ĐAU THẤP XƯƠNG

Bác sĩ Phan Giang Sang

(trích TUYỂN TẬP PHAN GIANG SANG II – Y HỌC & ÐỜI SỐNG 2010)

Phong thấp là chữ chung chung mơ hồ khó hiểu, bởi vì chảy mồ hôi tay và chân cũng gọi là phong thấp. Hai bịnh nầy hoàn toàn khác nhau.

Nếu giải thích, già rồi nên khớp xương nó khô hết nước nhờn, như máy xe khô dầu kêu lụp cụp. Lời giải thích nầy nghe rất hữu lý, kỳ thật không có căn bản y khoa chút nào hết. Khi khớp  ương viêm, hoạt dịch hay nước nhờn gia tăng chớ không giảm. Nếu nhiều quá, nó căng bắp thịt, làm đau thêm, phải rút bớt nước ra cho đỡ đau. Như vậy, nó hoàn toàn không phải là khô.


Viêm Thấp Khớp
(Rheumatoid arthritis, RA)

Viêm thấp khớp có nhiều nhứt ở phụ nữ. Cứ 4 người thì 3 nữ và 1 nam. Tuổi nào cũng có, tuy nhiên người lớn tuổi bị nhiều hơn, thường ở tuổi 30 trở lên, Trẻ em dưới 16 thì nó có tên là thấp khớp thiếu nhi juvenile RA.

Bịnh học

Khởi đầu màng hoạt dịch càng ngày càng dầy hơn, vì mô của nó sưng, mạch máu gia tăng, niêm mạc tạo thành viêm khớp (pannus). Hoạt dịch tăng, căng, khớp không vững chắc, biến dạng, bắp thịt teo. Xương bị soi mòn, hư. Khớp xương biến dạng cong queo.

Nguyên do


Người ta chưa biết rõ nguyên do của nó. Tuy nhiên: Vì nó có nhiều ở phụ nữ nhứt là nó nằm yên trong thời kỳ mang thai, nên người ta cho nó có cơ năng miễn nhiễm rất quan trọng.
Trong máu họ có nhân tố bịnh thấp khớp Rheumatoid Factor (RF). Vậy RF là gì?
Immunoglobulin G (IgG) biến đổi cho nên cơ thể không chấp nhận và coi nó như một kháng nguyên antigens. Kháng thể trong người IgG mới trung hòa kháng nguyên IgG sinh ra:
IgG +IgG biến đổi–>Tập chất miễn nhiễm Immune complex.
RF tìm thấy trong bạch cầu và hoạt dịch. Bạch cầu có tánh cách thực bào (phagocytosis) hủy tập chất, cho ra men đặc biệt (special enzymes), làm tiêu hủy sụn, vì vậy khớp xương bị hư hại nặng.
• Gần đây có người cho nó gây ra do tác nhân của siêu vi.
• Di truyền: Trong gia đình có nhiều người mắc phải nó. Người mắc bịnh RA thường hay có HLA kháng nguyên Dw4 và DRw4 v.v…


Triệu chứng & lâm sàng


• Cứng: sáng thức dậy, ngón tay, chân cứng từ 20 tới 30 phút sau mới hết
• Ðau, nhức, sưng, nóng, đỏ. Nên nhớ đây là bịnh đa khớp và đối nghịch tức hai bên như nhau.
• Ngón tay, chân cử động bị giới hạn, yếu, thịt teo.
• Có hạch ở các khớp xương
• Ðối nghịch tức hai bên ngón tay, chân bị quẹo ra ngoài
• Ngón tay bật trigger finger, ngón tay cổ thiên nga swan neck làm trở ngại trong sinh hoạt đời sống.
• Túi hoạt dịch phồng ra phía sau đầu gối gọi là Baker’s cyst
• Xương sống cổ bịnh sẽ gây nhức đầu, dễ trặc cổ chết. Khi đi mổ phải báo cho BS tê-mê biết để tránh bật ngửa cổ rất nguy hiểm.
Tuy là bịnh đa khớp, cân đối hai bên phải trái, nhưng RA không có nghĩa là chỉ đau khớp xương mà thôi. RA không từ nan một cơ quan nào trong cơ thể. Cho nên nó có thể là:
• Tổng quát: nóng sốt, bần thần khó chịu, ăn không ngon, xuống kí, nổi hạch (nodules) dưới da.
• Vận mạch vasomotor: lòng bàn tay đỏ au, đổ mồ hôi, hiện tượng Raynaud.
• Máu huyết: thiếu máu, lá lách sưng, nổi hạch ở háng.
• Thần kinh: Dây thần kinh bị chèn ép như hiện tượng đường hầm ở cổ tay (carpal tunnel’s syndrome).
• Mắt: đỏ, viêm giác mạc keratoconjuntivitis sicca.
• Phổi: khó thở, bịnh xơ phế nang fibrosing alveolitis, dịch tràn màng phổi (pleural effusion)
• Tim: Viêm bao tim pericarditis, cơ tim myocarditis


Thử nghiệm


1. Máu: thiếu máu, thiếu chất sắt, (Erythrocyte Sedimentation rate ESR) đo lắng hồng cầu tăng, bạch cầu tăng, tiểu cầu có thể tăng.
2. IgG, IgM, nhân tố phong thấp RF tăng. RF càng cao, bịnh càng nặng. Antinuclear antibodies ANA, HLA DR4…
3. Soi khớp xương
4. Quang tuyến X, RMI


Phương pháp chữa trị


a. