh nhật của giáo sư là ngày 21 tháng 11 nhưng vì tình trạng sức khỏe của giáo sư suy kiệt, nên với ý kiến của quý vị trong Hội Giáo Chức của các trường Đại Học và Trung Học Việt Nam, của Nhóm Văn Nghệ Cổ Nhạc San Diego, của Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ, của các Hội Đoàn và đặc biệt của Lực Lượng Cựu Chiến Sĩ VNCH Trung Tâm Tây Nam Hoa Kỳ đã cùng nhau phối hợp tổ chức buổi ra mắt hồi ức và mừng sinh nhật của giáo sư trước ngày sinh nhật. Trong dịp nầy Đốc Sự Châu Văn Đễ cũng ca ngợi Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm là một nhà văn “đa hiệu” và một “nhà thơ” chan chứa tình dân tộc. Sau cùng, thay mặt ban tổ chức, Đốc Sự Châu Văn Đễ cầu chúc giáo sư Nguyễn Thanh Liêm thân tâm thường an lạc.

GSTSNguyenThanhLiem-44.jpg

Tiếp theo, cựu Thẩm Phán Phạm Đình Hưng lên giới thiệu về tác phẩm “Sự Thật Đời Tôi”

Và giáo sư, nhà văn Nguyễn Văn Sâm có bài nhận định về sách “Sự Thật Đời Tôi”. Hai vị nầy cũng đã phân tích một số đoạn trong cuốn sách mà GS. Liêm đã viết ra để minh chứng được những việc làm của GS. Liêm đối với nền giáo dục nhân bản thời Việt Nam Cộng Hòa.

Tiếp tục chương trình, ông Phạm Văn Tú, thành viên ban tổ chức mời GSTS Nguyễn Văn Liêm lên có đôi lời cám ơn quan khách. Mặc dù không được khỏe nhưng GS cũng đã cố gắng nói mấy lời cám ơn quan khách và thân hữu đã đến với ông, đặc biệt cám ơn Đốc Sự Châu Văn Đễ và các thành viên ban tổ chức đã giúp ông ra mắt cuốn hồi ức, cám ơn Thẩm Phán Phạm Đình Hưng và giáo sư Nguyễn Văn Sâm đã có những lời giới thiệu rất chân tình, cám ơn cô Cao Minh Châu, ông Hoa Thế Nhân, ông Phạm Văn Tú, MC Vũ Đan, MC Mai Lan, CLB Tình Nghệ Sĩ, các hội viên Lê Văn Duyệt Foundation, các anh chị em cựu học sinh Trịnh Hoài Đức Bình Dương, Petrus Ký, Lê Văn Duyệt Saigon và các cựu học sinh khác đang hiện diện trong hội trường này. Nhiều bạn bè thân hữu đã sắp hàng để chờ GS. Ký sách làm kỷ niệm.

Sau lời cảm ơn của Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm, Đốc Sự Hoa Thế Nhân và Giáo Sư Cao Minh Châu lên giới thiệu cuốn hồi ức “Sự Thật Đời Tôi”. Sau đó, sách được mang đến trao tận tay người mua

GSTSNguyenThanhLiem-45

Tiếp theo chương trình mừng sinh nhật giáo sư Nguyễn Thanh Liêm. Phần này do MC Vũ Đan điều hợp và MC Mai Lan phụ trách chương trình văn nghệ.

Trong dịp nầy, Đốc Sự Châu Văn Đễ mời tất cả thành viên Lê Văn Duyệt Foundation lên sân khấu để cùng với ông có lời chúc sinh nhật thầy Liêm. Mọi người quây quần xung quanh GS Liêm rồi cùng hát bài Happy Birthday Thầy. Hai người con nuôi của GS Liêm là cô Cao Minh Châu và Vũ Đan tặng quà cho “bố”, và sau đó nhiều người khác thay phiên nhau tặng quà mừng sinh nhật giáo sư.

Chương trình văn nghệ do Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ và các ca sĩ thân hữu trình diễn

GSTSNguyenThanhLiem-46

Ngoài cuốn Hồi Ức, trước đó, GS Liêm đã cho xuất bản các cuốn sách: Trường Trung Học Petrus Ký và Nền Giáo Dục Phổ Thông, Giáo Dục Ở miền Nam Tự Do Trước 1975, có nhiều bài viết trong báo. Ông là chủ biên Tập San Đồng Nai Cửu Long và Tuyển Tập Nguyễn Thanh Liêm.

GSTS. Nguyễn Thanh Liêm, cựu Thứ Trưởng Bộ Giáo Dục và Thanh Niên, hiện là viên chức cao cấp nhất về ngành giáo dục của chính quyền VNCH còn tại thế. Ông cũng từng là Hiệu Trưởng các trường trung học Trịnh Hoài Đức Bình Dương, Petrus Ký Saigon, Chánh Thanh Tra, Trưởng Ban soạn đề thi Bộ Giáo Dục, Thứ Trưởng Bộ Văn Hóa Giáo Dục và Thanh Niên VNCH, Cố Vấn Đặc Biệt Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Petrus Ký Nam và Bắc California, Chủ Tịch Lê Văn Duyệt Foundation, Chủ Tịch Phong Trào Đoàn Kết VNCH……

GSTSNguyenThanhLiem-11

GSTSNguyenThanhLiem-27

GSTSNguyenThanhLiem-30

GSTSNguyenThanhLiem-31.jpg

GSTSNguyenThanhLiem-32.jpg

Cảm nghĩ về sách “Sự Thật Đời Tôi – Hồi Ức Nguyễn Thanh Liêm”

Nhìn dòng chữ trên bìa trước sách mới, một tác phẩm của GS. Nguyễn Thanh Liêm vừa được xuất bản, cái đề tựa sách được in dưới hình của tác giả, một người đàn ông rất điển trai trong bộ semi-complet, áo vest màu xanh dương lợt và quần xanh dương đậm, hai mầu bắt mắt cho phong thái phục sức trang nhã, lịch lãm của tác giả. Sách in bìa cứng, dày 280 trang, in trên giấy dày láng, bìa sau là tiểu sử thu gọn của tác giả.

Tôi chú ý nhiều về cách tác giả cho tên tựa. Trong sự suy nghĩ của tôi có hai yếu tố “Sự Thật” và “Thanh Liêm” đã bổ túc cho “Hồi Ức Đời Tôi”. Tác giả là một vị “quan văn” có lúc làm cho Phủ Tổng Thống, và làm Thứ Trưởng về Văn Hóa Giáo Dục nhưng sự đức độ của ông bám sát theo cái tên tiền định của ông. Còn yếu tố “Sự Thật” có nghĩa là nói về những việc có thật, không ngụy tạo, thêu dệt ra. Trong phạm trù ngôn ngữ học “Sự Thật” là từ ngữ ghép chính và phụ. “Sự” là phần chính của từ ngữ này, trong khi “Thật” là phần phụ bổ túc rõ nghĩa cho phần chính. Cho nên “Sự” là diễn biến, diễn trình mà ta quan sát thấy, sự việc diễn ra chứng kiến được, còn phần “Thật” là đúng như thật, chân thực. Cho nên chữ “Sự Thật”dùng trên sách cho thấy những diễn biến trong chuyện kể trong hồi ức là đúng như thật, được mô tả như trạng thái chân tâm của sự kiện đã diễn ra. Tác giả kể hết sự thật về cuộc đời và gia đình mình.

Tác phẩm này là một loại hồi ức hay tự thuật những sự việc đã xảy ra, dù ông là một hành chánh gia hay “quan văn” ở cấp khá cao trong xã hội, tôi muốn nói ông là một gương mặt của quốc gia, của cộng đồng hay của công chúng, một “public figure”, nhưng sách này khác với những “political memoirs” thường thấy ở xã hội Hoa Kỳ mà cửa hiệu Barnes & Noble hay Amazon.com online bày bán như: Madam Secretary: A Memoir, by Madeleine Albright; No Higher Honor: A Memoir of My Years in Washington, by Condoleezza Rice; My Life – by Bill Clinton; All the Best, George Bush; My Life in Letters and Other Writings, by George H.W. Bush; Barack Obama’s Dream’s from my Father, by Barack Obama; Duty: Memoirs of a Secretary at War, by Robert Gates; A Reagan Cabinet Memoir, by Terrel H. Bell; Law and Justice in the Reagan Administration: The Memoirs of an Attorney General, by William French Smith…

Tác phẩm này tác giả viết với mục đích để làm kỷ niệm tặng cho gia đình ông, rồi cho bạn bè, thân hữu, đồng nghiệp, nhân viên cũ, giới học trò,… Nó không mang mục tiêu chính trị như nhiều sách hồi ức hay hồi ký khác.
Như vậy trong 80 trang đầu của bề dày 280 trang tôi thấy có những chủ đề sự thật, viết bằng chân tâm, ví dụ như ở trang 3, tác giả ghi kính dâng cho tứ thân nội ngoại và song phụ mẫu, viết cho các con cháu, và rồi hai dòng kế khá nhạy cảm, “sensitive categories” là: “Gởi GS. Đào Kim Phụng” và phần cuối thì “Gởi DS. Nguyễn Thi Phương”. Như vậy hai người phụ nữ này là ai vậy ? Bạn bè Petrus Ký của tôi như Phan Tất Đạt San Jose, Hồ Lịch Australia, Chu Quốc Hưng Australia, Nguyễn Trung Kiên Germany, Dương Anh Dũng Germany, hay Nguyễn Ngọc Linh San Jose,… không biết gì cả. GS. Đào Kim Phụng dạy Anh Văn ở các trường trung học Nguyễn Trải, Petrus Ký và các trường huấn luyện sinh ngữ như Hội Việt Mỹ và USAID trong chương trình chuẩn bị Anh văn cho những nhân sự được học bổng của USOM, USAID. Những năm sau cùng trước khi di tản vào tháng 4 năm 1975, GS. Phụng là chuyên viên của trung tâm soạn chương trình học liệu South East Asia Regional Center for Instructional Material Development.
Hai giáo sư Liêm và GS. Phụng đã chia tay nhau. Sách chỉ đề cập thoáng qua, hôn nhân nay biến thanh tình bạn cũ qua sự liên hệ con cháu

Còn DS. Nguyễn Thị Phương hiện nay là hiền thê của GS. Liêm, cô Phương là một dược sĩ lo thuốc men cho bệnh nhân và kiêm “thầy thuốc” riêng cho thầy tôi. Chị cựu Hội trưởng Gia Long Quế Hương nhận xét cô Phương là người đẹp của sân trường Gia Long, vợ chồng tôi ghé thăm thầy cô và thấy rằng cả hai sống trong căn tháp ngà Bali rất hạnh phúc. Tác giả sách có duyên nợ với sân trường Gia Long, ông chỉ chọn học trò Gia Long và lại âm vận tên “Ph.” mà thôi. Đây là sự thật nhiều người ở xa có thể chưa biết.

Ở trang 17 tác giả đính chánh sự thật về ngày sanh bởi sự việc khi ở với ông ngoại, ông ngoại làm khai sanh ngày DL 3 tháng 4, năm 1933 ở làng Phú Túc (Mỹ Tho), thân mẫu của tác giả cho biết ngày đúng là ngày 12 tháng 3, năm 1933 DL. Nhưng khi về ở bên nội, làng Tân Hội Mỹ (Mỹ Tho), rồi làm giấy khai sanh mới với ngày 20 tháng 11 năm 1934. Sự thật thì ở xứ ta khi ở nhiều thời kỳ do chiến tranh loạn lạc, chạy nạn và tình trạng tổ chức giấy tờ của hệ thống khai hộ tịch tùy tiện, cho nên ngày sanh thường sai sự thật. Nhưng hiện tại tác giả chọn ngày sau cùng do ông nội khai, tức sinh nhật vào ngày 20 tháng 11, năm 1934.

Đọc đoạn văn sai ngày sanh tôi bỗng nhớ một trường hợp khác. Như trường hợp Nhạc sĩ Anh Bằng kể tôi nghe ông sinh năm 1927, gia đình chạy giặc Tây, xứ sở loạn lạc, nên khi làm khai sanh mới bản hộ tịch cho ông sanh sớm hơn một năm, tức ông sanh năm trên giấy tờ 1926.

Trường hợp của người viết bài chia chung số phận, ngày đúng không xài, nhưng xài ngày của người ta. Ngày sanh thật đúng ra là ngày 3 tháng 11 năm 1953, thân mẫu tôi đi làm khai sanh cô thơ ký lẫn lộn khai sanh 2 đứa trẻ là tôi và một cô gái, cô thơ ký lấy ngày của cô gái cho tôi, tức ngày 7 tháng 12 năm 1953. Hóa ra cô gái kia may mắn hưởng tiền già Obama sớm hơn tôi một tháng vì cô thơ ký lẫn lộn. Mẹ tôi yêu cầu cô thơ ký sửa lại, cô bảo mộc đã đóng dấu, xếp lỡ ký tên xong rồi, ông xếp bận lắm, “chuyện nhỏ” cứ cho cháu bé sau này ăn tiền hưu trễ như ông thầy Liêm của cháu vậy. Dòng này tôi cám ơn lục sự cho tôi nghỉ hưu trễ hơn thực tế. Trang 17 này là dịp tác giả đính chánh cho rõ ngày sanh cho biết sự thật lên giấy trắng mực đen.

Sự thật khác tôi ghi nhận ở trang 70 (mục Thanh Niên Tiền Phong) đến trang 79 (mục Khóa Học của Việt Minh) cho thấy tác giả bị hoàn cảnh thời cuộc lôi kéo khi Nhật đảo chánh Pháp năm 1945 (tác giả được 12 tuổi), người Việt nhân cơ hội đó nổi lên chống giặc Tây, Việt Minh mà những phần tử theo CS trà trộn đã lợi dụng phong trào yêu nước đấu tranh chống Pháp. Tác giả là nhạc trưởng một ban nhạc thiếu nhi, mang tên Đời Sống Mới. Đọc sách này tôi mới biết tác giả chơi violon và guitar.

