Những Con Gà Của Đức Thượng Ông

Lâm Thụy Phong

ta quan Le Van Duyet 01
Tượng đồng Lê Văn Duyệt tại gian thờ chính trong Lăng Ông (Bà Chiểu) – (Ảnh bách khoa toàn thư Wikipedia)

Là người sanh trưởng ở Nam Kỳ lục tỉnh, chắc không ai không biết Lăng Ông Bà Chiểu, nơi thờ phụng chiêm bái Tả Quân Lê văn Duyệt.
Ông là đại công thần khai quốc của vua Gia Long. Một nhà quân sự, có tài điều binh, khiển tướng. Xiêm La nể phục, phong cho danh hiệu “Cọp Gấm Đồng Nai”.

Tả Quân, một nhà chánh trị khôn ngoan, cởi mở, được Đại Sứ Anh John Crawfurd khen tặng không ngớt lời. Tuy ít chữ, không cần treo học thiệt, học giả mà cái đầu vẫn sáng suốt và «thông thoáng« hơn nhiều quan vắt cây viết lông, đổ liên tiếp vài trường. Kể luôn trường đua ngựa, trường đá chim và trường cáp gà!

Ông mở nước giao thương với ngoại quốc như “mở cửa sổ thì nhà mới có gió … “. Không hẹp hòi cấm đạo, giết hại giáo sĩ, giáo dân vô lý.

Tả quân còn là người cầm quyền chánh trực, thật sự “chí công vô tư«  (… Tham nhũng không diệt tận gốc là nhà sập … ). Chính vì vậy, Ông đã vô tư, tự nhiên, không tự tiện vì được Vua cha Gia Long cho phép “tiền trãm, hậu tấu“ (chặt trước, gởi công hàm mang số 1958 sau), mang  đầu của cha vợ của Vua Minh Mạng ra mượn cái nón cánh chuồn chuồn lên thẳng (Huỳnh Công Lý)!

Ông còn biết dùng chánh sách chiêu dụ lòng dân để dẹp loạn trong các cuộc nổi loạn, mà loạn Vách Đá là trường hợp biết đến nhiều nhứt. Theo Tả Quân, thượng bất chánh hạ tất loạn. Để an dân, bình thiên hạ, tiết kiệm xương máu đôi bên, Ông cho điều tra, tìm hiểu lý do cuộc nổi loạn. Khi rõ ràng là do quan tham, ức hiếp, cướp đất dân oan, Ông không ỏn đơ, đem đầy tớ của nhơn dân ra phụp trước. Làm giỗ một vài quan mà trăm ngàn nhà yên ổn!

Tả Quân Lê văn Duyệt cùng Tổng Trấn Gia định Thành là tổng chỉ huy xây đấp kinh Vĩnh Tế, nối liền Châu Đốc đến Hà Tiên.

Nói tóm lại, Ông Thượng Lê văn Duyệt không những được người Việt Nam sùng bái, mà ngay cả người Hoa cũng thờ cúng Ông như Quan Công.
Một người rất ít chữ, nhưng chất xám rất nhiều, QI (quotient intellectuel) rất cao. Một quan không học vị, không bao giờ lều chõng đi thi trường lớp nào (trường gà sẽ nói tiếp theo), có tài trị nước, quốc thái, an dân.

ta quan Le Van Duyet 03
Khu mộ Lê Văn Duyệt và vợ vừa được “tân trang” vào đầu năm 2009 – (Ảnh bách khoa toàn thư Wikipedia)

Trong lịch sử nước ta, do “sai lầm của phái tính“, đã để lại trong Việt Nam Lịch Sử Chính Danh, hai nhơn vật đáng lưu danh muôn thuở: Lý Thường Kiệt và Lê văn Duyệt.

Tả Quân sanh ra đời là ái nam, ái nữ. Từ thuở nhỏ, Ông không thích đi học, chỉ thích đi câu, nuôi gà và đá gà, cầm chầu, hát bội.

Với điều kiện tài chánh cho phép, theo truyền thuyết, bầy gà của Tả Quân hàng trăm con. Với số lượng to lớn đó, Ông có thể tìm hiểu, nghiên cứu về hình dạng, thế đá, cách nuôi, cách chọn vv … những chiến kê tài năng.

Tả quân đã để lại cho hậu thế “Kinh Kê”, trong đó Ông dạy các con linh kê, gà quí như:

– Thư hùng kê: chân, cựa, mắt, có màu khác nhau.
– Trữ thực tả: gà có bầu diều bên trái – Gà lưỡng thiệt: hai lưỡi.
– Gà hắc thiệt (lưỡi đen) , đoản thiệt (lưỡi ngắn)
– Gà hai bình dầu: hai phao câu.
– Gà tử mị: ban đêm ngủ như chết, đầu đặt sát đất.
– Gà tử mị trường: ra tới trường đá (còn gọi là sới), nằm ngủ như bệnh. Nhưng khi cáp xong, buông ra là nạp dứt điểm.
– Gà ngọc: gáy ban đêm , trong miệng thấy sáng như ngọc.
– Gà độc long: từ trứng nở ra, nhìn đời bằng một con mắt.
– Gà chân bước cao, bước tới xoè ra khi chạm đất, gà lắc mặt, gà né lồng (nhứt thời chấm muối quăng ra, nhì thời lắc mặ , thứ ba né lồng)
– Quái kê: ngủ một mắt.
– Gà ô chân trắng, cựa đen (gà ô chân trắng, vợ quánh cũng mua)
– Gà xám khô, gà ô ướt.
– Tiếng gáy: âm minh đoản, âm minh thư đoản … gáy dài, 5 tiếng, gằn ở tiếng sau cùng. Gà gáy một tiếng, gà gáy kéo dài hơi, đều đáng chơi!
Và còn nhiều …

Vảy gà: rất nhiều vảy xấu phải tránh, cũng như vảy tốt phải biết để chọn nuôi, và để biết sở trường, sở đoản của con gà:

Án thiên, phủ địa, hổ đầu nhâm, đại giáp ngậm ngọc … là các vảy quí. Ngàn con mới có một.
Ngược lại, vảy rạch chậu, thất hậu, dặm ngoại … không phải gà nòi chiến kê  mà là gà nồi: tiêu, hành, ớt, tỏi, nước dừa, cà ry … khỏi tốn lúa!

Tả quân cũng nghiên cứu rất kỷ về màu mạng , ngũ hành sanh khắc .

nhung con ga 01

Theo ngoại sử, một đôi lần vì quá say mê đang đá gà, Tả Quân bị trễ giờ phát quân phạt Xiêm. Ông về chịu tội. Vua Gia Long tuy giận, nhưng nghĩ đến công thần xông pha từ thuở ban đầu, vào sinh ra tử, nên tha tội khi quân. Thôi, bỏ qua cho hắn, tạo hoá trớ trêu không cho đánh cờ người, đá gà móng đỏ, thì vui với linh kê vậy!

Con gà dị tật là gà quí, linh kê. Nài nỉ bao nhiêu cũng không bán. Nể tình lắm, đem xé phai, một vài xị đế cho vui.
Còn quan ta, không mang dị tật, chỉ có cái chứng thích hầm tiêu gà mái tơ, thay vì xé phai, ham xé lột.
Đừng trách nhà cháy. Than làm gì, gọi làm chi phòng cháy chửa cháy.
Muốn cháy, PCCC, pờ cờ cờ cờ, phải cháy thì bà cho cháy!

Lâm Thụy Phong
(PK 1964 -1971 )
1 tháng 5 năm 2020 , ngày Quốc Tế Lao động vinh quang , lạng quạng là … bảy nghề !