ĂN GÌ CHO KHÔN?

Bác sĩ Phan Giang Sang

(trích TUYỂN TẬP PHAN GIANG SANG II – Y HỌC & ÐỜI SỐNG 2010)

an gi cho khon 01

“Let food be your medicine and medicine be your food”

Hippocrates

Xưa kia Vua Huỳnh Ðế cho thực phẩm cũng là thuốc qua thuyết vũ trụ quan Âm-Dương. Chính nó bồi bổ cơ thể và mang lại thể lực hầu chống trả bịnh hoạn và đem lại xúc cảm và tình dục.

Ông bà ta lại cho

“Ðói ăn rau, đau uống thuốc”.

Nhưng thuốc ở đây không gì hơn là rau cải hoa quả mà ta ăn hằng ngày.

Muốn lớn khôn, phải được nuôi nấng, ăn uống đầy đủ. Như vậy thực phẩm rất là quan trọng trong đời sống chúng ta. Chung qui nó chỉ có chất dinh dưỡng bồi bổ cơ thể, giúp ta phát triển thể lực và tâm linh. Có thể lực, không bịnh hoạn yếu đuối, mới có sức mà học hành tiến bộ.

“Một tinh thần minh mẫn trong một xác thân khỏe mạnh”.

Tục ngữ có câu:

“Ăn học”, “Ăn vóc học hay”

“Có thực mới vực được đạo”

Từ xưa tới nay, chúng ta chỉ biết cha sinh mẹ dưỡng, chín chữ cù lao mà thôi. Khi lớn lên phải biết công ơn sinh thành, công lao dưỡng dục của cha mẹ, mà kính trọng cùng phụng dưỡng cho phải đạo làm con.

Không ai dạy, ai chỉ dẫn phải ăn thức ăn gì, hay món ngon vật lạ, sơn hào hải vị nào để giúp trí khôn cả. Bởi vì người ta có quan niệm:

“Trời sanh voi, sanh cỏ”

“Khôn nhờ, dại chịu”

“Khôn sống, bống chết”

Nghe ra như không có trách nhiệm chút nào. Chỉ biết sanh con đẻ cái, để mặc kệ nó khôn lớn ra sao thì ra. Có người lại cho rằng cha mẹ họ đâu có chỉ dạy mà họ cũng nên người. Họ theo định luật sinh tồn và phú mọi việc cho ông Trời.

Thật ra nếu để con trẻ lần mò, tìm ra con đường ngay thẳng mà đi, chúng phải mất nhiều tâm sức và thời gian. Nhiều khi phải trả một giá rất đắc, mồ hôi nước mắt, xương máu cùng tủi nhục mới có kinh nghiệm đó. Còn nếu có ai đó chỉ dạy, con đường xán lạn đã mở ra trước mắt, chỉ có noi theo, rồi thẳng tiến, có phải tiện lợi và nhanh chóng không?

Xưa kia nghe nói, muốn sáng mắt thì ăn mắt mèo, vì mèo có thể thấy chuột chạy trong bóng đêm. Cho nên mấy ông thợ bạc thường lén ăn nó. Còn muốn khôn thì ăn óc khỉ. Cũng vì vậy mới có chuyện ăn óc khỉ của Từ Hy Thái Hậu, hết sức độc ác và ghê tởm!

an gi cho khon 02Tây có món ăn đặc biệt, hột gà chiên óc heo với beurre Bretel, chu choa, nó thơm ngon đáo để! Nhắc tới phát thèm. Hồi nhỏ, lâu lâu má tôi cho chúng tôi ăn món nầy. Cách làm hơi công phu vì má tôi dạy: để óc heo trong thau nước, lấy cây tăm cuộn cuộn mạch máu, rồi từ từ kéo nhẹ mới lấy hết chỉ máu (mạch máu). Phải nhớ lấy cho sạch chỉ máu, nếu lấy không hết, ăn dễ bị nhức đầu (?).

“Ngu như bò”

“Ngu như heo”

thì nói

“Ðồ ăn cám xú”

Heo bị khinh khi là ngu và làm biếng, chỉ biết ăn cho mập. Heo ăn hầm bà lằng, đồ thừa cá cặn… đồ dơ gì nó cũng không từ. Ý nói đồ ngu, thực bất tri kỳ vị. Cũng vì vậy, mà mấy ông Hồi giáo chê thịt của nó.

Vậy ăn óc heo có khôn không? Xin thưa, ngoài hương vị có thể có bồi bổ trí khôn, vì theo ý nghĩa của Ðông y là ăn gì bổ nấy.

Có thể có ảnh hưởng phần nào về tâm lý nhiều hơn, cũng như ăn d. dê, ngầu pín, hổ pín ở Ðài Loan vậy.Vào thập niên 1950 và 1960, có phong trào uống Actiphos vì người ta nhận thấy óc của Albert Einstein khác hơn óc người thường có chút phosphate.

Chính nó là nguyên nhân của sự giảm khiếu nhận thức, tri thức.

Món thứ hai là Glutaminol tức glutamic acid để tăng cường trí nhớ, trí thông minh cho học mau thuộc bài.

Ngày nay thuốc giúp trí nhớ gọi là smart drugs. Đó là Ritalin, Aderall dùng để trị ADHD (Attention deficit hyperactivity disorder – Rối loạn tăng động và giảm chú ý). Theo Lain McGregor, Giáo sư tâm thần dược học thì chúng không hơn không kém ice, speed, cocaine, methamphexamine, tức thuốc gây nghiện ngập. Chưa ai biết tai hại của chúng về sau.