Khả năng học vấn vững nên ông học nhảy lớp. Đầu thập niên 1950 tác giả thi đậu vào Collège Le Myre De Villers. Bạn đồng môn là GS. Lâm Văn Bé bên Canada đã kể rằng GS. Liêm học rất siêng và giỏi. (xem tham khảo #1).
Tác giả theo thân phụ lên Saigon, và vào học Petrus Ký lớp đệ nhất (première classe), niên khóa 1953-1954. Tác giả kể nhiều kỷ niệm về ngôi trường Petrus Ký. Tốt nghiệp trung học, vào học đại học ngành Sư Phạm. Ra trường trở về dạy tại Petrus Ký. Có lúc lên làm Hiệu Trưởng tại đây. Trang 122 kể về mục ông làm Tổng Thơ Ký Hội Đồng Thi Tú Tài II. Tác giả cho biết ở trang 126-129 đã đậu Cử nhân Giáo khoa và Cao học Văn Chương Việt Nam.

Tác giả cho biết có quen mấy cô bạn gái, nhưng không nên duyên. Trong khi song thân không muốn tác giả ở cảnh “cha già con mọn”, nên sớm có con nối dòng dõi, tác giả vốn là con một nên lấy vợ. Tác giả đã 25 tuổi mà chưa có vợ. Ở niên kỷ thuở trước con trai mà 30 mà chưa yên bề gia thất xem như “quá date”. Đọc sách thầy tôi, tôi càng buồn cho phận mình vì khi cưới vợ sanh con đầu lòng năm 40 tuổi. Năm 47 chở con trai tôi đi học, xong một buổi chiều, xe tôi vừa trờ tới trường rước con, tôi mục kích thấy con tôi xô cô bạn gái học cùng lớp té lăn cù, tôi hoảng hồn chạy xuống đỡ cô bé Mỹ tóc vàng hoe lên, cô khóc ngất. Tôi hỏi Nam tại sao làm như vậy, Nam nói: “She said you’re my grandpa, I hate her!”.

À, tôi giật mình bổ ngửa mình ở thế hệ ông nội của các cháu nhỏ. Bởi thế con tôi vẫn muốn bố nó trẻ thôi. Mẹ cô bé Mỹ đến rước con, tôi xin lỗi bà muốn gẫy lưỡi, và thuật lại những gì xảy ra, bà cười xòa. Nam xô ngã Liz vì cô bé la to: “Nam, your grandpa comes!”. Tôi không trách Liz khi tóc tôi chấm muối tiêu, chống gậy thì không grandpa là gì. Trong khi ở tuổi 80 thầy Liêm tóc điểm bạc, nhưng nhân dáng beau trai phương phi, không cần gậy như tôi 60. Tôi nhớ rõ như vậy.

Tóc thầy điểm bạc phong sương
Mấy cô gái trẻ các trường khen “beau”!

Rồi ngọn gió tình yêu thổi đến, tác giả gặp cô Phụng, cô học rất giỏi, thi Tú Tài hạng cao, và được giải khen thưởng của Tổng Thống phủ. Cô Phụng là người đồng hương gốc cùng làng Phú Túc, thích đàn violon, và có nét duyên dáng khiến thầy tôi xao xuyến ưng ngay. Thầy cô sống chung có hai người con, Thùy Linh là con gái lớn và con trai Bửu Lâm. Cả hai đỗ đạt bằng cấp cao và đã có gia đình. Hai người con này hiện gia cảnh hạnh phúc với các con học vấn giỏi giang.

Sự thật của sách ở trang 141, tác giả cho biết Bình Dương nơi ông nhận nhiệm sở Hiệu Trưởng trường Trịnh Hoài Đức, là tỉnh theo Cách Mạng 01/11/1963 sớm nhất. Bình Dương nơi đóng đô của Sư đoàn 5 Bộ binh do Đại tá Nguyễn Văn Thiệu là Tư Lịnh Sư Đoàn. Ông Tỉnh Trưởng tỉnh Bình Dương và vị Tư Lịnh Sư đoàn 5 BB đều theo phe Cách Mạng của ông Dương Văn Minh.

Trang 151 cho biết tác giả làm Chánh thanh tra và Trưởng ban soạn đề thi Tú Tài. Sang trang 156, tác giả kể về mục “Bài Thi Trắc Nghiệm Đầu Tiên” mà tác giả đề nghị lên ông Bộ trưởng giáo dục cho thử nghiệm vì lối thi Tú Tài như hệ thống Pháp cho bài viết (essay) có khuyết điểm là đề thi không khảo sát nhiều chủ đề của học trình như lối thi trắc nghiệm (multiple choice). Giám khảo có thể chấm bài theo thiên kiến, chủ quan, hay giám khảo không đọc bài của thí sinh kỹ, xem qua loa rồi cho điểm đại vào. Hơn nữa lối thi cũ khó đáp ứng nhu cầu gia tăng nhân tài.

Sự thật thì công trạng của tác giả ở công tác lợi ích của sự đổi mới này. Xin xem tham khảo bài #2 (GS.Trần Bang Thạch đọc tác phẩm Kỷ Niệm với Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm).

Trang 158 vì nhu cầu thời chiến, tác giả gia nhập quân đội. Trang 160 ông được biệt phái làm chuyên viên Phủ Tổng Thống, ông lo về văn hóa, soạn thảo diễn văn cho Tổng Thống.
Biến cố Tết Mậu Thân xảy ra tác giả vào khóa 2/68 Thủ Đức. Phần tâm tình bạn của tác giả vào quân đội nhiều năm lên cấp Đại tá, như Đại tá Võ Văn Cẩm (Chánh Võ Phòng Tổng Thống phủ), xem trang 170.

Trang 170 tác giả thú nhận có mối tình cũ, ông thầy kể chuyện xưa. Cô Ng. vẫn còn độc thân, khi ấy tác giả đã có gia đình, họ hẹn nhau ở Nhà Thờ Đức Bà, cả 2 đều ngoại đạo, nhưng gặp nhau để ôn kỷ niệm xưa. Mối tình dang dở, không trọn vẹn đó thầy viết sách kể tình cũ tặng cô bạn gái, rồi trao sách cho cô Ng. để từ đó tình chết theo thời gian. Tôi vốn mê love story, mỗi lần xin bài nhà văn Nguyễn Thanh Liêm, thì ông chỉ cho bài biên khảo, thực lòng tôi muốn thầy tôi cho chuyện tình như roman mà thôi. Khá tiếc. Một chuyện tình cũ thầy tôi kể lại toạc trên giấy trắng mực đen thật đúng với cái tựa của quyển hồi ức này.

Từ trang 172 đến trang 192 tác giả tâm tình về sự liên hệ trong phạm vi văn hóa giáo dục với ông Tổng Trưởng Ngô Khắc Tỉnh mà trong sách tác giả cho đăng nhiều hình ảnh kỷ niệm với ông Tổng Trưởng.

Từ trang 207 đến trang 208 đến 216 tác giả kể về những thay đổi tại miền Nam sau khi mất miền Trung. Thủ tướng Trần Thiện Khiêm từ chức, Thứ trưởng Nguyễn Bá Cẩn lên thay. Bộ Văn Hóa Giáo Dục có vị Tổng Trưởng mới là TS. Nguyễn Duy Xuân thay thế DS. Ngô Khắc Tỉnh từ chức. Tổng Trưởng Xuân mời tác giả đảm nhận vai trò Thứ trưởng Văn Hóa Giáo Dục, những tháng cuối cùng của miền Nam ông phải lo ủy lạo cứu trợ các giáo chức và gia đình di tản từ miền Trung về miền phương Nam.

Khi ông Dương Văn Minh lên nhậm chức thì tình trạng của VNCH thật là rối rắm, ở đường cùng khi sự di tản chiến thuật diễn ra ở các nơi, tác giả di tản theo đoàn tàu của HQ/VNCH. Sang Mỹ, tiểu bang tiếp nhận gia đình ông là Iowa, nơi đây cô Phụng tốt nghiệp ngành Điện toán Thảo chương (Computer programming), tác giả trở lại đại học hoàn tất cấp Tiến sĩ Giáo dục.

Trang 234 gia đình tác giả dọn về tiểu bang California, từ Sacramento lại dọn về San Jose.
Ở tuổi già sức khoẻ suy kém, thân phụ mất, thân mẫu về ở với người em họ. Sự thật được tác giả ghi nhận trong trang 241 với đề tựa “Cuộc đời tang thương lúc về già”, giữa 2 vợ chồng có những bất đồng đi đến bất hòa và rồi phải ly dị, tác giả dọn ra ở riêng. Trang kế 42 tựa đề “Hai cô bạn đặc biệt”, hai cô đều đến với tác giả, tôi ngẫm nghĩ ở tuổi cao niên nét điển trai vẫn lôi cuốn những người nữ độc thân, nhưng chuyện giữa 2 đối tượng nữ này cũng làm cho tác giả khổ tâm.

Các trang 243 đến 249 tác giả kể lại gặp gỡ lại các bạn mới cũ tại San Jose, ví dụ Võ Duy Thưởng, Nguyễn Văn Cẩm, Trần Thanh Điền, Nguyễn Bá Cẩn, Ngô Khắc Tỉnh, Trần Công Thiện,…

Trang 250 mang tựa vui tươi “Duyên Mới”. Khi tác giả đi những buổi hội họp đó đây, đến Hội Gia Long bà mai Mai mát tay chuyên se duyên mùa Valentine như một vị thánh linh Roman God of Love giới thiệu tác giả với cô Phó Tổng Thơ Ký của Hội Gia Long, chính là Dược sĩ Nguyễn Thị Phương, hiện nay là người hiền thê, mà tác giả ghi nhận là người bạn đời tâm đắc. Sau khi đám cưới tác giả về miền Nam nắng ấm vun xới “Duyên Mới” trong hạnh phúc bên nhau. Những lời thật lòng phản ảnh tựa sách, nhiều người bạn, fans, học trò tác giả, mà họ chưa biết cuộc sống riêng tư của vị thầy hay đồng nghiệp, hoặc thân hữu, tức tác giả sách này.

Trang 261 là mục “Đức Tả Quân Lê Văn Duyệt Foundation- Tập San Đồng Nai Cửu Long”, đây là hai tổ chức văn hóa và văn học mà tác giả đã khai sinh ra, công sức ông bỏ vào rất nhiều, có nhiều người dang tay phụ giúp ông. Người phụ sự đắc lực và theo tác giả bền bỉ nhất là ông Nguyễn Quang Bâng, mà ngay ở trang đầu dòng tác giả đã đặc biệt cám ơn ông Bâng.

Trang 267 tác giả ghi nhận công tác “Hồ sơ về thềm lục địa Việt Nam” mà Thủ Tướng Nguyễn Bá Cẩn đã đệ nạp lên Liên Hiệp Quốc, người thừa kế Thủ tướng Cẩn để liên lạc về việc này ngày nay là tác giả.

Trang 270 mang đề tài “Lớn tuổi – Làm việc nhiều- Đau ốm”. Tác giả nhìn nhận mình làm việc quá sức, ông bị mổ tim, stroke, phổi có nước,… sức khỏe về chiều càng suy yếu.

Tác phẩm này đã được duyệt qua 3 giai đoạn: Những ngày niên thiếu của tác giả ở Mỹ Tho, những ngày trưởng thành và làm việc ở Sài Gòn, và những ngày ly hương sang Mỹ, làm việc và tuổi già đau yếu.

Một tập sách 280 trang, quan trọng nhất trong sự nhận định riêng tôi là trang cuối cùng số 274 (vì phần sau đó là những trang cuối mục lục). Trang 274 mang tên “Những Phút Cuối Cùng”, tôi đọc trong cảm động vì nó cho thấy lời để lại cho các thân nhân và bạn bè của ông, con cái, các cháu nội ngoại đều nên người. Ông có người vợ yêu thương ông. Và chung quanh ông nhiều người thương mến ông, nhưng ông nuối tiếc vẫn còn trong kiếp lưu vong, và song thân ông đã ra đi ở xa quê hương, bỏ xác nơi xứ người.

Dòng cuối cùng ông đã viết:
“Những phút cuối cùng của tôi sẽ chấm dứt bài viết ở nơi đây!”

Lời kết:
Với người viết bài, là một học trò Petrus Ký, một đàn em đi sau tác giả 20 năm, tôi theo dõi những hoạt động công ích của ông đã lâu, nhất là ở hai phạm vi văn hóa và giáo dục, tôi gọi ông là “Thầy” với tất cả những trân quý và ngưỡng mộ. Tôi ao ước sao cho sức khoẻ của ông bền vững và để ông sớm chứng kiến cảnh nạn Cộng Sản sẽ sụp đổ và quê hương ta bừng sinh trong tự do và tình người như ước nguyện của Thầy tôi.

