Nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm, thầm gọi tên người yêu dấu
Vưu Văn Tâm
“Tôi không hề được đặt chân đến một trường âm nhạc nào và cũng như chưa đựợc theo học một nhạc sĩ nào cả. Tôi tự học và học hỏi qua bạn bè. Tôi có những người bạn thân rất giỏi về âm nhạc như Phạm Đình Chương, Nhật Bằng đã chỉ vẽ cho tôi”
(Nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm)
“Nghiêm làm nhạc. Nghiêm hát dưới giàn hoa lưng chừng đồi. Lúc đó, Nghiêm là chàng dế lãng mạn và một nhóm bạn hữu Nghiêm là cỏ cây, hoa lá .. Tôi thích nhạc Vũ Đức Nghiêm. Vũ Đức Nghiêm gần gũi tôi. Nhạc tình của Nghiêm là nhạc tình của tôi, là hơi thở của đời sống tôi đang sống. Đời sống có thật. Đời sống ở đây. Đời sống đang bị khuấy rối bằng âm thanh hỗn loạn và rất khát khao chút vắng lặng đêm khuya. Để nghe nhạc dế. Để nghe nhạc tình Vũ Đức Nghiêm”
(Nhà văn Duyên Anh, tháng 10.1973)
“Người ta thường nói, đằng sau sự thành công của người đàn ông là bóng dáng một người phụ nữ. Còn ở đây, đằng sau mỗi ca khúc thành công là sự bao dung của người phụ nữ. Thưa chị Vũ Đức Nghiêm, chúng tôi xin cảm ơn sự bao dung của chị vì nếu không có sự bao dung độ lượng ấy thì ca khúc ‘Gọi người yêu dấu’ đã không được chào đời và chúng tôi đã thiệt thòi biết bao vì không được nghe, được hát một nhạc phẩm dễ thương như thế”
(Bỉnh bút gia Bùi Bảo Trúc)
1. Nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm
Nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm (1930-2017) sinh quán ở Nam-Định trong một gia đình tin Chúa và kính Chúa. Vũ Đức Nghiêm đam mê âm nhạc từ thuở nhỏ và bắt đầu sáng tác vào năm 17 tuổi. Ông cho ra đời bản tình ca đầu tiên là “Bến may” và bước vào Thánh ca với nhạc phẩm “Đêm đông xưa”.
Năn 1951, Vũ Đức Nghiêm theo học ở trường Sĩ quan trừ bị Nam-Định và lần lượt được đề cử phục vụ ở Kiến-An (gần Hải Phòng), Nam-Định và Ninh-Bình sau ngày ra trường. Hiệp định Genève chia đôi đất nước vào năm 1954, nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm cùng gia đình di cư vào Nam và tiếp tục phục vụ trong quân lực Việt-Nam Cộng Hòa. Do bản tính cương trực và với trái tim của người nghệ sĩ, Vũ Đức Nghiêm được phong chức thiếu tá năm 1973, sau 22 năm miệt mài nơi quân ngũ trong khi các đồng nghiệp đã lên hàm tướng.
Trải qua hơn 20 năm của hai nền Cộng Hòa, nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm đã sáng tác nhiều bản tình ca và quân nhạc. Một số ca khúc của ông rất được yêu chuộng và được nhiều ca sĩ nổi tiếng trình bày, thu thanh, thu hình ở đài phát thanh, đài truyền hình Sài-Gòn trước ngày mất nước. Bên cạnh đó, ông cũng viết một số nhạc Thánh ca và đặt lời Việt cho một số bài Thánh ca du nhập từ ngoại quốc.
Đất nước rơi vào tay giặc, nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm bị kẹt lại Sài-Gòn và chịu cảnh tù đày từ Nam ra Bắc trong vòng 13 năm. Trong thời gian bị giam giữ, nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm đã sáng tác rất nhiều bài Thánh ca. Một số sáng tác trong giai đoạn này được lén lút chuyển ra khỏi trại tù, được hát trong các Hội Thánh Tin Lành trong nước và hải ngoại, được phát thanh trên đài Nguồn Sống (Far East Broadcasting Corporation) và đài Tiếng nói Hoa-Kỳ (Voice of America).
Sau ngày mất nước, nhạc phẩm “Trong ngục tù bao la” của ông được phổ biến rộng rãi trên cả nước, được phát thanh trên đài “giải phóng”, được trình diễn ở công viên Tao Đàn, được “đoàn văn nghệ thanh niên cộng sản thành phố HCM” thu thanh và phát hành vào năm 1977 vì họ nghĩ đây là một ca khúc của Liên-Xô.
Năm 1988, nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm được trả tự do và đến được Hoa-Kỳ năm 1990 theo chương trình nhân đạo “Humanitarian Operation” (H.O.) của chính phủ Hoa-Kỳ dành cho các sĩ quan và viên chức thuộc chính phủ Việt-Nam Cộng Hòa. Ông và gia đình định cư ở thành phố San Jose, tiểu bang California cho tới khi ông được về với Chúa.
Trải qua mấy mươi năm rong chơi cùng âm nhạc, gia tài của nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm gồm những bài tình ca, quân hành ca, ngục tù ca và tôn vinh ca. Ông được ưa chuộng và nổi tiếng ở mảng tình ca. Giới yêu nhạc nhớ hoài “Gọi người yêu dấu” được kể lại từ một chuyện tình lâm ly có thật trên phố núi ngàn thông của chính nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm như ông đã từng bộc bạch:
“Tôi viết ‘Gọi người yêu dấu’ vào năm 1969 trong một cuộc phiêu lưu tình cảm. Khi viết xong, ca sĩ Thanh Lan ghé nhà chơi. Tôi đưa cho cô và may mắn Thanh Lan đã đem về hát ở đài truyền hình số 9 và các đài phát thanh Sài-Gòn, Quân Đội. Từ đó nhạc phẩm đuợc giới trẻ biết đến”.
2. Gọi người yêu dấu
Mối tình mong manh, thoáng chốc đã đi vào kỷ niệm. Gió đưa mây về nhuộm buổi hoàng hôn thêm màu tím thẫm. Con dốc thoai thoải giữa cánh rừng thông là chứng nhân sự đam mê cuồng nhiệt của hai tâm hồn yêu nhau và không băn khoăn, ngại ngần hoàn cảnh hay khoảng cách tuổi tác. Gọi tên người yêu một thuở đã như xa cách muôn trùng ..
“Gọi người yêu dấu bao lần
Nhẹ nhàng như gió thì thầm
Làn mây trôi gợi nhớ chơi vơi
Thương người xa xôi
Gọi người yêu dấu trong hồn
Ngập ngừng, tha thiết, bồn chồn
Kỷ niệm xưa mờ thoáng trong sương
Cho lòng nhớ thương”
Lá vàng rơi từng cánh cho biết đất trời đã sang thu. Hỡi người thương có nghe lòng se sắt. Đông qua, xuân tới, hè sang và hôm nay, mùa thu sớm lại về trên lối cũ, đường quen. Ngày vui qua mau dẫu bao ân tình ngày đó chưa thể mờ phai ..
“Người yêu dấu ơi
Sao lòng se sắt đầy vơi
Người yêu dấu ơi
Thu về, tim vẫn đơn côi
Người yêu dấu ơi
Khi ngàn sao đêm lấp lánh
Tâm hồn bâng khuâng
Nhớ ngày vui đã qua nhanh”
Này mắt, này môi, kia là bờ vai nhỏ và những ngón tay gầy xinh xắn. Vòng tay ấm áp hôm nào đã xa. Vói tay tìm nhau chỉ thấy được hai bàn tay mình lạnh giá. Mùa thương cũ đã lạc hướng nơi nào ..
“Thương đôi mắt sao trời lung linh
Thương yêu ngón tay ngà xinh xinh
Thương yêu dáng vai gầy thanh thanh
Thương yêu vòng tay ghì siết ân tình”
Dáng gầy mong manh như một cành lan như biến tan trong khói chiều, sương sớm. Người yêu cũ đã xa thật rồi để trả lại trách nhiệm gia đình oằn nặng hai vai. Chiều rơi mênh mông và mang theo nỗi nghẹn ngào không nói nên lời. Biệt ly sao nghe nhớ nhung từ đây ..
“Gọi người yêu dấu xa vời
Mà lòng lưu luyến, bồi hồi
Ngày biệt ly đành nhớ nhau thôi
Khi chiều nhẹ rơi
Gọi người yêu dấu muôn đời
Nghẹn ngào không nói thành lời
Tình yêu xưa ngày tháng phai phôi
Biết bao giờ nguôi”
Trở về chốn cũ, nhạc sĩ Vũ Đức Nghiêm chợt nghe lòng xót xa khi trải tâm sự mình lên khung nhạc và não nề than thở ..
“Còn tìm đâu thấy nữa
Bao ngày cũ ngọc ngà
Lòng cuồng si thương nhớ
Dâng em tình thiết tha”
(Dâng tình – Vũ Đức Nghiêm)
Ông phải quên đi mối tình lãng mạn với người tình trẻ để trở về với gia đình. Nỗi nhớ nhung này biết bao giờ mới được nguôi ngoai.
TV, 15.10.2026