Thời đại này, hàng năm gần tới ngày thi HSC, có một số ít cha mẹ và học sinh đến xin thuốc giúp trí nhớ. Chúng tôi chỉ khuyên về ăn uống, nghỉ ngủ cho đầy đủ và cố gắng học hành hết sức mình hơn là tìm thuốc giúp trí khôn. Dầu có cầu nguyện Trời Phật Chúa đi nữa cũng không bằng học tập, bớt chút mobile phone, computer…

Lúc nghèo khó, đói khát người ta chỉ cần có đồ ăn thức uống, cho nó đầy dạ dày để sống. Khá giả lại thích ăn ngon, ngủ kỹ để hưởng thụ, lựa chọn món ngon vật lạ mà ăn, cho nó cầu kỳ, cho nó đả cái hồ khẩu. Ðồ ăn đem lại sức lực để làm việc, hương vị để lạc thú, hương vị trữ tình.

Thời đại văn minh ngày nay, con người nói tới thức ăn, nhiều thịt đỏ, nhiều sinh tố cho khỏe mạnh, giúp nẩy nở thể chất. Cứ nhìn vào thanh thiếu niên thế hệ ngày nay, chúng cao lớn hơn thế hệ già nua của chúng ta. Vào thế kỷ thứ 21 nầy, người ta không chỉ ăn uống sao cho khỏe mạnh, mà ăn sao cho phát triển trí não, cho khôn ngoan hơn người.

Thời nay người ta tin tưởng vào thực phẩm có thể thay đổi tánh tình, giúp trí thông minh và đưa tới suy tư.

Những thực phẩm đó là các món gì đây?

Ðể giúp quý vị hiểu biết về tầm quan trọng của đồ ăn thức uống, nó ảnh hưởng sâu đậm tới thể chất, tánh tình và tâm trí con người chớ không phải chơi.

Như ta biết hầu hết đồ ăn thức uống đều bao gồm 3 chất :

Chất tinh bột, chất béo, chất đạm. Riêng óc chỉ cần có chất béo và tinh bột. Ngồi ra còn có những chất khống hiếm rất cần thiết.

MỠ DẦU CHO NÃO

Mỡ dầu tuy độc hại cho sức khỏe con người, vì nó làm gia tăng cholesterol, triglicerides rất nguy hại cho tim mạch và tánh mạng. Cho nên có nhiều người sợ mỡ dầu, kiêng cữ đến đổi không dám dùng bất cứ món ăn gì có chứa dầu mỡ cả.

Thật ra động và thực vật gì cũng có chứa không ít thì nhiều dầu mỡ. Có loại dầu mỡ tốt mà cũng có loại không tốt, hay độc hoặc không độc. Loại dầu mỡ độc là loại saturated fat, mỡ bảo hòa. Ðó là mỡ mà ta thấy trong thịt động vật như: tôm, cua, sò ốc, thịt heo, bò, gà vịt, phở bò, hủ tiếu, cháo gà, cháo vịt, sữa nguyên chất và phó sản của sữa: cheese, butter vân vân…

Còn loại tốt tìm thấy trong hoa quả, hạt như mè, olive, canola, hoa hướng dương. Dầu thực vật nầy dùng cũng được, chúng là mono và poly-unsaturated fat, đơn và đa mỡ không bảo hòa, … ngoại trừ dầu dừa và dầu hột chà là là không tốt.

Thật ra chúng ta không thể sợ hãi dầu mỡ một cách tuyệt đối như vậy. Chắc quý vị lấy làm lạ khi nói tuy mỡ dầu nó độc, nguy hại cho sức khỏe, nhưng nếu thiếu nó không được. Ta phải ăn một chút ít để cơ thể mới có sức lực, tăng trưởng và sức khỏe để làm việc được. Có cơ quan rất cần mỡ như thần kinh, bởi vì nó bao quanh dây thần kinh và có nhiều trong não bộ.

Như ta biết não bộ và dây thần kinh chứa tới 60% chất béo. Chất béo còn bao quanh hệ thần kinh, để tách rời nó với các vật khác, không cho chúng làm hư, như đồ cách nhiệt, như lớp cao su bao ngoài dây điện gọi là myelin. Myelin chứa 80% chất mỡ.

Chính nhờ nó mà các tín hiệu được bảo tồn và truyền đi nhanh chóng. Nếu giảm chất mỡ nầy thì sự truyền đạt chậm lại. Kết quả là phản ứng không nhanh nhẹn, trí thông minh cũng giảm đi.

Chất myelin, không gì hơn là chất đa béo không bảo hòa (poly unsaturated fat). Nó đồng loại với omega-3 fatty acid (n-3 fatty acid) mà ta thấy trong mỡ cá. Xin nhắc lại đây là mỡ cá trong thịt con cá, chớ không phải mỡ trong bụng, quanh ruột và trong gan. Mỡ gan cá thu mà xưa kia người ta dùng làm thuốc bổ. Nhắc tới còn sợ, nổi cực hình khi má bắt uống dầu cá thu.

Tại sao omega-3 lại giúp trí thông minh?

Mỡ omega-3 giúp người già nhận thức tốt hơn. ÐH Aberdeen và Edenbough làm cuộc nghiên cứu 300 trẻ em từ 11 (năm 1947) tới 64 tuổi (2001). Họ đem thử IQ của các em. Ðến năm 2001, các cụ được thử IQ lại. Các cụ được dùng omega-3 có IQ cao hơn người không dùng là13%. Bs Laurence Walley, Gs Tâm thần của Bv Aberdeen cho nhận thức của họ còn cao, trí óc họ còn nhanh nhẹn.

Nhà sinh lý học, Alex Richardson của ÐH Oxford, có làm cuộc thí nghiệm này: Người ta cho trẻ em ăn đồ ăn chơi có dầu mỡ rồi cho chúng uống thêm omega-3. Ba tháng sau, họ nhận thấy chúng tiến bộ rõ rệt về năng khiếu đọc sách, viết, trí nhớ chăm chú nhiều hơn xưa. Omega-3 giúp phát triển năng khiếu học hành, hạ cholesterol, triglycerides còn ngăn ngừa bịnh tim mạch.