Trần Việt Hải
Petrus Ký, TT-72, Lớp 12B4

GSTSNguyenThanhLiem-16

Lệ Hoa, Cô Nguyễn Thị Phương, Thầy Nguyễn Thanh Liêm, Việt Hải
———————————————————————————————————————–

Tham Khảo:
1/ Bài tham khảo #1: (“Anh Liêm Như Tôi Đã Biết Từ Lâu” của GS. Lâm Văn Bé :

“Năm 1952, tôi lên Mỹ tho học và ở trọ nhà thầy Nguyễn An Ninh, giáo sư âm nhạc trường Trung học Le Myre de Villers (năm sau đổi tên là Nguyễn Đình Chiểu). Mỗi sáng, một cách đều đặn, khoảng 7 giờ rưỡi, anh Liêm ghé qua nhà trọ của tôi ở đường Ariès, để cùng với người bạn cùng lớp với anh là anh Nguyễn Kỉnh Đốc đi cùng với anh đến trường. Anh Đốc là người ở trọ lớn tuổi nhất và đang học lớp Première, lớp học cuối cùng của trường Trung học Nguyễn Đình Chiểu thời ấy. Tính anh nghiêm nghị, tỏ vẻ đàn anh, rất siêng học, về đến nhà là cầm sách, ít khi nói chuyện với chúng tôi, đa số còn học bậc đệ nhất cấp. Anh có một bàn học riêng gần cửa sổ còn bọn chúng tôi thì phải học bài, làm bài, chung với nhau ở một cái bàn tròn ngoài nhà bếp. Khi anh Liêm đến, có khi anh Đốc đã sửa soạn xong thì cả hai đi ngay, có khi anh Liêm nán lại cùng ôn bài, hay làm bài chung. Tôi nhớ hai anh trả récitation những tác phẩm của Molière, Corneille và làm bài tập Vật Lý trong quyển Physique của Georges Ève. Anh Đốc đã ít nói mà anh Liêm còn ít nói hơn, họ rì rào với nhau, có khi anh Đốc cãi lớn tiếng về một vấn đề nhưng tôi thấy anh Liêm vẫn nhỏ nhẹ, thỉnh thoảng anh lấy gói thuốc Bastos rút một điếu thuốc gõ gõ trên bao giấy rồi châm thuốc thả khói lên trần nhà. Anh hút thuốc nhiều, môi thâm đen, và sau nầy tôi được biết trong lớp Première của anh còn có một anh Liêm nữa. Anh Lê Thanh Liêm được bạn bè gọi là «Liêm dế» vì nhỏ con, còn anh Nguyễn Thanh Liêm là «Liêm ghiền» và cả hai anh sau nẩy vẫn là đôi bạn thân thiết trong nghề giáo.

Khi đến trường, chúng tôi thường đi sau hai anh. Anh đi khoan thai, nhưng luôn ngó thẳng phía trước. Cử chỉ nghiêm nghị của anh khiến tôi rụt rè trước anh, nhưng lại tò mò muốn biết anh sinh sống ra sao. Buổi chiều, tôi thường đạp xe đi loanh quanh sau khi ăn cơm, và nhiều khi chạy qua nhà anh ở khu «Battambang» có con đường đá sỏi lồi lõm, đôi khi thấy anh ngồi tại bàn học qua cái màn cửa sổ.
Trong niên học ấy, thỉnh thoảng khi gặp nhau anh nói vài lời bâng quơ hay mỉm cười cho đến hè năm 1953, khi anh rời trường thì tôi cũng rời chỗ trọ đến «ăn cơm tháng» nơi nhà bà Năm Thưởng, thân mẫu của Đệ nhất phu nhân (bà Nguyễn Văn Thiệu) sau nầy, cho đến khi tôi ra trường và khi trở lại trường Nguyễn Đình Chiểu dạy học. Tôi không có cơ may nhìn thầy Năm Thưởng (Phạm Đình Thưởng) vốn hành nghề đông y sĩ, lúc thầy vĩnh viễn ra đi vì lúc ấy tôi đã lên Saigon học đại học nhưng đã cùng với thân quyến tiễn đưa Bác gái đến nơi yên nghỉ cuối cùng. Từ một cậu học sinh trọ học, tôi được hai Bác thương yêu như thân thuộc và tôi còn giữ được bao kỷ niệm thuở ấu thơ và trung niên nơi căn nhà số 1 đường Lý Thường Kiệt, Mỹ Tho.

Năm 1966, tôi gặp lại anh Liêm tại văn phòng của anh ở Nha Trung học khi anh làm Chánh Thanh tra đề thi. Năm ấy, chiến cuộc đang đến hồi ác liệt, và biến động Phật giáo ở miền Trung khiến nhiều thành phố phải đặt trong tình trạng thiết quân luật. Nha Trung học đang tổ chức kỳ thi Trung học toàn quốc nhưng việc điều động hội đồng giám khảo, đưa giáo sư từ nơi nầy đến nơi khác không thực hiện được vì đường giao thông bị gián đoạn nên trung tâm Huế phải sử dụng nhân sự tại địa phương. Vấn đề là làm sao đưa đề thi từ Saigon ra Huế, bởi lẽ thông thường người chánh chủ khảo đảm nhiệm luôn cả việc mang đề thi từ Saigon đến nơi mình phụ trách hội đồng thi. Vừa được đề cử làm Giám Học ngôi trường mà tôi đã học, tôi nhận được sự vụ lệnh phải mang đề thi ra Huế.”

2/ Bài tham khảo #2: Nhà Văn Trần Bang Thạch đọc tác phẩm Kỷ Niệm với Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm:

“Về Giáo Dục: Chúng ta hẳn còn nhớ trong thời thập niên sáu mươi, sau những biến động chánh trị kéo theo những rối ren tại các trường học, ông Tổng Giám Đốc Trung Tiểu Học Nguyễn Văn Trường đã ra quyết định chính ông sẽ ký giấy đuổi học những học sinh gây rối loạn nơi học đường. Rồi dưới thời chánh phủ Trần Văn Hương, nhiều đảng phái chánh trị, tôn giáo gây rối loạn ngoài xã hội và trong học đường, ông Tổng Trưởng GD Nguyễn Văn Trường ra Thông cáo số 1 đặt chánh trị ra khỏi học đường. Có lẽ đây là điểm móc quan trọng cho nền GD phát triển. Nhưng phát triển mà không đúng hướng thì GD sẽ đi lệch. May mắn thay, vào những năm cuối của thập niên sáu mươi và những năm đầu thập niên bảy mươi chúng ta có 1 người cùng các cộng sự của ông đã đưa nền GD đi đúng hướng. Đó là GS Nguyễn Thanh Liêm.

Sau thời gian làm HT ở Bình Dương và ở trường Pétrus Ký SG, GS về Nha Trung Tiểu học giữ chức Chánh Thanh Tra Trưởng Ban Soạn đề Thi, sau đó về Bộ Giáo Dục giữ chức vụ Phụ Tá Đặc Biệt ngang hàng Thứ Trưởng đặc trách Trung Tiểu Học và Bình Dân Giáo Dục từ tháng 6 năm 1971. Ông cũng là Chủ Tịch Hội Đồng Cải Tổ Chương Trình, và Chủ Tịch Hội Đồng Cải Tổ Thi Cử. Nếu tính luôn cho tới ngày 30/4/75 thì ông là Thứ Trưởng GD trong nội các Nguyễn bá Cẩn.
Thời gian này, GS Nguyễn Thanh Liêm, người kiến trúc sư của ngôi nhà GD, mà theo GS Lâm Văn Bé thì:… “ông không phải là 1 kế hoạch gia khoa bảng du nhập cái nhìn bằng kinh nghiệm và kiến thức viển vông của xứ người mà trái lại, ông đã phối hợp và thực hiện các dự án phát triển GD bằng cái hiểu người và hiểu việc của ông”. Và theo GS Nguyễn Trung Quân, thì GS Nguyễn Thanh Liêm “ đã quyết định tiến hành một công vụ đúng với đường hướng giáo dục quốc gia, có lợi cho tương lai của tuổi trẻ và phù hợp với các nguyên tắc căn bản của nền giáo dục Việt Nam là dân tộc, nhân bản và khai phóng thì ông quyết tâm theo đuổi tới cùng cho đến khi thành tựu.”
Cho nên khoảng đầu năm 1970, từ chương trình học cho tới việc thi cử đã bắt đầu được nghiên cứu sửa đổi để tránh sự gạn lọc quá đáng có từ thời Pháp thuộc. Theo đó số học sinh tăng nhanh, tỉ lệ thí sinh thi đậu TT2 tăng, chẳng hạn năm 1972 số thí sinh ban A, B và C tại trường Pétrus ký đậu 100%! Đến 1973 thì bải bỏ thi TT 1, 1974 bắt đầu thi trắc nghiệm mà số học sinh thi đậu là trên 45% so với 10% những năm trước. Các Khu Học chánh, sở học chánh và Ty VHGD thành hình để trực tiếp làm công tác GD tại địa phương. Các trường tiểu học ở mỗi xã, các trường Trung Học Tỉnh hạt có mặt khắp nơi. Nhờ vậy mà số học sinh và số sinh viên tăng gấp bội, GD trở thành đại chúng, ở xa xôi cũng có trường. Hệ thống trung học Tổng hợp bắt đầu có mặt và phát triển mạnh…”

GSTSNguyenThanhLiem-17

gstsnguyenthanhliem-79

blinkingblock GS/TS Nguyễn Thanh Liêm phát biểu về quyển sách “Sự Thật Đời Tôi” (MP3)

blinkingblock Tường thuật buổi ra mắt sách – Bích Thảo VieTV (Youtube)

Video clips buổi ra mắt sách : blinkingblock Clip 1 , blinkingblock Clip 2,  blinkingblock Clip 3,   blinkingblock Clip 4,   blinkingblock Clip 5

(Video clips từ youtube channel của Ô Vương Huê)

Little Saigon – 6 tháng 8, 2016 – Nhân Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm qua cơn nguy hiểm sau đôi lần vô ra bệnh viện trong tháng 7 vừa qua, Lê Văn Duyệt Foundation quyết định mở tiếp tân mừng Giáo sư thoát cơn hiểm nghèo đồng thời mừng Sinh Nhật thứ 83 của Giáo Sư vào lúc 12 giờ 30 trưa nay tại Little Saigon, Nam California.

Theo BTC chương trình hôm nay gồm ba phần: Ra Mắt Sách tác phẩm mới nhất “Sự Thật Đời Tôi – Hồi Ức Nguyễn Thanh Liêm”, Mừng Sinh Nhật Gs Nguyễn Thanh Liêm, và Phần văn nghệ giúp vui xen kẽ.

Điều hành chương trình tổng quát của buổi tiếp tân hôm nay là ông Phạm Tú, Tổng Thư Ký LVDF, cũng là MC cùng với Vũ Đan và Mai Lan, Mai Lan cũng là MC của chương trình văn nghệ. Về ban nhạc LVDF do cựu Đốc sự Nguyễn Phú Hùng, phụ trách keyboard và hai nhạc sĩ trẻ. Phần lễ chào cờ và phút mặc niệm do Mũ Xanh Nguyễn Phục Hưng, Hội TQLC Nam California điều khiển. Về trang trí , sắp xếp bàn ghế do Lôi Hổ Nguyễn Thành Điểu và Thanh Hương, người bạn đời đi cùng anh cho dù cuộc đời lính khốn cùng, cho dù cuộc đời em thế nào vẫn thương anh đến cuối cuộc đời… Về tiếp tân có LVDF Kim Phạm, LVDF Kiều Hạnh…

gstsnguyenthanhliem-80

bar_divider

Tôn Sư Trọng Đạo

Dân Việt Nam có tính hiếu học và rất biết ơn người có công dạy dỗ mình. Dù chỉ học một chữ hay nửa chữ cũng mang ơn người dạy. “Nhứt tự vi sư, bán tự vi sư” người xưa thường nói. Mang ơn thầy là bổn phận của người học bởi “không thầy đố mầy làm nên”. Nhưng bổn phận này không phải chỉ là sản phẩm của lý trí thuần túy mà còn xuất phát từ một tấm lòng, một tình cảm thật sâu xa bền bỉ: sự thương mến kính trọng thầy. Bởi người làm thầy phải là người biết thương mến, lo lắng cho học trò mình, biết cách dạy dỗ, hướng dẫn cho học trò mình phát triển, tiến bộ, trở nên người tốt ở trên đời. Thầy có sứ mạng cao cả của thầy, phải ý thức được sứ mạng cao cả đó, để làm hết phận sự của thầy, làm cho thế hệ trẻ nên người. Có vậy học trò và người đời mới thương mến kính trọng thầy. Tinh thần tôn sư nói lên lòng tôn kính người thầy. Tinh thần đó luôn luôn có trong xã hội Việt Nam. Nó bao gồm sự kính trọng, lòng biết ơn và lòng thương mến của người học trò đối với thầy. Tinh thần đó bây giờ vẫn tồn tại ở nhiều người, nhưng không sâu đậm bằng ở các người xưa. Càng đi ngược về xưa chừng nào thì tinh thần đó càng sâu xa đậm đà chừng nấy. Trọng đạo là đánh giá thật cao đạo lý của thánh hiền xem như mẫu mực để người đời noi theo. Đạo lý đây là luân lý đạo đức và thánh hiền không ai khác hơn là Không Tử mà người Á Đông thường tôn sùng như bậc thánh nhân. Khổng Tử cũng là người đầu tiên làm nghề dạy học. Ngài cũng là vị thầy cao cả nhất trong xã hội Á Đông. Người đi dạy cũng như người đi học từ xưa luôn luôn xem Ngài là bậc “vạn thế sư biểu” tức là ông thầy tiêu biểu của muôn đời.

Khổng Tử ra đời năm 551 trước Tây lịch. Ngài là người nước Lỗ nay thuộc vùng Sơn Đông ở phía Bắc nước Trung Hoa. Lúc mới lên ba tuổi, Khổng Tử phải chịu cảnh mồ côi cha. Đến 19 tuổi, Không Tử lập gia đình và bắt đầu đi làm việc với chức vụ khiêm nhường là “ủy lại”, là chức coi việc thóc lúa trong kho. Sau đó được đổi sang việc coi nuôi bò trong việc tế lễ. Thiên tư dạy học của Ngài bắt đầu xuất hiện khi Ngài nhận dạy riêng cho con trai của Lỗ Hầu. Lúc này Ngài mới 22 tuổi. Khổng Tử rất thích nghiên cứu học hỏi về những gì liên quan đến lễ nghi, văn hóa, lịch sử nước Tàu. Khoảng 29 tuổi Khổng Tử nhờ con của Lỗ Hầu giúp cho phương tiện để đi đến Lạc Ấp (kinh sư nhà Chu) để học hỏi. Ở đây có nhà Minh đường do triều đình thiết lập để chứa các luật lệ, thu tập những bảo vật cùng những di tích của các bậc thánh hiền đời trước (xem như văn khố và viện bảo tàng hồi đó). Ở đây Khổng Tử có cơ hội khảo cứu tường tận các nghi thức tế lễ, các thể chế nơi miếu đường và các nơi giao tế.

