Tình anh em!

Đoàn Xuân Thu

(Nguồn: https://baotreonline.com/van-hoc/phiem/tinh-anh-em.baotre)

Là con của George Washington Duryea (1835-1883) và Louisa Melvina Turner (1841-1932), Charles Duryea, người anh, sinh ngày 15 tháng 12 năm 1861 tại Canton, Illinois. Frank Duryea, người em, chào đời ngày 8 tháng 10 năm 1869 tại nông trại Washburn, Illinois.

Charles Duryea nổi tiếng với những thiết kế độc đáo trong ngành xe đạp, trong khi Frank Duryea là người thực hiện và hoàn thiện các thiết kế của Charles cho xe cơ giới. Năm 1893, hai anh em đã chế tạo thành công chiếc xe cơ giới chạy bằng xăng đầu tiên tại Hoa Kỳ. Vào ngày 22 tháng 9 năm 1893, Frank Duryea đã cầm lái chiếc Duryea thực hiện chuyến đi thành công đầu tiên, cách phố của ông 600 yard tại Springfield, Massachusetts.

Ban đầu, hai anh em hợp tác rất ăn ý. Vào tháng 9 năm 1895, hai anh em đã thành lập công ty sản xuất xe cơ giới đầu tiên tại Hoa Kỳ, đặt tên là: Duryea Motor Wagon Company. Vào Ngày Lễ Tạ Ơn năm đó, trong một pha quảng cáo tuyệt vời, Frank Duryea đã giành chiến thắng trong cuộc đua ô tô đầu tiên của đất nước, cuộc đua Chicago Times-Herald từ Chicago đến Evanston. Cuộc đua diễn ra bất chấp một trận bão tuyết lớn khiến đường sá gần như không thể đi qua; tuy nhiên, Frank vẫn hoàn thành vòng đua dài 50 dặm trong hơn 10 giờ một chút.

Công ty Duryea Motor Wagon đã sản xuất và bán ra 13 chiếc xe cơ giới, nhưng sau đó công ty đã phải đóng cửa do khó khăn tài chính. Charles và Frank cũng có những quan điểm khác nhau về hướng đi của công ty. Charles muốn tập trung vào việc phát triển và sản xuất xe cơ giới, trong khi Frank có xu hướng thận trọng hơn về tài chính và quản lý. Những mâu thuẫn này đã dẫn đến việc hai anh em tách ra và không còn hợp tác với nhau nữa.  Kể từ đó, đã có rất nhiều bất đồng qua lại giữa hai anh em ruột thịt, ai mới thực là người phát minh ra Motor Wagon?.

Charles Edgar Duryea mất ngày 28 tháng 9 năm 1938, tại Philadelphia, Pennsylvania. Nói cho công bình thì Charles Edgar Duryea là người nảy ra ý tưởng, là kiến trúc sư.

J. Frank Duryea và Charles Duryea trong chiếc xe mà họ đồng chế ở Illinois, năm 1895 – photo Corbis 

Nói cho công bình thì người em Frank Duryea là kỹ sư xây dựng chế ra chiếc xe. Nhưng cho đến lúc qua đời vào ngày 15 tháng 2 năm 1967, tại Saybrook, Connecticut. Frank Duryea vẫn khăng khăng rằng chiếc xe là sáng chế của riêng mình.

Cuộc tranh cãi giữa Charles và Frank Duryea đã thu hút sự chú ý của công luận Hoa Kỳ, đặc biệt là trong giới công nghiệp và báo chí. Một số người ủng hộ Charles vì ông là người có ý tưởng và thiết kế ban đầu, trong khi những người khác ủng hộ Frank vì ông là người thực hiện và hoàn thiện các thiết kế đó.

Một số chuyên gia cho rằng, nếu hai anh em có thể giải quyết mâu thuẫn và tiếp tục hợp tác, họ có thể đạt được nhiều thành tựu hơn nữa. Sự chia rẽ đã làm giảm đi tiềm năng phát triển của họ và ảnh hưởng đến sự phát triển của công ty Duryea Motor Wagon.

