Sông chiều

Vưu Văn Tâm

Sông chiều ngược gió đò đưa
Quạnh hiu bến vắng, người xưa xa rồi

Những ngày cuối thu, mưa cũng thôi rơi như để nhường lại cho những cơn gió đông chầm chậm len về. Hình như những giọt nắng mong manh cuối ngày vẫn còn lưu luyến những cành cây khẳng khiu, trụi lá. Hoàng hôn dần buông và in bóng thật nhạt nhoà trên mặt nước sông Rhein (Rhine) chảy qua thành phố. Lại thêm một ngày nữa sắp qua đi !

Tôi đứng đây mà tưởng chừng như đứng trên bờ sông Mỹ-Thuận .. bờ cây xa mờ nhuộm khói hoàng hôn, con nước lớn lục bình trôi rời rạc. Chiều đã xuống mặt trường giang bát ngát mà bóng người thương lẩn khuất giữa sông đầy ..

Câu vọng cổ đó qua giọng ca muồi mẫn của cậu Mười Út Trà Ôn đã vang lên từ những rạp hát sang trọng ở thành đô và len lõi đến từng khu lao động hay tận làng quê xa xôi qua chiếc radio nhỏ xíu. Biết bao thế hệ đã qua rồi, mà hình như chưa có tác giả nào vẽ được bằng lời hình ảnh buổi chiều đẹp đẽ, lãng mạn mà cũng buồn thương trên một khúc sông quê nhiều kỷ niệm đến vậy. Soạn giả Hoa Phượng là một trong những bậc thầy về tuồng tích của sân khấu cải lương Nam phần.

Bao nhiêu năm rồi tôi vẫn hoài nhớ những buổi chiều nhìn con nước xuôi ra biển. Tôi nhớ vô vàn những ngày lưu trú ở Rạch-Giá để chờ ngày vượt biển. Chiều rơi trên sông, buổi chiều màu tím, tím hơn cả màu hoa lục bình ! Tuổi đời ngày ấy còn non trẻ quá, tôi đã đi tìm sự sống trong cái chết. Cái sợ, cái lo đã lấn hết cái buồn xa nhà, cái nhớ Sài-Gòn đan xen lẫn lộn trong trái tim mới lớn.

song chieu 01

song chieu 02

Người chị gái trong ngôi nhà mà tôi tá túc ở Rạch-Giá bắt nồi cơm lên bếp, rồi chạy ra sau hè chỉ ngón tay về hướng mấy dề lục bình đang trôi lững lờ và nói :

– Theo mớ lục bình trôi hết khúc sông này là tới cửa biển đó em .. Ở đây sông buồn mà biển cũng buồn. Em sống ở Sài-Gòn ngựa xe rộn rịp, về đây chắc buồn nhớ nhà lắm hén !

– Ở đây, em không thấy buồn mà chỉ có nổi lo sợ thôi, chị ơi !

– Đừng có lo, anh Hai đã mua tụi nó hết rồi !

Về đâu ơi hàng cây gỗ rong 
Nghiêng mình trên sóng sông yêu kiều 
Buồn tôi không vì sao bỗng dưng 
Theo đò ngang quá giang thương chiều (*)

Thời gian trôi nhanh quá, đâu còn chiếc đò ngang nào để cho tôi một lần quá giang về thăm chốn cũ. Rạch-Giá, cái thành phố ven biển trù phú, hiền hoà quanh năm sóng vỗ. Ngôi nhà ngói đỏ ven sông đã ba lần tiếp đón tôi và cho tôi tá túc để chờ ngày xuống tàu vượt biển. Mấy anh chị trong nhà tử tế quá, cho tôi được ăn cơm chung, ăn ngày ba bữa. Buổi tối, mấy anh chị còn mở mấy cuốn băng nhạc Duy Khánh, Hoàng Oanh cho tôi nghe nữa ..

song chieu 03

song chieu 04.jpg

Nửa đêm về sáng, chị đánh thức tôi dậy và thúc giục :

– Dậy, dậy, nhỏ ơi, bể rồi !

Chị chống chèo đưa tôi đi được một khúc sông và anh chờ sẵn trên bờ mương để chở tôi ra bến xe. Bến xe Rạch-Giá không biết ngủ, kẻ mua người bán tấp nập, tiếng gọi nhau chen giữa tiếng rao hàng rộn vang giữa đêm hôm khuya khoắt. Tôi có kể anh nghe, ngày hôm sau là ngày thi ra trường của tôi, nếu đi không được thì tôi cũng muốn về kịp lúc để cùng được thi với bạn bè. Anh muốn tôi được đi chuyến xe sớm nhất để kịp về Sài-Gòn nên đã trả giá và mua được cục gạch sát cửa phòng vé. Tưởng cũng nên nhắc lại, sau năm 1975, tại những nơi công cộng như bến xe, nhà ga, thậm chí cả rạp hát, bọn đầu nậu vé chợ đen thường đặt khá nhiều cục gạch hay cục đá trước phòng vé và sau đó bán lại chỗ tốt cho những ai có nhu cầu cấp bách mà không thể chờ đợi hay không thích sắp hàng xa tít tắp. Cuối cùng, anh cũng mua được cái vé xe như ý của tôi và đợi đến khi xe bắt đầu lăn bánh chuyển hướng Sài-Gòn rồi anh mới chịu quay lưng. Anh em tôi nhìn nhau qua cái kính xe đò mờ đục khi trời chưa sáng hẳn. Hình bóng anh xa dần và mờ khuất. Đó là ngày cuối cùng ở Rạch-Giá của tôi. Lâu quá rồi, tên các anh chị tôi cũng không còn nhớ nữa ! Thiệt là tệ !

Mấy đứa người Tàu cùng trang lứa ở khu Chợ Đũi, gần rạp ciné Nam Quang, được gửi ở những nhà lân cận gần đó. Chúng không được đối xử tử tế như vậy. Đêm đó, chúng chạy không kịp và bị bắt. Vài tháng sau, tôi gặp lại chúng tại Sài-Gòn với cái đầu trọc lóc !

Ba mươi mấy năm lặng lẽ trôi xa, cuộc đời sấp ngửa đã làm đổi thay nhiều thứ. Chốn xưa giờ cũng khác. Bước chân tôi hình như mỗi ngày lại cách xa quê nhà thêm chút nữa. Ôi, biết bao giờ được trở lại dòng sông cũ, khi bóng thời gian thì hữu hạn, cuộc sống lại quá đỗi vô tình. Dòng sông đời vẫn bềnh bồng trôi và mang đi những giấc mơ của một thời tuổi trẻ.

“Hoàng hôn xua bóng ngày 
Như niên thiếu qua rồi 
Dòng sông đời đang đến 
Nơi lạnh lùng bóng đêm” (**)

19.12.2018

(*) nhạc phẩm “Chiều về trên sông” của Phạm Duy
(**) thi phẩm “Sông chiều áo trắng” của Nguyễn Tất Nhiên