Sau đó Khổng Tử trở về nước Lỗ chánh thức đi vào cuộc đời dạy học. Chỉ trong thời gian ngắn tiếng tăm của Ngài được đồn đãi khắp nơi. Học trò theo học càng ngày càng đông. Năm 517 trước Tây Lịch, lúc này Ngài đã được 35 tuổi, nước Lỗ trải qua một cuộc loạn ly, Không Tử phải tản cư qua nước Tề, sống ở đây một thời gian hơn năm năm. Mãi đến năm 511 trước Tây Lịch Ngài mới trở về nước Lỗ san định sách vở, và tiếp tục dạy học. Học trò của Ngài đến từ nhiều nơi trên khắp cả nước Tàu. Một hôm, theo lời mời của vua nước Lỗ, Ngài xuất chính, giữ chức Trung Đô Tể, tức kinh thành Phủ Doản (như Đô trưởng). Ít lâu sau thăng lên chức Đại Tư Khấu (như tổng trưởng tư pháp) và sau cùng Nhiếp Chính Sự (như Thủ Tướng chính phủ). Ngài không mấy thành công trên chính trường vì chính sách cai trị của Ngài quá thiên về đạo đức (vương đạo). Lối cai trị đạo đức của Ngài chỉ có lợi cho dân mà không có lợi (vật chất) cho kẻ cầm quyền, nó không thỏa mãn được lòng tham lam, ham muốn bá quyền của các vua chúa. Ngài chỉ làm quan thời gian ngắn, rồi cùng các đệ tử đi chu du thiên hạ suốt mười mấy năm trời nhưng không tìm được nơi để thi hành vương đạo của Ngài nữa. Ngài trở về nước Lỗ lúc 68 tuổi, sống những ngày còn lại nơi quê nhà. Ngài mất năm 474 trước Tây Lịch, thọ 73 tuổi.

Ngài mất đi khiến học trò vô cùng thương tiếc. Ai cũng để tang 3 năm. Hơn 100 đệ tử làm nhà ở gần mộ Khổng Tử để ở đó cho đến ngày mãn tang. Riêng Tử Cống thì đã ở đây hơn 6 năm. Thuật lại cuộc đời Khổng Tử, Tư Mã Thiên viết: “Tôi đọc sách họ Khổng, tưởng tượng như trông thấy cách làm người của Thầy. Sang nước Lỗ xem nhà thờ Khổng Tử với nào xe, nào áo, nào đồ thờ , nào các học trò thời thường đến đó tập lễ, tôi bồi hồi ở lại không về được. Nhiều vua chúa và những người tài giỏi khi sống rất vẻ vang nhưng khi chết rồi là hết , chẳng còn gì để lại cho đời sau. Thầy Khổng Tử thì áo vải đạm bạc vậy mà khi mất đi rồi lời dạy của thầy truyền hơn 10 đời mà học giả vẫn còn tôn trọng. Từ thiên tử đến vương thần ở nơi xứ Trung Quốc này, hễ nói đến Sấm kinh đều phải lấy thầy làm đích. Thật đáng là bậc chí thánh vậy.”

Khổng Tử là một nhà giáo dục chân chính, một bậc thầy vĩ đại không phải chỉ riêng của Trung Hoa mà còn của cả thế giới loài người. Nhờ Khổng Tử địa vị của ông thầy được người đời xưa nâng cao, hơn cả địa vị của ông cha, chỉ đứng sau địa vị của ông vua. Câu “Quân, Sư, Phụ” cho biết sau ông vua là đến ông thầy rồi sau ông thấy mới đến ông cha. Người làm cha cũng có công dưỡng dục, dạy dỗ con cái, nhưng trong xã hội người dạy con mình nhiều nhất, người có công vun xới vườn kiến thúc và đạo đức của con mình, chính là ông thầy của nó. Làm cho một người non dại trở thành một người trưởng thành có kiến thức, có đạo đức, có khả năng, có đời sống xứng đáng với ý nghĩa cao đẹp của con người, đó là công lao to lớn của ông thầy, của người biết mang trong người cái trọng trách “hối nhân bất quyện” (dạy người không biết mệt). Khổng Tử là người ý thức rõ cái sứ mạng, cái thiên chức cao quý đó của một lương sư. Hậu thế tôn sùng Ngài như bậc thầy của muôn đời, bậc “Vạn Thế Sư Biểu” bởi chủ trương, đường lối, mục tiêu, phương pháp giáo dục của Ngài chứa đựng nhiều giá trị mà người đời sau phải công nhận, đề cao và học hỏi.

Quan trọng nhất là “đạo” (tức con đường hay hướng đi) của Ngài. Ở đây ta cứ hiểu là đạo Nho hay đạo Khổng, bao gồm những tư tưởng hay triết lý căn bản mà Đức Khổng Tử đã tổng hợp và phát huy để dẫn dắt con người đi đến nơi toàn thiện (bằng cách tu thân, tề gia, trị quốc và bình thiên hạ). Đạo của Ngài là đạo của người quân tử, đạo của bậc đại nhân (đại học chi đạo), lấy chữ nhân làm đầu, xem con người và xã hội là cứu cánh. Từ mấy trăm năm trước Tây Lịch cho đến những ngày gần đây đạo của Ngài vẫn được mạnh mẽ lưu truyền trong các xã hội Á Đông. Ở đâu còn có sự giáo dục chân chính, còn có những người tận tâm dạy dỗ (những lương sư), còn có những người muốn học thật sự để nên người thì ở đó lòng tôn sư trọng đạo vẫn còn được duy trì.

Ngày nay trước sự bành trướng của duy vật vô thần chủ nghĩa, tính “linh ư vạn vật” của con người bị phủ nhận, giáo dục trở thành chợ buôn bán, phẩm chất tụt hậu, thầy không còn đủ điều kiện để làm thầy, học trò không còn cơ hội để học làm người, đạo đức suy đồi, xã hội trụy lạc đổ vỡ, lòng người hoang mang, tinh thần tôn sư trọng đạo hơn bao giờ hết, cần phải được phục hồi, truyền thống tốt đẹp đã có cần được chấn hưng để những thế hệ sau này còn có cơ xây dựng lại tinh thần nhân bản, dân tộc, khai phóng rất cần cho việc hiện đại hóa và phát triển quốc gia trong những thập niên tới.

(*) Hội Tả Quân Lê Văn Duyệt Foundation chủ trương phục hồi truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt Nam. Hằng năm hội tổ chức bốn ngày lễ nói lên lòng nhớ ơn của người Việt Nam đối với cha mẹ (Ngày Nhớ Ơn Cha Mẹ), đối với quốc gia và thành hoàng bổn cảnh (Ngày Cúng Kỳ Yên), đối với các anh hùng vị quốc vong thân (Ngày Vía Đức Tả Quân và các anh hùng liệt sĩ), và đối với thầy (Ngày Tôn Sư Trọng Đạo).

Nguyễn Thanh Liêm

bar_divider

Thơ Đường Luật và Thơ Tự Do

Bài viết của GS TS Nguyễn Thanh Liêm

” … Theo đúng quy luật về hình thức của thơ Ðường luật là việc hết sức khó khăn, phải mất nhiều công phu rèn luyện. Nếu không quen xử dụng, không đạt được kỹ thuật cao, bài thơ sẽ có vẻ bị nắn nót từng chữ cho đúng khuôn phép, nhưng sẽ không có hồn, tứ thơ sẽ có tính cách gò ép và trong trường hợp này tác giả sẽ bị coi như là một thợ thơ hơn là một nhà thơ. Khởi, Thừa, Chuyển, Hợp phải thật khéo, ý thơ phong phú, lời thơ trau chuốt, hình ảnh thi ca đẹp đẽ thì bài thơ mới thật hay. Thơ Ðường hay nhất là thơ thời Thịnh Ðường, cũng như văn giá trị là văn thời Tiền Hán. Cho nên một nhà vua Việt Nam đã khen văn Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát là đã làm lu mờ văn thời Tiền Hán, còn thơ mà đạt được mức độ hay của Tuy Lý Vương và Tùng Thiện Vương thì thơ hay thời Thịnh Ðường cũng chẳng sánh bằng (“Văn như Siêu Quát vô tiền Hán, Thi đáo Tùng Tuy thất Thịnh Ðường”). Thật sự thì vua Tự Ðức đã làm công việc “mèo khen mèo dài đuôi” thôi chứ làm gì có chuyện “thi đáo Tùng Tuy thất Thịnh Ðường”.
Trên lý thuyết thì như vậy nhưng trên thực tế, nếu theo thật đúng quy luật, bài thơ Ðường luật ít khi đạt được mức độ tuyệt vời về phương diện nghệ thuật. Bài thơ thật đúng theo quy luật ấn định là bài thơ để cho các sĩ tử thi đậu trong các kỳ thi hơn là những bài thơ hay. Thơ hay, thơ có thần là bài thơ trong đó, ý và lời phải đạt được giá trị thẩm mỹ đặc biệt của thi ca. Ý trong thơ hay không phải là lối suy tư trong đời sống trí thức, không phải là lý luận (reasoning) suông, mà là ý tưởng khéo léo diễn tả dưới những hình ảnh thi ca đẹp đẽ. Nhà thơ không làm công việc của một triết gia, không diễn tả tư tưởng bằng suy tư, mà diễn tả tư tưởng bằng hình ảnh. “Le poète pense par images” như một nhà thơ Pháp đã nói…”

                                             Mời đọc: blinkingblock toàn bài (PDF)

bar_divider

Văn Hóa Là Gì?

GS/TS Nguyễn Thanh Liêm

(Bài nói chuyện của GS Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm, Cựu Thứ Trưởng Bộ Văn Hóa Giáo Dục và Thanh Niên VNCH, Nhân Ngày Văn Hóa tổ chức tại Garden Grove, California tháng 5, 2016)

Kính thưa quý vị và các bạn,

Từ hơn mười mấy năm qua, chúng tôi đều tổ chức ngày văn hoá hằng năm để cổ võ việc nghiên cứu và phát triển về những vấn đề sinh hoạt văn hoá trong xã hội Việt Nam.

Nhưng văn hoá là gì?

Một số người Việt Nam cho rằng văn hoá có nghĩa là thanh cao, lịch sự, nhã nhặn, khoan dung, khác với sự tầm thường, lỗ mãng, cục mịch, ác độc. Với ý nghĩa đó, người ta nói người Việt tự do, nhân bản, lịch sự là người có văn hoá. Ngược lại người Việt cộng sản, độc tài toàn trị, ngu đần, bất lịch sự, tàn bạo, không có văn hoá. (Việt Cộng không có văn hoá, chỉ có người Việt tự do nhân bản mới có văn hoá). Thật ra chúng tôi không chủ trương văn hoá theo ý nghĩa đó.

Theo chúng tôi, một cách tổng quát, văn hoá là nếp sống của con người trong xã hội. Nói khác đi, văn hoá là tất cả những sinh hoạt của con người trong một xã hội. Học hành, làm việc, cưới vợ, sanh con, tôn sùng, lễ bái, tôn giáo, chính trị, kinh tế, nghệ thuật, v.v… đều thuộc sinh hoạt xã hội của con người, nghĩa là văn hoá cả. Chúng tôi theo đúng môn văn hoá nhân loại học, cultural anthropology, một ngành khoa học chú trọng về các phần học thuật liên hệ tới ngôn ngữ, tôn giáo, hôn nhân, kinh tế, chính trị, nghệ thuật, nhân cách, giá trị, v.v… Theo ý nghĩa đó người Việt Nam dù là tự do hay là cộng sản cũng là người có văn hoá cả. Cái khác biệt là văn hoá nhân bản, tự do, của người Việt Nam rất khác biệt với văn hoá vô nhân bản, độc tài toàn trị, hẹp hòi của cộng sản.

Trong sinh hoạt văn hoá có hai chức vụ trọng yếu, không thể thiếu được là xã hội loài người và giáo dục. Không có một cộng đồng, không có một nhóm người sống chung thì không thể là một sinh hoạt văn hoá. Có một cộng đồng, có một nhóm người sống chung với nhau mà không có giáo dục thì cũng không thành văn hoá. Sinh hoạt bẩm sinh (instinct) không thuộc về văn hoá. Như loài kiến, loài ong, có thể có xã hội nhưng không có văn hoá. Phải có giáo dục như xã hội loài người mới có văn hoá.

Giáo dục để trở thành một con người trong xã hội, đó là tiến trỉnh xã hội hoá của con người. Đó là tiến trình được nuôi dưỡng, được uốn nắn, được giáo dục để trở thành một con người trong xã hội. Nói riêng về giáo dục, chúng ta có 3 cách giáo dục cho con người. Đó là giáo dục trong gia đình là một, giáo dục ở học đường là hai, và giáo dục trong trường đời (xã hội) là ba. Cả ba nền giáo dục đó đã kết thành một con người giáo dục trong xã hội vậy. Việt Nam Công Hoà, hay Việt Nam cộng sản cũng đều trải qua ba cách giáo dục đó. Cái khác lớn lao nhất là cái khác trong các nền giáo dục ở mỗi nơi, mỗi hoàn cảnh, mỗi môi trường. Cha mẹ dạy con thế nào, trường học dạy con thế nào, cuộc đời dạy con người như thế nào, tất cả là văn hoá khác biệt vậy.