Trí óc ảnh hưởng bởi những đồ ăn thức uống. Vậy ăn uống không những cho khỏe mạnh mà còn giúp phát triển tâm trí, năng khiếu lãnh hội, học hành tiến bộ.

Các thai phụ ăn nhiều mỡ cá, con sanh ra có nhiều năng khiếu về giao tế và xã hội lúc bảy tuổi. Ðể chứng minh việc nầy, các nhà nghiên cứu của ÐH Bristol và US National Institutes hỏi các bà mẹ về việc ăn cá và đồ biển lúc mang thai.

Họ nhận thấy các bà mẹ ăn dưới 340g cá và đồ biển, sẽ có 50% nguy hại cho năng khiếu về lời nói. Ăn ít cá còn làm cho trẻ thơ kém về tập tính (poorer behaviour) và kém cử động, giao tế, xã hội.

Như vậy cần cho con trẻ và người già ăn nhiều cá, đồ biển để giúp cho có nhiều tri thức. Omega-3 rất quan trọng, vì nó giúp ngăn ngừa triệu chứng sa sút trí tuệ và lẫn lộn. Tốt nhứt nên dùng omega-3 vậy.

Theo Gs Tâm thần Gordon Parker của Úc thì có một sự liên hệ giữa nhiều mỡ cá với bịnh trầm cảm và vài tâm bịnh khác.

Ông cho phụ nữ Úc ăn mỗi ngày chỉ có 15mg, còn Nhựt bổn là 1000mg DHA (decosahexaenoic acid), một phần của omega- 3s. Thai phụ cần nhiều omega-3, vì lúc đó bào thai cần nó để nẩy nở triù não. Chính vì vậy mà họ hay bị trầm cảm trước và sau khi sanh vì ít ăn mỡ cá omega-3, cho nên omega-6 trội lên.

Bà Sharon Natoli, nhà dinh dưỡng học, cho trong hệ thần kinh che chở có sự hòa hợp của mega-3 và omega-6.

Ở đâu có omega-3 và omega-6?

Omega-3 tìm thấy trong cá thu (cá hồi), cá tuna, cá herring, cá mackerel, sardine là tốt nhứt cho não bộ và dây thần kinh.

Tuna và salmon mắc, không vừa với túi tiền mình thì ta ăn sardine cũng được. Loại mỡ omega-3 nầy thuộc loại chuổi dài, rất tốt cho não.

Như vậy chắc quý vị ăn chay tưởng sẽ bị thiệt thòi? Không đâu. Quý vị cũng có thể có omega-3, nhưng lại là omega-3 chuổi ngắn, tìm thấy trong chất béo các hạt đậu và hạt giống như: walnut, canola, dầu đậu nành, chất béo trong mạch cốc thảo (wheat germ, nước sinh tố smoothies / boost có thêm mạch cốc thảo) tức lúa mì lên mộng, cùng margarine. Cũng may các loại chuổi ngắn nầy được biến cải trong cơ thể ta, để trở thành chuổi dài trước khi sử dụng.

Omega-3      

-Sữa mẹ

-Cá, đồ biển

-Mạch cốc thảo,

-Walnut

-Canola, dầu đậu nành

-DHA (decosahexanoeic acid)

-EPA (Eicosapantoenoic acid

-DPA (Decosapantoenoic acid)

Omega-6

– Dầu đa không bảo hòa

– Dầu hoa hướng dương

– Dầu mè

– Oat,

Omega-3 hay n-3 là vì cơ thể không phân hóa carbon được 3 và 4, còn omega-6 hay n-6 là không phân hóa được 6 và 7 nên viết n-3 và n-6.

Mỡ cá còn có nhiệm vụ gì nữa?

Chất omega-3 còn có nhiệm vụ đặc biệt là:

  1. Omega-3s hạ cholesterol.
  2. Chống lại sự đông đặc của máu do tiểu cầu kết chồng với nhau thành cục máu. Cục máu sẽ làm nghẽn mạch máu ở:
  • Ðộng mạch vành tim, gây nhồi máu cơ tim heart attack
  • Ðộng mạch não gây nghẽn mạch máu não, tai biến mạch máu não (cerebral vascular accident). Tĩnh mạch phổi, nghẽn mạch máu phổi (pulmonary thromboembolism).
  • Tĩnh mạch sâu của bắp chuối gây hội chứng nghẽn tĩnh mạch sâu (deep veinous thrombolism)
  • Nhờ máu lưu thông được dễ dàng mà Oxy được mang tới nuôi não bộ đầy đủ, chất dơ thải ra ngoài, trí óc không lu mờ, tránh được sa sút trí tuệ và bịnh Alzheimer.
  • Sở dĩ người ta biết điều nầy, là vào đầu thập niên 1970 các khoa học gia nhận thấy người Eskimo rất ít bị bịnh tim mạch nhờ họ ăn mỡ hải cẩu. Bs Lawrence Appel, thuộc ÐH John

Hopkins phát hiện omega-3 không những hạ cholesterol mà còn hạ triglycerides cùng cholesterol xấu LDL (low density lipoproteine), tránh được nhồi máu cơ tim.

Cá biển còn là nguồn cung cấp chất iodine rất cần thiết cho sự nẩy nở trí thông minh. Nó giúp tuyến giáp trạng tiết thyroxine.

Kích thích tố có giúp cho trí khôn không?

Kích thích tố rất quan trọng cho trí khôn. Nếu không có kích thích tố tuyến giáp trạng (thyroxine), như khi bị giảm, nó sẽ gây bịnh hypothyroidism sẽ làm cho trẻ em không khôn. Trẻ con nào có bệnh nầy, thì mặt mày tròn trịa, không lanh lẹ, học hành không tiến bộ gọi là cretinism, đần độn. Bịnh nầy có nhiều ở Tây Tạng, có thể chữa được.

