Thi sĩ Kim Tuấn và kỷ niệm ở Pleiku

Vưu Văn Tâm

1. Thi sĩ Kim Tuấn

Thi sĩ Kim Tuấn tên thật là Nguyễn Phước Vĩnh Khuê (1938-2003), sinh tại Huế nhưng quê quán ở Hà-Tĩnh. Ông là hậu duệ 5 đời của Tùng Thiện Vương Miên Thẩm. Tuổi thơ của ông trải qua ở Phan-Thiết và đi học ở Sài-Gòn. 

Kim Tuấn làm thơ từ tuổi thiếu niên và thơ được đăng trên các tạp chí khoảng đầu thập niên 60 ở thế kỷ trước. Ông nhập ngũ và làm thông dịch viên Anh ngữ cho Quân đoàn II kiêm phóng viên chiến trường (với ký danh Vĩnh Khuê) tại Pleiku. Năm 1977, ông làm hiệu trưởng ngôi trường Anh văn và dạy nghề cho trẻ em lang thang (do người Anh tài trợ) ở Sài-Gòn và dạy học ở đó cho đến cuối đời. 

Thiên nhiên, chiến tranh và tình yêu thường được nhắc nhở trong thơ ca Kim Tuấn. Đa số thơ của ông đều là thơ năm chữ với vần điệu êm ả, nhẹ nhàng và mang theo hình ảnh của những nơi chốn mà ông đã đi qua. Thơ của Kim Tuấn được in ấn trên nhiều sách báo, tập san, tạp chí và được phổ nhạc khá nhiều. Nổi bật nhất là “Khi tôi về” (Phạm Duy phổ thơ “Những điều ghi trong giấc ngủ”), “Anh cho em mùa xuân” (Nguyễn Hiền phổ thơ “Nụ hoa vàng ngày xuân”) và “Những bước chân âm thầm” (Y Vân phổ thơ “Kỷ niệm”).

2. Kỷ niệm

Những ngày sống ở Pleiku đã cho Kim Tuấn những cảm xúc ngọt ngào và túi thơ nơi miền phố núi cứ tuôn chảy như mạch nước nguồn. Phố xá sương mù và ủ dột như có mùa đông quanh năm. Rất nhiều cây vông rừng (cây gòn rừng) của người dân buôn làng khi cho trái chín thì vỡ tung ra những chùm bông trắng xóa và bay lả tả theo gió như bông tuyết đang rơi ..

Mưa gió khiến cho màu trời u tịch, máy xám giăng ngang đỉnh núi, bầu trời như xuống thấp và thật gần. Cái rét mướt phủ lên miền cao nguyên bụi mù, đất đỏ. Phố núi chợt buồn tênh theo thời tiết trái lòng ..

Chiến tranh đi qua vùng đất này để tuổi trẻ u sầu khi nghĩ đến tương lai rồi tủi buồn cho thân phận. Hàng thông lặng câm trân mình qua bao mùa sương gió. Người buồn cảnh có bao giờ vui và âm thầm đem tâm sự gửi trao cùng đá núi ..

Từng bước chân cứ âm thầm đi trên phố núi. Hoa vông rừng vẫn thả những chùm bông trắng xóa. Tuổi trẻ vẫn mang tâm trạng buồn bã, chán chường vì bom đạn vô tình, vì cuộc chiến còn kéo dài trên mảnh đất tang thương ..

“Kỷ niệm” là bài thơ Kim Tuấn viết cho Pleiku vào năm 1961, nơi miền sơn cước quạnh hiu và quanh năm buồn bã. Nhạc sĩ Y Vân phổ thành nhạc phẩm “Những bước chân âm thầm” và được ban hợp ca Thăng Long, ban Tam ca Sao Băng phối bè trình bày nhịp nhàng, ăn ý cũng như được đón nhận sự ủng hộ nhiệt tình từ khán thính giả bốn phương. Mấy mươi năm sao dời vật đổi, phố núi ngày nay đã vắng bóng những cây gòn rừng và cũng không còn bông tuyết rơi bồng bềnh trên lối cũ. Pleiku đã hết xanh dù chiến tranh đã đi qua hơn nửa cuộc đời lang bạt.

TV, 11 09.2026