Nhưng giáo dục không bao giờ hoàn hảo. Người dạy cũng như người học lúc nào cũng muốn được thành tựu tốt đẹp nhất, nhưng không bao giờ hoàn hảo được. Ở một  khía cạnh nào đó, con người vẫn còn thấy một thiếu vắng nào đó trong sinh hoạt của con người.

Chương trình nghiên cứu/phát triển về văn hoá nhằm bổ sung phần nào đó cho những khiếm khuyết có thể có trong đời. Chương trình văn hoá của chúng tôi nhắm vào tổ chức đó, dù hay dù dở, dù tốt hay không được tốt.

Lần nầy chúng tôi sẽ đề cập đến vấn đề tôn giáo, và sau đó vấn đề sức khoẻ, dinh dưỡng cho con người. Đây là một số trong những chương trình hoạt động của văn hoá Việt Nam. Trong tương lai chúng ta sẽ mời đến những vị khoa bảng, những học giả, những chuyên viên, những bậc cao thâm đức trọng, đến thuyết trình cho các thính giả chọn lọc như hôm nay vậy.

Chúng tôi xin hết sức cám ơn quý vị và các bạn.

Nguyễn Thanh Liêm

Ghi chú: Vì lý do sức khỏe nên lần này GS Liêm chỉ phát biểu rất ngắn.

bar_divider

TrungHocPetrusTruongVinhKy-SaiGon

HieuTruong-TrungHocPetrusTruongVinhKy-SaiGon.jpg

bar_divider

Trường Petrus Ký

GS Nguyễn Thanh Liêm

TrungHocPetrusTruongVinhKy-SaiGon-02Tôi ra đời trong một làng quê ở tỉnh Mỹ Tho. Ngay từ lúc còn học ở trường Tiểu Học tỉnh, tôi đã được nghe ba tôi và chú tôi nói nhiều về trường Petrus Ký. Thấy các anh học sinh trường College Le Myre de Vilers với bộ đồng phục trắng có gắng phù hiệu trông rất uy nghi tôi đã nể phục các anh và ngưỡng mộ trường college này lắm rồi. Nhưng chú tôi bảo là Petrus Ký còn to hơn, quan trọng hơn Le Myre de Vilers nhiều lắm. Riêng ba tôi thì hình như lúc nào cũng nhắc là “nữa lớn con sẽ học trường Petrus Ký.” Thành ra trong đầu óc non nớt của tôi lúc đó trường Petrus Ký là cái gì vĩ đại lắm, nó lớn lao quan trọng vô cùng. Tôi cũng nghe một người bà con bảo là “học Petrus Ký ra là làm cha thiên hạ đấy.” Lời phát biểu chói tai đó thật ra cũng có phần đúng đối với thế hệ của tôi và đối với người dân Miền Nam thời đó. Bởi vì cho đến năm 1945, sau ngày Đại Chiến Thế Giới Thứ Hai chấm dứt, cả Miền Nam nước Việt chỉ có 4 trường Trung Học công là Petrus Ký, Gia Long, Le Myre de Vilers (Nguyễn Đình Chiểu), và College de Cần Thơ (Phan Thanh Giản), mà trong 4 trường đó chỉ có trường Petrus Ký là trường duy nhất có bậc đệ nhị cấp (tức là lycée hồi đời Tây). Dù ra đời trễ nhất trường Petrus Ký vẫn là trường lớn nhất, cao nhất, và nỗi tiếng nhất ở trong Nam. Thời xưa, có được bằng Tiểu Học đã là oai lắm đối với dân quê, có được bằng Thành Chung thì kể như trí thức lắm rồi, thuộc hạng thầy thiên hạ, huống chi là có được bằng Tú Tài. Quí hóa vô cùng, có mấy ai có được bằng này. Vậy mà trường Petrus Ký lại sản xuất ra số ít người quí giá đó. Bởi thế nên phụ huynh học sinh, những người hiểu rõ giá trị của giáo dục, nhất là những người có con trai, ai ai cũng đều mong muốn cho con mình được vào Petrus Ký cả.

Nhưng khi lên trung học thì tôi vào Le Myre de Vilers chớ không phải Petrus Ký vì thời cuộc lúc này và vì hoàn cảnh gia đình không cho phép. Khi xong đệ nhất cấp, tôi mới xin chuyển về trường Petrus Ký và từ đó sống ở Sài Gòn luôn. Được vào Petrus Ký là kể như ước mơ đã thành, tôi mừng không thể tả, nhưng người vui nhất chắc chắn là ba tôi và kế đó là nhưng người thân trong gia đình tôi. “Ngày đầu tiên vào trường, đứng xếp hàng dưới những tàn cây sao cao ngất bên hông những dãy lớp học đồ sộ uy nghi, tôi có cảm giác như tôi đang được vươn mình lên để lớn thêm và để mở rộng tâm hồn cho khoáng đạt, cho thích nghi với với cái khung cảnh uy nghi đồ sộ của ngôi trường. Khi các lớp học sinh chỉnh tề theo hàng ngũ lần lượt đi vào sân trong và dừng lại ở trước cửa mỗi lớp một cách rất có trật tự và kỷ luật tôi nói thầm trong lòng rằng ở trên đời này chắc chưa có trường học nào có được cái kỷ luật chặt chẽ và cái không khí trang trọng như trường này. Nhất là khi vừa qua khỏi cổng vào sân trong, nhìn lên giữa hành lang chính (préau) thấy thầy hiệu trưởng Phạm Văn Còn cùng với thầy giám học (thầy Huấn) và thầy tổng giám thị (thầy Trương) oai vệ đứng đó tôi càng thấy cái không khí nghiêm trang của ngôi trường hơn, một sự nghiêm trang mà tôi chưa hề thấy được ở những ngôi trường nào tôi đã học qua.” (TTHPK tr. 115-116). So với Le Myre de Vilers, trường Petrus Ký lớn hơn nhiều lắm, cũng ra đời sau Le Myre de Vilers lâu lắm. Họa đồ xây cất trường do một kiến trúc sư người Pháp là ông Hebrard de Villeneuve vẽ hồi năm 1925, và trường được khởi công xây cất liền sau đó để hoàn tất vào năm 1927. Niên khóa đầu tiên khai giảng hồi tháng 9 năm 1927 với bốn lớp học sinh chuyển từ Chasseloup Laubat sang. Lúc này trường mang tên Collège de Cochinchine. Vị hiệu trưởng đầu tiên là ông Banchelin. Năm sau, 1928, Thống Đốc Nam Kỳ là Blanchard de la Brosse lấy tên nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký đặt tên cho trường, biến trường này thành lycée (trường Đệ Nhị Cấp) và cho đặt tượng đồng bán thân Petrus Ký vào giữa sân trường. Lễ khánh thành tượng đồng Petrus Ký và trường Lycée Petrus Trương Vĩnh Ký được đặt dưới sự chủ tọa của Tống Đốc Nam Kỳ Blanchard de la Brosse. Trường nằm ở giữa hai thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn, trên khoảng đất rộng mênh mông với đầy đủ cung cách của một khu học đường trang nghiêm yên tịnh. Tất cả đất đai, và phần lớn cơ sở trong khu vực đóng khung bởi bốn con đường Cộng Hòa, Thành Thái, Trần Bình Trọng và Nguyễn Hoàng, đều thuộc lãnh thổ của Petrus Ký. Trường có sân vận động riêng của trường, sân vận động Lam Sơn. Nhưng vì sự phát triển nhanh của nền giáo dục trong thập niên 1950 khi nước vừa độc lập nên một số cơ sở và đất đai của trường Petrus Ký bị cắt xén, trưng dụng để xài cho những cơ quan giáo dục khác. Trường Quốc Gia Sư Phạm, trường Trung Tiểu Học Trung Thu dành cho con em Cảnh Sát, Trung Tâm Học Liệu của Bộ Giáo Dục đều được xây trên phần đất của trường Petrus Ký. Ba dãy lầu lớn của trường Petrus Ký được dùng cho Đại Học Khoa Học và Đại Học Sư Phạm. Nhà Tổng Giám Thị Petrus Ký được dùng làm Trung Tâm Thính Thị Anh Ngữ, và một số các nhà chức vụ khác của trường cũng được dùng cho một số các viên chức Bộ Giáo Dục. Tuy bị cắt xén nhiều nhưng trường Petrus Ký vẫn còn là một trường trung học lớn nhất dành riêng cho nam sinh ở miền Nam Việt Nam.

(Về phương diện kỷ luật và trật tự thì có lẽ không có trường nào có kỷ luật và trật tự chặt chẽ, tốt đẹp bằng trường Petrus Ký. Ở Le Myre de Vilers tuy kỷ luật cũng khá chặt chẽ, tuy cũng có nhiều biện pháp mạnh trừng phạt học sinh như cấm túc, đuổi học, vv…nhưng vẫn không có cái không khí trang nghiêm uy nghi của trường Petrus Ký. Ở Le Myre de Vilers khi cổng trường mở thì học sinh cứ đi thẳng vào trước lớp học của mình chờ tới giờ sắp hàng trước cửa lớp đợi thầy đến cho phép là vào lớp. Ở Petrus Ký, sau khi vào cổng học sinh phải xếp hàng bên hông trường trước. Xong rồi mới theo lệnh giám thị tiến vào bên trong xếp hàng chờ trước cửa lớp một cách rất trật tự. Ở Le Myre de Vilers học sinh không thấy ông hiệu trưởng đâu, nhưng ở Petrus Ký, khi vào bên trong trường là học sinh sẽ thấy ngay ban giám đốc đứng giữa hành lang chính nhìn xuống toàn thể học sinh của trường. Tôi chưa hề chào cờ ở trường Le Myre de Vilers bao giờ. Nhưng ở Petrus Ký thì học sinh phải chào cờ mỗi sáng Thứ Hai. Cảnh chào cờ bao giờ cũng rất nghiêm trang và long trọng. Ở đây lúc nào bạn cũng cảm thấy như được ban giám đốc chiếu cố tới luôn).

Muốn được vào học trường Petrus Ký người đi học phải chứng tỏ được rằng mình thuộc thành phần ưu tú, xuất sắc, có thể là ở trong nhóm từ 5 đến 10 phần trăm đầu của những người cùng lứa tuổi. Kỳ thi tuyển vào Petrus Ký là kỳ thi rất gay go cho nhiều học sinh, xưa cũng vậy mà sau này cũng vậy. Vì thuộc thành phần chọn lọc như vậy cho nên học sinh Petrus Ký đậu rất nhiều và rất cao trong các kỳ thi. Kỳ thi Trung Học Đệ Nhất Cấp năm 1959 chẳng hạn là kỳ thi rất hóc búa, toàn quốc chỉ có một người đậu hạng Bình mà thôi, và người đó là học sinh Petrus Ký. Quyển Kỷ Yếu của trường Petrus Ký niên khóa 72-73 ghi thành tích học tập của niên khóa trước như sau:

TÚ TÀI II

Ban A: Dự thi 101, trúng tuyển 101 với 2 Ưu, 10 Bình, 25 Bình Thứ, tỷ lệ 100%.
Ban B: Dự thi 419, trúng tuyển 419, 11 Ưu, 53 Bình, 114 BT, tỷ lệ 100%
Ban C: Dự thi 52, trúng tuyển 52, với 7 BT, tỷ lệ 100%

Đậu nhiều và nhiều người đậu cao, đó là thành tích học tập của học sinh Petrus Ký từ xưa đến giờ.

Trường Petrus Ký đối với tôi là một trường mẫu, lý tưởng, là tấm gương cho các trường khác noi theo. Lúc còn học ở Le Myre de Vilers bọn học sinh chúng tôi luôn lấy các bạn Petrus Ký làm mẫu trong mọi hoạt động. Bởi vậy nên khi tốt nghiệp Cao Đẳng Sư Phạm, tôi quyết định lấy Petrus Ký làm ưu tiên một trong việc chọn lựa nhiệm sở của tôi. Tôi được về Petrus Ký theo ý muốn. Ở thời đại của tôi được bổ nhiệm về trường Petrus Ký và một số các trường lớn khác ở Đô thành thường phải là những người đậu đầu hay thật cao trong danh sách tốt nghiệp CĐSP hay ĐHSP sau này, hoặc những người đã dạy lâu năm ở tỉnh. Nói chung thì phần đông giáo sư Petrus Ký là giáo sư được chọn lọc, rất có căn bản chuyên môn và cũng rất đạo đức. Một số giáo sư Petrus Ký đã đảm nhiệm những chức vụ quan trọng trong ngành giáo dục sau khi dạy ở trường một thời gian. (Giáo sư Nguyễn Thành Giung sau làm Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục, giáo sư Phạm Văn Lược sau làm Tổng Giám Đốc Trung Tiểu Học và Bình Dân Giáo Dục, giáo sư Phạm Văn Thuật sau làm Tổng Giám Đốc Trung Tiểu Học và BDGD, giáo sư Nguyễn Thanh Liêm sau làm Thứ Trưởng Bộ Văn Hóa Giáo Dục và Thanh Niên). Đặc biệt là từ niên khóa 1964-65 giáo sư Petrus Ký giữ vai trò quan trọng trong việc soạn đề thi cho các kỳ thi trên toàn quốc. Họ cũng là những người đem bài thi trắc nghiệm khách quan (objective tests) thay dần vào chỗ những bài thi theo lối luận đề (essay). Một số giáo sư khác đã có những công trình nghiên cứu soạn thảo, viết sách giáo khoa rất có giá trị như giáo sư Phạm Thế Ngũ, giáo sư Vũ Ký, vv…Phần đông đều rất tận tụy với việc giảng dạy, rất thương học sinh, và rất chú tâm đến việc bảo vệ uy tín và thanh danh của trường. Thầy Đảnh, thầy Thái, thầy Ái, thầy Minh, thầy Hạnh, thầy Đính, thầy Nam… thầy nào học trò cũng thương cũng mến và thầy nào cũng hết lòng lo lắng cho học sinh, cũng như lo lắng cho trường. Mến thương học trò, mến thương trường Petrus Ký, đó là điều mà phần đông anh chị em giáo sư Petrus Ký đều cảm thấy. Cho nên năm 1962 khi tôi bị đưa đi làm hiệu trưởng ở Bình Dương tôi thấy rất khổ tâm khi phải rời khỏi trường. Cũng may là năm sau tôi lại được trở về Petrus Ký không phải để đi dạy lại mà để làm hiệu trưởng trường này.

GSTSNguyenThanhLiem-38Tôi là hiệu trưởng đời thứ 13 của trường mặc dầu trước tôi chỉ có 11 ông hiệu trưởng (vì ông Valencot làm hiệu trưởng tới hai lần cũng như giáo sư Trần Ngọc Thái sau này). Từ 1927 cho đến năm 1975 trường có tất cả 17 vị hiệu trưởng. Trong số 17 ông hiệu trưởng này, có 5 người Pháp (Banchelin, Valencot, Andre Neveu, Le Jeannic, và Taillade) và 12 người Việt Nam (Lê Văn Kim, Phạm Văn Còn, Nguyễn Văn Kính, Nguyễn Văn Thơ, Nguyễn Văn Trương, Phạm Văn Lược, Nguyễn Thanh Liêm, Trần Ngọc Thái, Trần Văn Thử, Trần Văn Nhơn, Bùi Vĩnh Lập, và Nguyễn Minh Đức). So với những vị hiệu trưởng trước, tôi là người quá trẻ khi đảm nhận chức vụ hiệu trưởng trường này. Lúc đó tôi mới có 30 tuổi trong khi những vị hiệu trưởng trước tôi không có vị nào dưới năm mươi tuổi. Tất cả đều là bậc thầy của tôi. Nhưng cũng từ tôi trở đi thì hiệu trưởng Petrus Ký đều còn nhỏ tuổi cả (trừ ra giáo sư Trần Văn Thử), tất cả là đàn em của tôi về phương diện tuổi tác. Lớp trẻ chúng tôi tuy có rộng rải, cởi mở hơn thế hệ lớn tuổi nhưng tất cả đều không xa rời truyền thống tốt đẹp của trường Petrus Ký. Kỷ luật, trật tự vẫn đứng hàng đầu. Chọn lựa kỷ giáo sư, chọn lựa kỷ học sinh, thúc đẩy các hoạt động trong cũng như ngoài học đường, vận động mọi phương tiện, mọi nguồn yểm trợ để phát triển trường sở, thăng tiến việc học của học sinh, làm cho học sinh đậu nhiều và đậu cao trong các kỳ thi, đào tạo người giỏi cho non sông tổ quốc, đó là những điều chính yếu mà ông hiệu trưởng Petrus Ký nào củng cố làm. Ông hiệu trưởng nào cũng biết là trường mình là trường rất nỗi tiếng, rất được sự chú ý của chính quyền cũng như của dân chúng. Ông hiệu trưởng nào cũng biết trường mình là trường được giới giáo dục coi như là trường kiểu mẫu của trường trung học ở miền Nam tự do và là trường luôn được sự chú ý của mọi người và mọi giới. Những nhân vật hàng đầu của chính phủ thường đến thăm viếng trường, từ Tổng Thống, Chủ Tịch Quốc Hội đến các Tổng Bộ trưởng, đến các quốc khách từ các quốc gia khác đến. Ai cũng biết trường mình là trường đã từng đào tạo rất nhiều nhân vật quan trọng, từng giữ những vai trò lãnh đạo trong chánh quyền bên này hay bên kia, từng đóng góp vào việc làm nên lịch sử cho xứ sở.

Và trên hết tất cả ai cũng hiểu rằng trường mình hết sức hãnh diện mang tên một nhà bác học, một nhà văn hóa có công rất nhiều đối với việc phổ biến nền học thuật mới ở Việt Nam hồi thế kỷ thứ XIX. Đó là nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký. Nói đến ông là người ta phải nhớ đến vai trò “khai đường mở lối” của ông trên các địa hạt sau đây:

Dùng chữ Quốc Ngữ thay thế chữ Nôm và chữ Hán trong việc biên khảo trước tác.
Viết câu văn xuôi thay lối văn biền ngẫu của các nhà nho,
Làm báo theo đúng mẫu mực một tờ báo, và
Xây dựng nền học thuật mới tổng hợp văn hóa Á Đông và văn minh Tây phương thay thế nền học thuật cũ kỹ lỗi thời của nho gia.

GSTSNguyenThanhLiem-37Qua công trình soạn thảo, trước tác của ông ta thấy ông là một nhà văn hóa giáo dục có tinh thần nhân bản, dân tộc và khai phóng, ba đặc tính quan trọng mà nền giáo dục chân chính và tiến bộ nào cũng cần phải có. Lý tưởng của ông là đào tạo được lớp người mới có đủ những kiến thức khoa học kỹ thuật của văn minh Aâu Tây đồng thời nắm vững những nguyên tắc đạo đức cổ truyền Á Đông, vừa có tâm hồn khai phóng, cởi mở, vừa có tinh thần dân tộc, vừa biết tôn trọng giá trị con người dù bất cứ trong xã hội nào. Lý tưởng đó được thể hiện trong chương trình giáo dục phổ thông Việt Nam manh nha từ thời Pháp thuộc để phát triển và bành trướng mạnh mẽ từ Đệ Nhất qua Đệ Nhị Công Hòa.

Trường trung học được cái danh dự mang tên Petrus Trương Vĩnh Ký từ khi ra đời đã mang lý tưởng giáo dục đó biểu lộ trong hai câu đối ghi khắc trước cổng trường:

“Khổng Mạnh cương thường tu khắc cốt

Tây Âu khoa học yếu minh tâm.”

Từ ngày được thành lập cho đến khi bị đổi tên, trong suốt gần năm mươi năm hoạt động, trường Petrus Ký đã làm tròn sứ mạng giáo dục được giao phó, đã đóng tròn vai trò một định chế xã hội đối với quốc gia, đã đào tạo được không biết bao nhiêu nhân tài cho xứ sở, đã trở thành một trường trung học phổ thông nổi tiếng vào bậc nhất ở Miền Nam Việt Nam.

Nguyễn Thanh Liêm
Học sinh cũ, Giáo sư cũ, Hiệu trưởng cũ
Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh Ký

Nguồn: https://petruskyaus.net/

bar_divider

NganNamPetrusKy-MinhChau-YNguyen-NguyenThanhLiem

AnimatedNotes NGÀN NĂM PETRUS KÝ (MP3) – Sáng tác: Minh Châu-Y Nguyên (Hoàng Yến), phỏng theo ý của GS Nguyễn Thanh Liêm – Hòa âm: Cao Ngọc Dung – Tiếng hát: Văn Cường (note: Nguyễn Minh Châu là cựu học sinh Petrus Ký ở Pháp)

GSNguyenThanhLiem-HoangYen-MinhChau

bar_divider

Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm, Người Bạn Đồng Môn và Bạn Đồng Nghiệp Của Tôi Tại Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh Ký

Bài viết của GS Trần Thành Minh

Những người bạn đồng môn và đồng nghiệp cùng thời với tôi tại trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký cũng nhiều, như bạn Lê Văn Đặng ở Seattle , Nguyễn Thanh Liêm ở California , Cam Duy Lễ , Nguyễn Minh Dân và Ngô Thanh Nhàn ở Việt Nam. Ở đây tôi xin ghi lại một số kỷ niệm với anh Nguyễn Thanh Liêm nhân dịp các em cựu học sinh Petrus Ký tại Nam Cali muốn ra mắt cuốn nội san viết về Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm , người học trò , người Thầy và người Hiệu Trưởng trẻ nhất của trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký.

Tôi biết anh Liêm từ năm học 1955-1956 tại trường Petrus Ký , anh học lớp Philo (Tú Tài 2 ban Triết) , tôi học lớp Mathelem (Tú Tài 2 ban Toán) Hai lớp học này ở gần nhau trên lầu của trường, dãy phía phòng giáo sư , mỗi lớp đều có vài bạn nữ của trường Gia Long qua học chung vì thời đó trường Gia Long chưa có lớp Terminales (lớp 12 bây giớ) ,các nữ sinh khi đậu Tú Tài 1 phải qua học Petrus Ký hoặc Chasseloup Laubat (trường của Pháp). Tôi còn nhớ bên lớp Philo , anh Liêm làm trưởng lớp và chị Huệ Chi làm phó trưởng lớp (chị Huệ Chi sau làm Hiệu Trưởng trường Sương Nguyệt Anh và hiện nay định cư tại Pháp) ,ngoài anh Nguyễn Thanh Liêm còn có anh Lâm Thanh Liêm sau này dạy Đại học Văn Khoa Saigon và anh Liêm thứ ba có tật cánh tay sau là giáo sư Triết học của trường Đại học Hawaii. Hai lớp chúng tôi học chung các Thầy Nguyễn Bá Cường dạy Philo (Triết) đệ nhất lục cá nguyệt và Thầy Quillet dạy đệ nhị lục cá nguyệt (Thầy là người Pháp ,thạc sĩ Triết học ,cựu sinh viên trường Ecole Normale Supérieure de Paris mới qua) ,thầy Dufeil dạy Sử Địa ( thầy là thạc sĩ có dạy Đại học Văn khoa Saigon) , Cô Mai Trần Ngọc Tiếng dạy Sciences naturelles (Vạn Vật) , cô dạy Đại học Khoa học kế bên và qua dạy giờ tại trường Petrus Ký , Thầy Trần Văn Quế dạy Vietnamien , thầy là một chức sắc đạo Cao Đài , hiền lành bậc nhất và thường hay mặc quốc phục trắng đi dạy. Cuối năm học này anh Liêm và tôi đậu Bac II (Tú Tài 2 chương trình Pháp) và chúng tôi cùng trúng tuyển vào trường Cao Đẳng Sư Phạm Saigon ( lúc bấy giờ chưa có trường Đại học Sư Phạm) , anh Liêm học ban Việt Hán và tôi ban Toán .Sau hai năm học chúng tôi tốt nghiệp với thứ hạng cao nên được bổ nhiệm về trường Petrus Ký.

Năm học đầu tiên chúng tôi dạy tại trường Petrus Ký là năm học 1958-1959 , lúc đó Hiệu Trưởng là Thầy Nguyễn Văn Trương , Giám học là thầy Trương Văn Cao và Tổng Giám thị là thầy Trần Hữu Văng .Năm học này anh Liêm được phân dạy môn Quốc Văn một số lớp Đệ tam (lớp 10) và một số lớp đệ thất (lớp 6) và tôi được phân công dạy Toán hai lớp Đệ tam B và dạy Vạn Vật bảy lớp đệ thất cho đủ số giờ qui định nên anh Liêm và tôi cùng dạy chung một vài lớp đệ thất ( tình cờ năm 2004 chúng tôi gặp nhau tại nhà một cựu học sinh Petrus Ký tại Munich bên Đức là Huỳnh Hiêu Thảo, em này kể lại chuyện xưa học với hai chúng tôi lớp đệ thất của trường Petrus Ký). Cuối năm học 1959-1960 anh Liêm được cử đọc diễn văn thường lệ trong lễ phát thưởng của trường Petrus Ký (theo truyền thống của trường thì những giáo sư Triết và Văn mới về trường được phân công đọc diễn văn thường lệ trong buổi lễ phát thưởng cuối năm ,năm học 1958-1959 thầy Phạm Mạnh Cương đọc diễn văn thường lệ ). Trong khi dạy tại Petrus Ký hai chúng tôi học tiếp đại học để lấy bằng cử nhân , anh Liêm học Đại học Văn Khoa Saigon với bằng cử nhân Giáo khoa Việt Hán ,còn có thêm chứng chỉ Lịch sử Triết học Đông phương và Tây Phương , về phần tôi học Đại học Khoa học Saigon lấy bằng cử nhân Toán để chuyển ngạch sang giáo sư đệ nhị cấp .

Lúc bấy giờ anh Liêm đẹp trai , học giỏi, ăn nói hoạt bát nên được cảm tình của hai chị em cô Đào Kim Phụng và Đào Kim Liên từng là hoa khôi của trường Gia Long.Tôi còn nhớ có một buổi tối anh Liêm rũ tôi đến nhà cô Phụng tại lầu hai chung cư Duy Tân để ra mắt thân phụ của cô Phụng là bác Đào Ngọc Đồng.Năm 1961 tôi được dự đám cưới giữa anh Nguyễn Thanh Liêm và chị Đào Kim Phụng , sau đám cưới tôi lái chiếc xe Peugeot 203 cũ chở anh chi đi hưởng tuần trăng mật tại Dalat .

Năm 1962 anh Liêm được bổ nhiệm làm Hiệu Trưởng trường Trung học Trịnh Hoài Đức ở Bình Dương , lúc chia tay chúng tôi thấy anh buồn vì xa trường và xa ban bè. Năm học 1963 – 1964 anh trở lại trường Petrus Ký với chức vụ Hiệu Trưởng trẻ nhất so với các vị Hiệu trưởng trước đây ( lúc đó anh mới 30 tuổi) .Trong năm học anh làm Hiệu trưởng thì anh Lê Đình Hạnh làm Giám học , anh Phạm xuân Ái làm Phụ tá Giám Học , thầy Tăng Văn Chương làm Tổng giám thị và tôi được hội đồng giáo sư bầu làm thư ký hội đồng giáo sư .Anh Liêm là hiệu trường trẻ của trường Petrus Ký tuy có rộng rãi , cởi mở hơn những ông Hiệu trưởng lớn tuổi trước nhưng vẫn cố gắng giữ truyền thống tốt đẹp của trường là trật tự ,kỷ luật hàng đầu , học sinh học giỏi đậu nhiều, đậu cao và đào tạo người giỏi cho non sông tổ quốc với lòng yêu nước nồng nàn.

Kể từ năm 1964 anh rời trường Petrus Ký và đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong ngành Giáo Dục Việt Nam trước 1975 như : Chánh thanh tra trưởng ban soạn đề thi , chuyên viên văn hóa giáo dục của văn phòng Phủ Tổng Thống VNCH, Phụ tá đăc biệt ngang hàng Thứ Trưởng đặc trách Trung Tiểu học và Bình Dân Giáo Dục của Bộ Văn Hóa Giáo Dục và Thanh niên VNCH . Mặc dầu không làm việc tại trường Petrus Ký nữa nhưng lúc nào anh Liêm cũng quan tâm tới trường , giữ mối liên hệ thường xuyên với bạn bè Petrus Ký như phần đông thanh tra soạn đề thi đều là giáo sư Petrus Ký.Các kỳ lễ lớn của trường anh đều đến dự.

Cuối tháng tư năm 1975 tình hình đất nước rối ren, tôi biết lòng anh ngổn ngang trăm mối nên các buổi chiều anh thường qua nhà Anh Phạm Ngọc Đảnh đường Nguyễn Hoàng ( kể từ năm 1965 anh ở nhà 3C đường Nguyễn Hoàng gần nhà anh Đảnh) để tâm sự với anh Đảnh và tôi , với chức vụ của anh không thể ở lại Saigon mà ra đi thì như thế nào ? Vì còn cha mẹ già, sau cùng anh quyết định ra đi và gởi gắm hai ông bà thân sinh cho anh Đảnh.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

GS Trần Thành Minh (GS Toán, Petrus Ký) ,Trần Kim Quế (Thanh tra trung học trước 75), GS Phạm Xuân Ái (GS Pháp văn, Petrus Ký), GS Hồ Văn Thái (GS Pháp văn Petrus Ký), GS Nguyễn Thanh Liêm
Hình chụp tại Đại hội Petrus Ký Châu Âu ở Ronnenburg (CHLB Đức ) năm 2004

Năm 2004 sau 29 năm xa cách tôi mới gặp lại anh Liêm trong Đại hội lần thứ 10 của Hội Ái Hữu Petrus Ký Châu Âu tại Ronneburg CHLB Đức . Trong Đại hội lần này có anh Nguyễn Thanh Liêm và vợ chồng anh Trang Ngọc Nhơn đến từ Mỹ , vợ chồng anh Phạm Xuân Ái đến từ Paris và tôi đến từ Việt Nam , ngoài ra tại CHLB Đức có vợ chồng anh Phạm Ngọc Đảnh (linh hồn của Hội) ,vợ chồng anh Trần Kim Quế và anh Hồ Văn Thái. Chúng tôi tay bắt mặt mừng , hỏi thăm sức khỏe và cuộc sống gia đình với nhau . Sau đại hội vợ chồng em Huỳnh Văn Ngày và vợ chồng em Phạm Văn Hòa cựu học sinh Petrus Ký có tổ chức cho anh Liêm và tôi đi du lịch tại nước Áo và nước Hungary , đây là dịp mà tôi và anh Liêm có nhiều thời gian tâm sự .

Anh Nguyễn Thanh Liêm , người bạn đồng môn và người bạn đồng nghiệp cùng thời với tôi từ năm 1955 tại trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký , là người bạn tốt có thủy , có chung và là người Thầy cao quí , gương mẫu , đạo đức , suốt đời vì sự nghiệp giáo dục và văn hóa kể cả khi anh định cư tại Mỹ.

GSTranThanhMinh

Saigon tháng 6 năm 2010
Trần Thành Minh

bar_divider

Hội Lăng Ông Tổ Chức Ngày Tôn Sư Trọng Đạo 2016

09/06/2016 – Nguồn: vietbao online

Garden Grove (Bình Sa)- – Như thông lệ hằng năm, Hội Lăng Ông Đức Tả Quân Lê Văn Duyệt do Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm làm Hội Trưởng đã liên tục tổ chức “Ngày Tôn Sư Trọng Đạo”. Để nhớ ơn và vinh danh các Thầy Cô giáo, Buổi lễ năm nay được tổ chức vào lúc 11 giờ trưa chủ Nhật ngày 05 tháng 6 năm 2016 tại nhà hàng Seafood Place Restaurant, 12181 Brookhurst St, Garden Grove, Nam California.

Trên sân khấu có thiết kế bàn thờ có chữ “Tôn Sư Trọng Đạo” có lá quốc kỳ Việt Nam Cộng Hòa treo chính giữa, hai bên có hai câu đối: “Việt Sĩ Minh Tâm Văn Hóa Thịnh – Nam Nhân Thiện Trí Quốc Gia Hưng”

Tham dự Ngày Tôn Sư Trọng Đạo có qúy vị quan khách, qúy Thầy, Cô Giáo, thời Việt Nam Cộng Hòa, qúy vị đại diện hội đoàn, đoàn thể, qúy cơ quan truyền thông và một số các cựu học simh thuộc các trường Trung Học Việt Nam Cộng Hòa. Đặc biệt có sự tham dự của ông Hoàng Đức Nhã, Bí Thư Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu, Tổng Trưởng Dân Vận thời Đệ Nhị Cộng Hòa.

Điều hợp chương trình khai mạc do: Ông Phạm Văn Tú, Tổng Thư Ký Hội Lê Văn Duyệt Foundation; cô Vũ Đan, cựu Hội Trưởng Hội Cựu Nữ Sinh Lê Văn Duyệt, Đốc Sự Hoa Thế Nhân.

Sau phần nghi thức chào quốc kỳ Việt Nam Cộng Hòa, Hoa Kỳ và phút mặc niệm. Sau đó Ban hợp ca hát bản “Học Sinh Hành Khúc”.

Tiếp theo chương trình, Đốc sự Châu Văn Đễ, Trưởng ban tổ chức lên ngỏ lời chào mừng và cảm ơn sự hiện diện của tất cả qúy vị… ông cho biết, “… Đức Tả Quân Lê Văn Duyệt đã hai lần làm Tổng Trấn Gia Định Thành… Tôn sùng Đức Tả Quân Lê Văn Duyệt và Lăng Ông Bà Chiểu là ngưỡng vọng hồn thiêng sông núi của một Sài Gòn dù đã mất tên nhưng trong lòng người vẫn mãi mãi là Hòn Ngọc Viễn Đông bất diệt. Mang hình ảnh Lăng Ông Bà Chiểu ra hải ngoại là bảo tồn văn hóa Việt Nam, là khởi điểm hội tụ cho những người Việt Nam còn nhớ đến cội nguồn. Đây là nghĩa cử uống nước nhớ nguồn, dùng hình ảnh Lăng Ông như mấu chốt tôn sùng những anh hùng liệt nữ có công khai sáng và phát triển Miền Nam và tôn thờ những vị đã hy sinh cho tổ quốc. Lăng ông Đức Tả Quân Lê Văn Duyệt là một ngôi đình nơi hải ngoại, là đền Trung Liệt, là tụ nghĩa đường của toàn dân Việt nơi đất khách…”

Tiếp theo, Diễn Văn của Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm, trong đó có đoạn ông cho biết: “… Nói chung tình Thầy Cô bao giờ cũng mặn nồng, ít nhất trong thế giới văn hóa dân chủ tự do nhân bản, trong tinh thần bác ái công bằng đầy đủ nhân quyền ở thời Việt Nam Cộng Hòa, Đối lại về phía học trò cũng rất mực kính mến thương tưởng Thầy Cô. Các học trò ở hải ngoại trong các hội ái hữu các trường thường gởi qùa và tài chánh để tặng các Thầy Cô trong các dịp lễ để tỏ lòng nhớ ơn Thầy, Cô… Cho nên hôm nay trước ngày lễ Tôn Sư Trọng Đạo 2016, tại Orange County, trước sự chứng kiến của các bậc Trưởng Thượng, qúy vị Giáo Sư, Nhân Sĩ, qúy vị lãnh đạo các hội đoàn, đoàn thể, các nhà làm văn hóa, truyền thông báo chí, các anh chị em cựu học sinh, sinh viên và đồng hương. Tôi khấn nguyện luôn luôn tôn trọng nền Văn Hóa cổ truyền Việt Nam, tôn trọng nền giáo dục Nhân bản dân tộc khai phóng của Việt Nam Cộng Hòa sùng bái tinh thần Tôn Sư Trọng Đạo” đề cao sự thiêng liêng cao cả của việc nhớ ơn Thầy, Cô, trung thành với chủ trương văn hóa giáo dục đó, chúng tôi cùng anh chị em trong Lê Văn Duyệt Foundation xin kính dâng ngày lễ trọng đại nầy đến Thầy, Cô dù đã qúa vãng, hay đang sinh thời, và cả những vị sẽ đảm nhận chức vụ đó trong tương lai.”

GSTSNguyenThanhLiem-50

Sau Diễn văn của Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm, Giáo Sư Cao Minh Châu, Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị Giải Khuyến Học/Viet Olympiad lên giới thiệu về “Tập San Tôn Sư Trọng Đạo 2016” do Lê Văn Duyệt Foundation thực hiện với nhiều tài liệu chi tiết trong ngày Tôn Sư trọng Đạo và xin mọi người tham dự trước khi ra về ủng hộ cho Ban tổ chức mua mỗi người một tập.

Sau đó Ban hợp Ca Câu lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ lên hát bản “Việt Nam Ơi, Việt Nam Ơi”

Tiếp theo là phần vinh danh các Thầy, Cô giáo trong năm 2016 gồm có: Nguyễn Thị Loan Anh, Nguyễn Sơ Đông, Hồ Văn Hoàng, Phan Như Hữu, Lê Hữu Khoan, Trần Minh Lợi, Nguyễn Thị Mai, Huỳnh Thị Ngọc, Nguyễn Thị Thu Nguyệt, Nguyễn Thị Hoàng Oanh, Nguyễn Khoa Diệu Quyên, Đàm trung Pháp, Nguyễn Văn Thùy, Nguyễn Vĩnh Thượng, Phạm Thị Trí. Sau khi sơ lược qua tiểu sử từng vị và mời lên sân khấu để được vinh danh.

Sau đó là những lời vinh danh của Phu Nhân cựu Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu, ghi nhận những đóng góp của GS Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm cho nền giáo dục Nhân bản, Dân tộc, Khai Phóng nền Đệ Nhị Cộng Hòa trước tháng 4 năm 1975. Tại Hoa Kỳ sáng lập Lê Văn Duyệt Foundation, tổ chức ngày Văn Hóa Tôn Sư Trọng Đạo…

GSTSNguyenThanhLiem-51

Ông Hoàng Đức Nhã, Nguyên Bí Thư Tổng Thống, Nguyên Tổng Trưởng Bộ Dân Vận và Chiêu Hồi Việt Nam Cộng Hòa, thay mặt cho Phu Nhân Tổng Thống (không đến tham dự được vì lý do sức khỏe) lên đọc lời vinh danh của Bà, trong đó có đoạn: “Nhân danh Phu Nhân Cố Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu, tôi xin trân trọng vinh danh GS. Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm trước buổi lễ Tôn Sư Trọng Đạo hôm nay. Cá nhân tôi, tôi xin ca ngợi những thành công của GS Liêm, và tin rằng GS. Đã và đang tiếp tục mở đường tiên phong cho thế hệ con, cháu chúng ta phục vụ lý tưởng tự do, dân chủ, nhân bản của người Việt quốc gia.”

Tiếp theo phần trao tặng bằng vinh danh của TNS Janet Nguyễn, của Nghị Viên Phát Bùi, của Hội Lê Văn Duyệt Foundation đến Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm..

GSTSNguyenThanhLiem-52

Buổi tiệc bắt đầu với một chương trình văn nghệ thật xuất sắc do các nghệ sĩ thân hữu, Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ và Hội cựu Nữ Sinh Lê Văn Duyệt trình diễn. Đặc biệt với bản cổ nhạc “Nhớ Ơn Thầy” do Phu Nhân GS. Nguyễn Thanh Liêm trình diễn.

Tiếp theo cựu học sinh Cao Minh Châu lên có đôi lời cảm tưởng đối với qúy thầy cô giáo.

Chương trình văn nghệ tiếp tục và cuối cùng kết thúc với bản “Việt Nam Việt Nam”.

Quý đồng hương muốn tìm hiểu và biết thêm chi tiết xin liên lạc:

Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm (714) 721-0878; Nguyễn Quang Bâng (714) 688-6075; Châu Văn Đễ (714) 588-9598. Tập San Nghiên Cứu Văn Hoá Đồng Nai Cửu Long. Website: http://www.dongnaicuulong.org

bar_divider

MỘT SỐ HÌNH ẢNH KỶ NIỆM

GSTSNguyenThanhLiem-28

GS Nguyễn Thanh Liêm và phu nhân đến họp mặt với một số văn nghệ sĩ: Việt Hải, Bích Huyền, Hồng Vũ Lan Nhi, Bà Lê Trọng Nguyễn, Dương Viết Điền, Khiếu Như Long, Quỳnh Hương, … nhân dịp nhà thơ Yên Sơn từ Houston, TX qua thăm Nam Cali ngày 13/8/2016, 4 ngày trước khi Ông qua đời.

GSTSNguyenThanhLiem-08

GSTSNguyenThanhLiem-09

GSTSNguyenThanhLiem-47

Nhân dịp ra mắt sách “Sự Thật Đời Tôi”, 6 tháng 8 2016, vì lý do sức khỏe của GS Liêm, Lê Văn Duyệt Foundation cũng đã mừng sinh nhật thứ 84 của Ông.

GSTSNguyenThanhLiem-29

Lưu Anh Tuấn, Trần Việt Hải, Trần Mạnh Chi đến thăm Thầy Cô Nguyễn Thanh Liêm 26/6/2016

GSTSNguyenThanhLiem-13s

GSTSNguyenThanhLiem-05

GSTSNguyenThanhLiem-15

GSTSNguyenThanhLiem-14

GSTSNguyenThanhLiem-25

GSTSNguyenThanhLiem-24

Petrus Ký Hội Ngộ 2005 – Trong hình có các GS Dương Ngọc Sum, Nguyễn Xuân Hoàng, Nguyễn Thanh Liêm …

GSTSNguyenThanhLiem-36

GS Nguyễn Thanh Liêm chụp với cựu học sinh Petrus Ký Nam Cali – Từ trái: Dương Nguyên Văn, Trần Việt Hải, Phạm Gia Cổn, Nguyễn Tấn Pháp, Võ Quang Đạt, Lâm Mỹ Hoàng Anh, Mai Thanh Truyết, Lê Thương (21/12/2008)

GSTSNguyenThanhLiem-33

GS Nguyễn Thanh Liêm, cố vấn danh dự Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam Cali, 2008-2010: Tổng thư ký Nguyễn Tấn Pháp, Hội trưởng Võ Quang Đạt

GSTSNguyenThanhLiem-74.jpg

Thầy Liêm và học trò trường Tân Thịnh (Les Lauriers) – trong ngày Lễ Tôn Sư Trọng Đạo- Santa Ana – 2009

GSTSNguyenThanhLiem-49

Từ trái: Cao Minh Hưng, NS Lê Văn Khoa, GS Nguyễn Thanh Liêm, NS Anh Bằng, NV Trần Việt Hải, Minh Tuấn

GSTSNguyenThanhLiem-56

GSTSNguyenThanhLiem-18

GSTSNguyenThanhLiem-23

Phong Trào Đoàn Kết VNCH /Từ trái: cựu Trung Tá Nguyễn Tấn Phận, Thẩm Phán Phạm Đình Hưng, Giáo Sư Cao Văn Hở, Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm, Đốc Sự Hoa Thế Nhân, TS. Phạm Kim Long, Ông Phan Văn Chính

GSTSNguyenThanhLiem-19

GSTSNguyenThanhLiem-20

   LỄ GIỖ TƯỞNG NIỆM CỐ TỔNG THỐNG VNCH NGUYỄN VĂN THIỆU

GSTSNguyenThanhLiem-21

GSTSNguyenThanhLiem-48S

Ngày Chủ Nhật 28 tháng 6,2015 HAHPK/NC, có dịp được mời một bữa ăn trưa với Thầy Cô Nguyễn Thanh Liêm, Thầy Dương Ngọc Sum, T/C Hồ văn Thể (từ Texas qua chơi), Thầy Vũ Trọng Thu, Thầy Trần văn Thưởng, Thầy Nguyễn Trí Minh, Thầy Đại Trung (?), Thầy Nguyễn Tôn Bá (từ Sài Gòn), Thầy Nguyễn Trung Quân, Thầy Đặng Quốc Khánh …

GSTSNguyenThanhLiem-53

Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam Cali – Họp Mặt Mừng Tết Giáp Ngọ 2014

GSTSNguyenThanhLiem-60

GSTSNguyenThanhLiem-57

GS Phạm Xuân Ái, Hàn Lâm Nguyễn Phú Thứ, GS Nguyễn Thanh Liêm, Phu nhân GS Phạm Ngọc Đãnh

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

   Đại hội Petrus Ký Châu Âu ở Ronnenburg (CHLB Đức) năm 2004

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

GS Trần Thành Minh (GS Toán, Petrus Ký) ,Trần Kim Quế (Thanh tra trung học trước 75), GS Phạm Xuân Ái (GS Pháp văn, Petrus Ký), GS Hồ Văn Thái (GS Pháp văn Petrus Ký), GS Nguyễn Thanh Liêm

GSTSNguyenThanhLiem-61

Hội Ái Hữu Cựu HS & GS Trịnh Hoài Đức 

GSTSNguyenThanhLiem-62

GSTSNguyenThanhLiem-63

Hàng đầu từ trái: ÔB Lê Văn Khoa, Nhạc sĩ Anh Bằng, ÔB Nguyễn Thanh Liêm

GSTSNguyenThanhLiem-64

ÔB Nguyễn Thanh Liêm, GS Dương Ngọc Sum, GS Nguyễn Xuân Vinh

GSTSNguyenThanhLiem-67

GS Nguyễn Thanh Liêm & GS Nguyễn Văn Sâm

GSTSNguyenThanhLiem-65

Falls Church Virginia vào năm 2005: Từ trái sang phải: Bs Nguyễn Sơ Đông, GsTs Nguyễn Thanh Liêm (nguyên Thứ Trưởng Bộ VHGD & TN), Bs Nguyễn Lưu Viên (nguyên Phó Thủ Tướng Chánh Phủ, Tổng Trưởng Nội Vụ, Bộ Trưởng VHGD), Ông Châu Kim Nhân (nguyên Tổng Trưởng Tài Chánh, nguyên Phụ Tá Tổng Trưởng Quốc Phòng VNCH), GsTs Nguyễn Văn Thùy (nguyên Tổng Thư Ký Viện Đại Học Cần Thơ, nhà nghiên cứu chính trị) và Ông Paul Vân.

GSTSNguyenThanhLiem-66

Nam California, năm 2008: Từ trái sang phải: Ông Lê Châu Lộc (nguyên Thượng Nghị Sĩ Quốc Hội VNCH), GsTs Nguyễn Thanh Liêm, Ông Paul Vân, Trung tá Phan Lương Nhân.

GSTSNguyenThanhLiem-68

GS Nguyễn Thanh Liêm và thân hữu đến thăm hỏi Nhạc sĩ Lam Phương (5/2015)

GSTSNguyenThanhLiem-69

GS Nguyễn Thanh Liêm, GS Dương Ngọc Sum, ÔB Lê Văn Khoa

GSTSNguyenThanhLiem-70

GS Nguyễn Thanh Liêm đến dự Buổi họp mặt Đại Học Sư Phạm & Đại Học Văn Khoa Sài Gòn

GSTSNguyenThanhLiem-71

GS Nguyễn Thanh Liêm đến dự ra mắt sách của NV Thịnh Quang

gstsnguyenthanhliem-72

GS Nguyễn Thanh Liêm & GS Trần Thành Minh thăm Huỳnh Văn Ngày và Phạm văn Hòa CHLB Đức 2004

gstsnguyenthanhliem-73

GS Nguyễn Thanh Liêm & GS Trần Thành Minh

gstsnguyenthanhliem-76

GS Nguyễn Thanh Liêm, Ô Bùi văn Truyền, Trần Việt Hải, Lưu Anh Tuấn

gstsnguyenthanhliem-77

Petrus Ký 40 Năm Hội Ngộ (2/2015 – Nam California)

gstsnguyenthanhliem-78

gstsnguyenthanhliem-81

gstsnguyenthanhliem-82

gstsnguyenthanhliem-84

gstsnguyenthanhliem-83

bar_divider

MỚI ĐÓ THÔI THẦY ƠI!

(Tiễn biệt G/S NGUYỄN THANH LIÊM)

Mới đó thôi mà Thầy
Đã ra người thiên cổ
Vạn nỗi sầu chưa tỏ
Ước vọng …đành xuôi tay

Thầy đi rồi …Thầy ơi
Ngổn ngang những tháng ngày
Hoài vọng mơ hoài vọng
Thấm buồn ngày chia tay

Cuộc chiến vẫn chưa tàn
Đành bỏ đi thật sao
Con chữ thầy nhắn nhủ
Một VIỆT NAM TỰ DO

Không được nhìn thấy Thầy
Dõng dạc trên bục cao
Rộn ràng niềm mơ ước
Ngày DÂN CHỦ VIỆT NAM

Giờ này Thầy thong dong
Đi về vùng bình yên
Còn niềm đau gởi lại
Thương nhớ Thầy vô biên…

Mới đó thôi mà Thầy
Mới đó thôi mà Thầy…
Chẳng còn nghe thầy nói
Chẳng còn được nắm tay….

Ngậm ngùi lời tiễn biệt….
Một ngày buồn chia phôi…

PhiLoan.jpg

Phi Loan Hoàng Thị Cỏ May
Cali – 17/8 2016

Mời nghe:AnimatedNotes bản nhạc do Mai Đằng phổ nhạc và Phượng Chi hát

bar_divider

Một số video (Youtube)  

GSTSNguyenThanhLiem-06

blinkingblock Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ nói chuyện với GS Nguyễn Thành Liêm – 25/6/2011

blinkingblockGS Nguyễn Thanh Liêm phát biểu ngày ra mắt sách Hồi Ức của Huỳnh Văn Lang

blinkingblockGS Nguyễn Thanh Liêm phát biểu ngày “Tôn Sư Trọng Đạo” – 2016

blinkingblockLễ Giỗ Cố Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu lần thứ 14 – Sep. 19, 2015

blinkingblockBuổi ra mắt sách “Sự Thật Đời Tôi” – 6/8/2016

blinkingblockSinh Nhật GS Nguyễn Thanh Liêm – 2010 

1000 Năm Thăng Long – Thực Chất Giáo Dục ở Việt Nam: blinkingblock Phần 1  blinkingblock Phần 2  blinkingblock Phần 3

GSTSNguyenThanhLiem-54

bar_divider

Một số bài viết của GS/TS Nguyễn Thanh Liêm

gstsnguyenthanhliem-86b

blinkingblock Thơ Đường Luật & Thơ Tự DoGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Petrus Ký-Nhà Văn Hóa Lớn của Dân ViệtGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Trường Petrus KýGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Giáo Dục Việt Nam Từ Xưa Đến Hết Đệ Nhất Cộng HòaGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Giáo Dục Việt Nam Từ Thập Niên 70 tới tháng 4 1975GS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Những Biến Đổi Trong Văn Hóa Việt NamGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Sự Hình Thành Của Miền Nam Việt Nam & Văn Hóa Đồng NaiGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Linh Hồn Của Dân Tộc Hiểu Theo Ý Nghĩa Của Văn HóaGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Rạch Giá – Hà TiênGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Căn Cước Mới cho người Việt và Tương Lai Đất NướcGS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock Vị Trí Của Đồng Nai – Cửu Long Trong Lục Địa Đông Nam ÁGS Nguyễn Thanh Liêm

(Nguồn: các bài đã đăng trong sách “Kỷ Niệm Về GS Nguyễn Thanh Liêm” – Văn Đàn Đồng Tâm ấn hành năm 2010)

blinkingblock Tưởng Niệm Tháng 4 Đen (2009)GS Nguyễn Thanh Liêm   / blinkingblock Nghe bài nói chuyện từ GS Liêm

gstsnguyenthanhliem-86a

bar_divider

Một số bài viết từ thân hữu của GS/TS Nguyễn Thanh Liêm

blinkingblock  Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm, Một Người Bạn Đồng Môn …Trần Thành Minh

blinkingblock  Nụ Cười Nhân Bản Hiền HòaLưu Anh Tuấn

blinkingblock  Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Liêm, một nhà giáo nặng lòng ái quốcDương Viết Điền

blinkingblock  Anh HaiNguyễn Trung Quân

blinkingblock  Hội Ngộ Với Thầy Nguyễn Thanh LiêmĐường Sơn

blinkingblock  Anh Liêm Như Tôi Đã Biết Từ LâuLâm Văn Bé

blinkingblock  Không Thầy Đố Bạn Làm NênQuách Vĩnh Thiện

blinkingblock  Về Một Nhân Vật Đàn AnhNguyễn Văn Sâm

blinkingblock  Người Đẹp, Việc Đẹp …Nguyễn Cao Dương

blinkingblock  GSTS Nguyễn Thanh Liêm, Kẻ Sĩ Thời ĐạiNguyễn Hữu Của

blinkingblock  Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm từ cái nhìn của một người không là môn sinhLê Ngọc Châu

 (Nguồn: các bài đã đăng trong sách “Kỷ Niệm Về GS Nguyễn Thanh Liêm” – Văn Đàn Đồng Tâm ấn hành năm 2010)

blinkingblockVề Một Nhà Giáo Dục Thời VNCHNguyễn Vĩnh Thượng

blinkingblock Những Giây Phút Với Thầy Nguyễn Thanh LiêmGina Nga Nguyễn

blinkingblock Gặp Lần CuốiKiều Mỹ Duyên

blinkingblock Thầy Liêm và Tú Tài IBMTrần Việt Hải 

blinkingblock Lời Cảm Ơn Chân Tình gởi Thầy Cô Nguyễn Thanh LiêmYên Sơn

blinkingblock Về Một Cuốn Sách, Về Một Con NgườiNguyễn Văn Sâm

blinkingblock Nhớ GS Nguyễn Thanh LiêmHà Giang

blinkingblock Nhất Tự Vị Sư, Bán Tự Vị SưKim Phượng

blinkingblock Chuyên Vui Hội Ái Hữu Petrus Ký Nam CaliCáp Tô Văn

blinkingblock Giai Thoại GS Nguyễn Thanh Liêm Tham Dự Hội Cổ NhạcNgành Mai

blinkingblock Cảm Tưởng về GS Nguyễn Thanh Liêm … Ngày Tôn Sư Trọng Đạo 2016Nguyễn Vĩnh Thượng

bar_divider

hoaphungdieu-gstsntliem

Xin vui lòng gởi thêm tài liệu về Phan Anh Dũng dathphan1@gmail.com

bar_divider

← Trở lại Phần 1