Đọc lại Quốc văn giáo khoa thư của các vị Lệ Thần Trần Trọng Kim, Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc, Đặng Đình Phúc, Đỗ Thận dạy ta chuyện 3 anh em họ Điền, lớn lên đã có gia đình riêng, bàn nhau chia tài sản của cha mẹ để lại, ganh nhau từng món một. Đến cái cây cổ thụ trước nhà, không ai chịu nhường ai, cuối cùng phải thỏa thuận đốn hạ cây xuống, xẻ gỗ chia đều cho cả 3 người.

Buổi sáng nọ, ra sân, nhìn thấy cây héo rũ, chết khô, người anh Cả sững sờ hồi lâu rồi ôm gốc cây khóc nức nở. Hai người em thấy vậy lấy làm lạ, hỏi cái cây đáng giá bao nhiêu mà sao anh khóc to như vậy? Người anh ôn tồn trả lời rằng, cái cây từ một gốc sinh ra, từ đó sinh ra cành, nhánh, như cha mẹ sinh ra anh em mình vậy. Chắc nó nghe được anh em ta định xẻ nhánh, xẻ cành gây ra cảnh chia lìa anh em, nó buồn, nó chết. Nay anh em ta cũng như cái cây đó, không biết thương nhau, tranh giành quyền lợi rồi chia lìa nhau, nghĩ như vậy mà anh khóc. Hai người em nghe đến đó, tỉnh ngộ, ôm người anh cùng khóc, từ đó không nghĩ đến sự tranh giành, chia lìa với nhau nữa.

Wilbur và Orville Wright

Quan điểm của người viết là anh em thương yêu nhau hợp tác được là tốt. Khi không toàn tâm, toàn ý có suy nghĩ khác nhau thì tách riêng ra, đường ai nấy đi. Anh em ruột thịt chỉ vì chút danh lợi là gà nhà bôi mặt đá nhau thì kỳ quá?

May mắn thay, người Mỹ, dẫu quen sống thực dụng, cũng có anh em đối xử với nhau rất tốt. Chuyện rằng: Wilbur và Orville Wright là hai anh em người Mỹ, từ khi còn nhỏ đã có niềm đam mê với việc bay lượn. Cha của họ, Milton Wright, đã tặng cho con mình một chiếc trực thăng nhỏ chạy bằng dây cao su, khơi dậy niềm đam mê này.

Hai anh em theo dõi sát sao công trình của nhà tiên phong hàng không người Đức Otto Lilienthal, Wilbur Wright thường là người dẫn đầu trong các giai đoạn đầu của dự án, trong khi  Orville Wright tham gia sâu hơn vào các giai đoạn sau. Họ luôn làm việc cùng nhau, chia sẻ ý tưởng và cùng giải quyết các vấn đề kỹ thuật. Hai anh em đã đối mặt với nhiều thất bại và khó khăn, nhưng họ luôn kiên trì và không ngừng cải tiến thiết kế của mình.

Họ chọn Kitty Hawk, North Carolina, do điều kiện gió thuận lợi làm nơi thử nghiệm. Ngày 17 tháng 12 năm 1903, Wilbur và Orville đã thực hiện chuyến bay có động cơ đầu tiên thành công với chiếc ‘Wright Flyer’ kéo dài 12 giây và bay được khoảng 37 mét.

Sự kiên trì này đã giúp họ đạt được thành công cuối cùng. Wilbur và Orville Wright đã để lại một di sản to lớn trong lịch sử hàng không. Họ đặt nền móng cho ngành công nghiệp hàng không hiện đại.

Anh em với nhau, huynh đệ như thủ túc, anh em như thể tay chân mới được chớ. Kết luận về phát minh, chúng ta ngưỡng mộ anh em nhà Duryea chế tạo xe hơi chạy bằng xăng. Chúng ta ngưỡng mộ anh em nhà Wright chế tạo máy bay. Về tình anh em, chúng ta ‘chê’ anh em nhà Duryea. Chúng ta ‘khen’ anh em nhà Wright.