Chất béo còn nhiệm vụ tối quan trọng là giúp cơ thể tiết kích thích tố. Không có kích thích tố nữ, phụ nữ sẽ cằn cỗi, già nua… mất đi vẻ duyên dáng của thời thanh xuân, trở nên khô khan, mất niềm vui nơi khuê phòng… Kích thích tố nam testosteron giúp trai tráng nhiều nam tính, nổi máu anh hùng, lập nên những trang sử oai hùng…

Như vậy chúng ta cần ăn cá biển, ít nhứt hai hay ba ngày một tuần. Truyền thống dân tộc ta là ăn cá mà. Nếu e ngại không đủ, cũng nên ăn thêm các hạt đậu trên. Nếu quý vị nào không thích cá vì cho ăn cá tanh, ăn cá là cực hình như lúc nhỏ chúng tôi uống dầu cá thu, thì uống viên omega-3 vậy. Viên omega-3 không hôi tanh, không làm ợ tanh mùi cá và nôn ói, rất dễ uống. Uống một lần một viên, một ngày hai lần.

Tuy vậy, quý vị cũng cần hỏi BS gia đình hay nhà dinh dưỡng của quý vị trước, vì mỗi người cần số lượng khác nhau.

Có người dùng được có người không được dùng. Hơn nữa viên dầu cá có kỵ với thuốc mình uống không?

Mỡ cá có công hiệu như aspirin, ginkgo biloba vì thế không nên kết hợp lại mà sử dụng, rất nguy hiểm. Chính vì vậy mà các nhà giải phẫu không hay biết là quý vị uống dầu cá, ginkgo… mà không khai báo, vì cho nó không phải là thuốc, có thể gây chảy máu sau khi mỗ, bởi dầu cá có tánh chất làm máu loãng. Rất phiền!

Uống dầu cá mà thấy da có vết bầm là bị máu loãng, chớ không phải đêm qua bị ma chó cắn. Phải ngưng uống vài hôm cho nó hết bầm rồi mới uống lại.

Có người cho cá có chứa độc tố thủy ngân (mercury), nên tránh không ăn cá. Thật ra chỉ có các loại cá to sống lâu năm như cá mập, cá đao swordfish, king mackerel, marlin, catfish mới chứa nhiều độc tố nầy. Mà cũng phải coi nó sống ở nơi nào mới được. Trẻ con và thai phụ phải tránh các loại cá nầy. Hơn nữa đời nào mình có ăn nó đâu mà sợ.

Khoa học gia NZ, Ts Marion Healey cho mercury làm hư hại não bộ, làm giảm sự tiếp thu về học vấn và trẻ con có thái độ khó khăn. Tuy nhiên việc ăn các loại cá đó với số lượng nhỏ rất an toàn.

 

CHẤT TINH BỘT

Xe hơi mà không có xăng dầu thì cũng nằm ụ trong nhà xe, không chạy được. Trí não cũng vậy, nếu không châm “dầu” nó cũng ngủ im. Học sinh đi học mà không ăn sáng, coi như không có năng lượng không học được, vì tâm thần lờ đờ như buồn ngủ, nhức đầu, chóng mặt, muốn xỉu, học không vô, không nhớ, học dở!

Năng lượng ở đây là đường lượng trong máu, mang đến bồi bổ cho não bộ. Nó tùy thuộc vào thực phẩm ta dùng và nó lên xuống theo bữa ăn trong ngày. Vì vậy ta phải ăn uống để liên tục kịp thời cung cấp năng lượng cho não bộ. Nhờ vậy, trí óc mới làm việc điều hòa được. Phụ huynh nhớ nhắc, lo cho con em ăn sáng rồi mới đi học. Ðừng để ngủ dậy trể, ôm cập chạy quên ăn, quên uống sẽ học dở, không tốt. Ngay cả phụ huynh cũng nhớ ăn sáng mới đi làm, nếu không có thể xỉu lúc lái xe hay đang làm việc ở sở. Nhiều bịnh nhân cữ ăn để thử máu hay bị xỉu là vậy.

Có thực phẩm có chứa đường khi vào cơ thể là nó tan đường lượng ngay như đường. Có thứ nó phải phân hóa mới tạo ra đường từ từ, để đường lượng không gia tăng nhanh quá không kịp biến đổi, nguy hiểm nhứt cho người mắc bịnh tiểu đường.

Tại sao phải ăn sáng?

Nhiều người kiêng cữ ăn buổi sáng, vì họ cho nó đem năng lượng vào cơ thể làm cho phì mập. Mà phì mập làm mất hết vẻ thẩm mỹ, còn nguy hại cho sức khỏe và tim mạch. Vì vậy, mà họ cữ kiêng ăn sáng. Đây là một sai lầm to, cần sửa đổi…

Nếu ăn sáng quá thịnh soạn, nhứt là ăn kiểu của Úc mới không tốt. Tôi còn nhớ, khi từ các đảo tỵ nạn di dân tới Úc, người nào người nấy ốm cà tong cà teo, vậy mà sau vài tháng da dẻ hồng hào, phát tướng thấy mà thương! Ở hostels, cơm ngày ba bữa. Sáng nào cũng được cho ăn sáng phủ phê: nào là bacon, 2 trứng gà, sausages, bánh mì sandwich butter, cà phê sữa…rồi cơm trưa, cơm tối…tha hồ mà ăn.

Ðồ ăn dư thừa phải bỏ, mà bỏ lại tiếc, bởi ở quê nhà bà con mình đâu có mà ăn… mà ăn kiểu Tây cho sạch dĩa (ăn kiểu Tây là ăn hết, vét sạch dĩa để tỏ cho biết là đồ ăn ngon, mình “sực léo léo” thì cành hông, phì mập là vậy.

Bữa ăn sáng vừa phải đem đủ năng lượng vào cơ thể. Nếu biết giữ cân bằng, ăn chút ít cần thiết thôi: cereal, trái cây, nho khô, chuối chín, sữa chua yoghut, sữa tươi không béo với coffee. Có như vậy, thì bữa ăn sáng sẽ là bữa ăn lý tưởng, vì nó đầy đủ chất kháng oxidants, có rất ít carb, xăng dầu Gi, không phải mấy anh lính Mẽo, mà là glycaemic index.

Theo Terese O’Sullivan, nhà dinh dưỡng thuộc Viện Nghiên cứu sức khỏe nhi đồng ở Perth thì bữa ăn sáng rất cần thiết. Chỉ ăn miếng bánh mì nướng, ly sữa tươi, trái cây tươi là tốt hơn buổi ăn thịnh soạn.

Thử tính lại coi, từ 6 -7:00 giờ tối ăn cơm chiều hay tối tới 7.00 giờ sáng là12-13 giờ, nếu không ăn chờ thêm 6 giờ nữa, vị chi là 18 giờ. Cơ thể đã tiêu dùng hết năng lượng rồi. Nó cần phải châm thêm năng lượng, cũng như xe cạn dầu, cần đổ thêm dầu mới chạy được nữa.

Nhiều cuộc thử nghiệm cho thấy trẻ em mà không ăn sáng học hành kém cỏi, không sáng suốt, không nhanh nhẹn.

Giải lao buổi sáng bằng một nắm hạt và trái cây khô, có nhiều kháng oxidants cùng omega-3.

Ăn trưa với bánh mì wholegrain salad, trứng sẽ cung cấp đầy đủ choline, sinh tố A, E, folate acid. Giải lao chiều bằng một ly sữa không béo smoothie với ít GI sẽ giúp trí óc tiếp tục làm việc cho tới buổi cơm tối.

Năng lượng đó là gì?

Chính là tinh bột carbohydrate carb, nói rõ hơn là lượng đường trong máu GI glucosemic index.

Năng lượng ở đây không gì hơn là tinh bột từ ngũ cốc, gạo, lúa mì, bắp vân vân… Nó rất cần thiết để nuôi tế bào của bắp thịt, tế bào thần kinh. Mỗi gram đường bằng 4 calories.

Ðường thường như bánh kẹo glucose, nước trái cây fructose, sữa là lactose. Còn đường phức tạp lấy từ hoa quả, hạt đậu…

Tinh bột vào cơ thể sẽ được tiêu hóa ngay từ miệng tới bao tử. Nước miếng trong miệng giúp tiêu hóa, đoạn vào bao tử và chuyển hóa thành đường. Trong ruột, đường được hấp thụ nhanh chóng và đưa vô máu. Hai giờ sau, lượng đường sẽ lên tột đỉnh. Chính vì vậy mà người ta dùng cách nầy để thử đường dung nạp Glucose tolerance test (GTT).

an gi cho khon 03Cơ thể một người lớn cần 140g đường mỗi ngày. Một phần ba cho não, còn 2/3 kia để chế amino acid, loại cầu nối thần kinh (neuro peptides), chất thần kinh xúc tác (neuro transmitters) và một chút thừa dư được gan chuyển hóa thành chất béo để cơ quan khác biến chế kích thích tố (hormones).

Não bộ không tồn trữ đường. Chính vì vậy nó cần thường xuyên được cung cấp đường để hoạt động tâm trí và cho người mắc bịnh tiểu đường. Như vậy nếu không ăn chút ít và đều đặn nhiều lần trong ngày thì không thể học hành được.

Lượng đường cần dùng hằng ngày tùy thuộc tuổi tác, nòi giống, thể chất, công việc tay chân, trí não và cả lượng thuốc trị bịnh tiểu đường. Cần nhờ nhà dinh dưỡng tính cho từng cá nhân mới được. Xin đừng thấy người ta dung một số lượng nào đó rồi bắt chước, không được. Lượng đường dư thừa sẽ gây mập, phì phò hay phì lủ mới mệt.

Chất dẫn truyền thần kinh là chất phóng ra ở các mút thần kinh để dẫn truyền các xung lực qua các liên hợp với dây thần kinh khác, và qua khoảng trống nhỏ như các sợi dây thần kinh, các cơ hay các tuyến do chúng cung cấp. Bên ngoài hệ thần kinh, các chất dẫn truyền thần kinh chính là acetylcholine, noradrenaline do các mút thần kinh của hệ thần kinh giao cảm phóng thích ra. Bên trong hệ thần kinh như não bộ, còn có các chất như dopamine, serotonin, gamma aminobutitic acid dẫn truyền thần kinh. Nhờ nó mà các tín hiệu truyền sang nhanh chóng. Nhờ đó trí thông minh cũng nhạy bén theo.

Thần kinh xúc tác cần nhứt là Serotonin. Serotonin giúp ta có cảm giác sung sướng, hưng phấn, khoái cảm nhờ chất thiết yếu amino acid tryptophan, với chất nuôi dưỡng thiết yếu là sinh tố B6, sinh tố C, folate và zinc.

Chất tyrosine giúp gia tăng tri thức. Chất choline đặc biệt giúp cơ chế và sinh hoạt của tế bào. Nó là căn bản của acetylcholine.

Khi chất tryptophan giảm đưa tới trầm cảm (depression), tinh thần sút kém, chán nản, không có khí lực. Muốn cho họ trở lại hưng phấn không gì bằng cho họ thuốc tryptophan (tryptanol 25mg) để gia tăng chất serotonin trong óc.

Muốn có chất tryptophan phải ăn gì đây?

Cũng may là tryptophan có trong thực phẩm có nhiều chất đạm như trứng gà, thịt gà, gà lôi, đậu, đồ ăn có nhiều carbohydrates. Mỗi khi ta ăn đồ ngọt tức carbohydrate, insulin tiết chế để tiêu dùng, tryptophan vào trong óc.

Người bị tiểu đường chịu ảnh hưởng rất nhiều, ví như chiếc xe nếu không có xăng nhớt, xe nằm ụ, không chạy được. Còn con người, nếu năng lượng thuyên giảm, tâm trí hơi lu mờ, không học hành, chú tâm làm việc có hiệu quả. Nhưng nếu thừa thải hyperglycaemia thì lại khác.

Hơn nữa, bịnh tiểu đường còn chịu ảnh hưởng của biến chứng làm cho mạch máu hẹp nhỏ, máu không lưu thông đầy đủ như người thường, do đó sự suy tư cũng có chút thay đổi.

CHẤT ÐẠM (protein)

Chất đạm là một trong nhóm các hữu cơ gồm có carbon, oxy và nitơ, có khi có phospho và lưu huỳnh. Phân tử của nó có một cấu trúc phức tạp tạo thành bởi nhiều chuổi amino acid nối với bởi cầu peptides. Nó là thành phần cốt yếu trong cơ thể. Nó chiếm từ 10-20% trọng lượng trong cơ thể tùy theo già trẻ, mập ốm. Nó cấu tạo và tu bổ nên các cơ quan và tạng phủ cần thiết yếu trong cơ thể như tái tim. Nó là nhóm chất hữu cơ rất ư bổ dưỡng của động vật và thực vật. Nếu thiếu nó thì cơ thể sẽ không tăng trưởng. Ăn nhiều thịt giúp cho cơ thể nẩy nở, có nhiều sức lực. Nó tạo cho cơ thể cường tráng như một lực sĩ, một dũng sĩ. Nó cũng là chất điều hoà trong cơ thể như men (enzyme), kích thích tố (hormone), kháng thể, gen …

Protein được tổng hợp từ các amino acids hấp thụ từ đồ ăn thức uống. Nếu ta ăn bội dư, thừa thải nó sẽ biến thái thành đường dự trữ trong cơ thể như năng lượng.

Protein có nhiều trong thịt đỏ như thịt bò, heo, gà vịt, cá, trứng gà, sữa, rau cải trái cây, đậu nhiều nhứt là đậu nành… Cơ thể cần mỗi ngày 45g, người nặng 70kg cần 56g. Nên nhớ là nên ăn đủ thứ, chớ đừng chuyên chú có một thứ thịt hay rau cải, ngũ cốc mà thôi.

Thịt cá cũng cung cấp chất khoáng cần thiết cho cơ thể như sắt, zinc, sinh tố B12…

 

CHẤT SẮT

Chất sắt Fe rất cần thiết trong việc tạo hồng huyết cầu. Nếu Fe thiếu sẽ gây bịnh thiếu máu kinh niên. Thai phụ rất cần chất sắt cho bản thân và thai nhi. Nếu không ăn uống đầy đủ rất tai hại cho sự lớn khôn của trẻ thơ. Thiếu chất sắt do cung cấp không đủ, mà cũng do xuất huyết hay bị lãi ankylostome hút máu trong ruột.

Ở trẻ con thiếu chất sắt sẽ đưa tới khờ khạo, trí thông minh sút kém, thân thể không phát triển. Trẻ mắc bịnh thích ăn bậy như giấy, cạy vách ăn. Nếu ăn phải sơn có pha chất chì (lead), thì bé có thể ngộ độc chất chì, lại càng nguy hại thêm.

Tìm đâu có chất sắt?

Chất sắt tìm thấy trong sữa, tròng đỏ trứng gà, thịt, xin đừng quên “cô thôn nữ xinh xắn” trong ao tù nước đọng ở quê nhà… rau muống. Còn một loại rau nữa là spinach. Muốn chất sắt được hấp thụ cần phải có sự giúp sức của sinh tố C.

 

CHẤT FOLIC ACID

Các cuộc nghiên cứu khác cho thấy folic acid, còn ngăn ngừa được hư thai, giúp quý bà tránh hoặc làm chậm chứng sa sút trí tuệ, lú lẫn người già Alzheimer, nhưng phải cộng them sinh tố B1, B6, B12 (Berocca) và C.

Theo Gs Graeme Hankey, thuộc Royal Perth Hospital, folic acid, B6 và B12 hạ chất làm teo thùy hạ mã (hippocmpus) của não bộ, đó là chất homocysteine. Chất homocysteine thường gây nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não và sa sút trí tuệ và trầm cảm. Cũng vì thế Úc đang dự định làm bánh mì có folic acid. Người già cần mỗi ngày là 800mcg để nâng cao tri thức.

 

CHẤT IODINE

Chất iodine rất quan trọng vì thiếu nó cũng làm trí thông minh kém cỏi. Theo những kinh nghiệm trên thế giới cho thấy, nơi nào mà thực phẩm thiếu iodine thì trẻ con sẽ đần độn.

Theo GS Creswell Eastman, của BV Wesmead, là Giám Ðốc và chuyên viên WHO ở Trung Hoa, cho có vài nơi như Tây Tạng, thực phẩm thiếu chất Iodine, trẻ thơ khờ khạo và chỉ số thông minh Intelligence quotient IQ, chỉ có 85 thôi. Theo ông, Iodine rất quan trọng trong sự hình thành trí não, thần kinh và tâm thần (neuropsychology) của thai nhi. Thai phụ phải dùng iodine để gia tăng IQ từ 10-15 chỉ số. Theo sự nghiên cứu của ông, cỡ 40% thai phụ Úc thiếu iodine. Ông đề nghị nên cho iodine vào bánh mì.

 

THỰC PHẨM THAY ÐỔI TÂM THẦN

“Thay đổi thức ăn, thay đổi tâm trí”

(Changings Diet, changings Minds)

Đồ ăn thức uống thơm ngon, ngọt bùi làm cho ta ưa thích, song có thứ chua cay cũng làm ta say mê, nhiều khi ghiền như rượu, cà phê, thuốc lá…Thực phẩm có chứa nhiều chất làm ta ăn phát ghiền mà không hay. Nó tác hại tới tánh tình nhứt là trẻ con làm nó hung hăng, đạp phá, chọc… ghẹo bạn cùng lớp, cùng trường. Các thầy cô gọi là hyperactive. Các thức ăn nầy làm trẻ

trở thành hyperactive child.

  1. Cà phê

Cà phê ảnh hưởng sâu xa vào tâm trí. Cứ tưởng tượng, khi uống tách cà phê, ta có cảm giác lâng lâng tâm hồn, tâm trí tỉnh táo, hăng say làm việc nhanh nhẹn, dễ tập trung tư tưởng, suy tư… học hành viết văn, làm thơ, soạn nhạc vân vân…

Cà phê có chứa chất caffeine kích thích hệ thần kinh, giúp cho tỉnh táo không buồn ngủ. Chất caffeine ngăn chận chất adenosine làm cho ngầy ngật. Nó giúp tiết chế chất adrenaline làm tim đập nhanh hơn và chất dopamine làm cho có cảm giác lâng lâng nhẹ nhàng sung sướng.

Các cụ bà chưa bị sa sút trí tuệ dùng cà phê có thể giúp gia tăng tri thức, nhưng phải uống tới vài ly một ngày mới đủ. Pháp cho thử 4100 cụ 65 và trên 65 tuổi dùng cà phê, họ nhận thấy tri thức gia tăng rõ rệt. Có điều là phải dùng mỗi ngày tới 4 ly, mỗi ly chứa 100mg. Với phân lượng nầy, năng khiếu về hoạt bác thể hiện rất rõ hơn người chỉ uống mỗi ngày có một ly thôi.

Tuy nhiên với người trên 80 tuổi, phải cẩn thận khi dùng cà phê, vì chất caffeine sẽ làm lên máu, mất ngủ rất nguy hiểm. Vậy chỉ uống cà phê không có coffee gọi là decaf. Xin chớ có lạm dụng uống nhiều cà phê.

Phần nhiều các chất caffeine có trong nước uống cordial, coke, coca cola. Trẻ em uống không tốt vì nó kích thích tâm thần non nớt, làm cho chúng năng độâng, chân tay thái mái không yên.

Có loại có nhiều amine như chocolate, tasty cheese, glutamate hay các chất gia vị bỏ vô thực phẩm. 

  1. Trà

Trà rất tốt cho cơ thể và trí óc nhờ các chất caffeine, theophylline, kháng oxidants, polyphenols. Cận ngày thi, muốn thức khuya để học, ôn bài không gì hơn là uống một cốc trà. Ðầu óc lâng lâng, không buồn ngủ, tinh thần tỉnh táo, trí óc sáng suốt, học mau vô.

Chất kháng oxidants và polyphenols loại trừ oxidants, tức loại trừ chất già nua trong cơ thể để được trẻ trung. Chúng còn ngăn chặn các gốc tự do gây nguy hại cho DNA trong cơ thể.

Trà rất tốt cho người cao niên vì nó chống oxidants nên các cụ đỡ bị sa sút trí tuệ.

  1. Chocolate

Chocolate là chất kháng oxidants tốt nhứt. Trong một cuộc nghiên cứu về bịnh trầm cảm tại Úc có 2692 người tham dự. Các nhà nghiên cứu nhận thấy 54% người lên cơn, lại ham thích tìm đồ ăn. Phụ nữ thích ăn hơn nam. Gần như 90% thèm thuồng ăn chocolate. Trắc nghiệm nhân cách tìm hiểu tại sao họ lại thích ăn chocolate, thì ra họ bị xúc cảm mạnh nên tìm một cái gì để tạo sự quân bình trong tâm trí.

Chocolate đem lại sự an bình, nổi thác loạn thần kinh. Thật ra chocolate có chứa rất nhiều chất hóa học. Có thứ là thụ thể cannabinoids (như cần sa) ngăn chận sự tan rã của anandamide; chất tiền serotonin (serotonin precursor) tryptophan. Cần một số lượng râùt nhiều mới có đủ serotonin trong não để giúp được an lành.

Chocolate là thuốc an thần, trầm cảm. Chocolate đen cũng gợi xúc cảm tình dục vì hạ huyết áp nhờ làm nở mạch máu cùng gia tăng chất nitric oxide.

  1. Rau cải, tàu hũ, trái cây

Rau cải, trái cây rất tốt vì nó có chứa antioxidants trừ khử sự già nua, ngừa được lão hóa của trí não. Rau cải cũng mang lại nữ kích thích tố như đậu hũ hạ giảm cholesterol, giảm triệu chứng biệt kinh kỳ, phòng ngừa ung thư vú, tuyến tiền liệt.

Nhờ có chứa flavonoids trong hành củ, trái bom (táo), nho và chất indols như flavonoids trong broccoli, và ngăn ngừa ung thư ruột.

  1. Rượu chát đỏ

Người lớn tuổi có uống một chút rượu đỏ (100ml) trong bữa ăn ít bị sa sút trí tuệ hơn người không uống rượu. Tại sao?

Bởi vì trong rượu có chất resveratrol saponin làm hạ cholesterol, giúp máu lưu thông dễ dàng không bị nghẽn trong não bộ, chất quereetine để ngừa ung thư. Gần đây người ta nhận thấy rượu chát trắng hay beer cũng được, miễn đừng uống quá chén không tốt.

 

SINH TỐ

Sinh tố C

Gs Linus Pauling, người từng lãnh hai giải Nobel, cho sinh tố C của ông tìm ra hết sức đặc biệt, vì nó giúp cho sự đề kháng chống lại bịnh tật, làm vết thương mau lành, ngăn ngừa bịnh cúm. Nhờ có chất đề kháng oxidants, phenolic acid huyền dịu có tánh chất sửa chữa các DNA bị hư hại. Sinh tố C giúp hạ giảm cholesterol, làm mau lành vết thương. Nó cũng ngừa được sự sa sút trí tuệ, Alzheimer vì nó giúp tăng thêm tri thức. Mới đây người ta phát hiện, nếu thiếu sinh tố C, không những bị Scurvy mà có nguy cơ bị bịnh ung thư.

Tại thung lũng Lin Xin, ở miền bắc Trung Hoa, dân cư mắc bịnh ung thư thực quản là do thiếu sinh tố C. Cây trái ở vùng nầy thiếu sinh tố C, vì đất đai có chất Molybdenum. Nó làm  giảm sự cấu tạo sinh tố C. Sinh tố C cũng làm giảm đi Nitrites, dễ gây ra bịnh ung thư.

B6

B6 giúp chống lại chất homocysteine, giúp cho tinh thần hưng phấn, ngừa sa sút trí tuệ, ngừa nhồi máu cơ tim. Tốt nhứt làloại tổng hợp sinh tố B: B1+B6+B12.

B 12

Sinh tố B12 rất cần thiết cho mọi người vì thiếu nó có thể bị yếu sức, mệt mỏi, mất điều hòa tay run rẫy (ataxia), đi không vững do não không thực hiện được việc điều hòa cơ thể. Có thể đưa tới kém tri thức, sa sút trí tuệ (dementia) do thiếu B 12. Chỉ có trường hợp nầy là có thể trị hết, cần phải chích mỗi tháng một mũi cyano hay hydroxy cobalamin, cũng có thể uống Berocca.

Trước khi dùng phải nhờ hỏi Bác Sĩ gia đình vì nhiều khi đã có dư thừa B12. B12 tìm thấy trong gan, thịt cá, trứng. Trái cây và rau cải cũng có chứa chút ít B12, như vậy nếu ăn chay lâu ngày, cần dùng thêm thuốc bổ có B12.

 

ANTI OXIDANTS (CHẤT KHÁNG OXIDANTS)

Chất kháng oxidants là chất chống lại oxidants hay antioxidants. Tại sao kháng oxidants lại cần thiết cho trí khôn?

Như ta biết omega-3 rất cần cho não. Còn Oxidants như những tên vô lại chuyên tàn phá omega-3. Vì vậy phải bổ sung thêm năng lực cho võ sĩ nhà, kiên trường antioxidants, để họ khử trừ bọn vô lại oxidants, hầu bảo vệ omega-3 và bảo vệ não bộ. Nó còn sửa chữa tế bào cho đừng già hư. Nhờ đó giữ được vẻ trẻ trung.

Nhưng xin đừng quên, mỡ cá omega-3 có thể gây ra các vết bầm trên da, mà bà con ta cho là ban đêm ra vườn bị ma chó cắn. Ðây là dị đoan, hiểu lầm cần phải bỏ. Nó chỉ là biến chứng của Omega-3. Thấy vết bầm, chỉ cần nghỉ uống omega-3 vài ngày là xong.

Ngành ẩm thực Tây Âu phát triển nhanh chóng nhờ quảng cáo mạnh mẽ qua truyền thông. Mọi người ưa thích ăn các nhà hàng ăn nhanh. Các cuộc thí nghiệm cho thấy trẻ con cho là đồ ăn của Mc Donald là ngon nhứt.

Thật ra đi ăn tiệm hay take away rất ư là tiện lợi trong thời buổi thời giờ là tiền bạc nầy. Các thức ăn đều thơm ngon ngào ngạt khó mà từ chối, mặc dầu biết nó độc hại. Nó rất hại cho sức khỏe vì quá nhiều dầu mỡ động vật và thực vật palm oil…

Ngoài ra nó còn mặn và ngọt bởi coke rất tai hại cho tim mạch. Nó gây phì mập, lên máu, lên máu mỡ và tiểu đường.

Thực phẩm rất cần thiết cho con người. Nó giúp ta phát triển vừa thể chất lẫn tâm linh nếu chúng ta biết sử dụng sao cho cân bằng. Chẳng thế mà còn phải biết lựa chọn thứ nào để ăn hay uống cho nó bồi bổ đúng theo ý nguyện, hơn là đụng gì ăn nấy. Ăn tạp cho nhiều như heo thì chỉ mập mà ngu thì hết sức là vô ích.

 “We are what we eat”

“Ăn gì bổ nấy” hay

“Ăn thế nào, người thế đó”

Muốn khôn ngoan cần hiểu biết thực phẩm, cả phẩm và lượng, vừa thưởng thức hương vị, vừa bồi bổ thể chất mà cũng để phát triển trí tuệ và tri thức.

Ước mong quý vị hiểu về sự độc hại của cholesterol, triglicerides và đặc biệt là tầm quan trọng của omega-3, omega-6 trong việc ngăn ngừa các bịnh tim mạch, lên máu, đau khớp xương, ngừa suyễn, antioxidants carbohydrates và vân vân…

Từ đó với óc sáng tạo, quý vị tìm cho mình một phương thức ăn uống cân bằng ít dầu mỡ, nhiều mỡ omega-3, ít thịt, nhiều rau cải, trái cây tươi, để phát triển tâm trí.

Phương thức ăn uống như thế để cho con cái của quý vị lớn mà khôn, người thân già nua khỏi bị sa sút trí tuệ và lẫn lộn. Họ sẽ minh mẫn như thanh lão. Nhứt là quý vị luôn luôn còn tươi trẻ, tráng kiện, trí tuệ sáng suốt như thanh niên để tiếp tục làm việc.!

 

Ðọc thêm:

– Dr Tini Gruner, Vitamin B 12 Nutrition

– Carmel Sparke. Prof. Gordon Parker, Brain foods, MO 11/5/07 p29-30.

18/5/07 p-25-26.

– Prof. Vitetta and Avni Sali, Omega-3 fatty acids, Nutrition Note.

Complementary Medicine Nov/Dec. 2006 p 52-58.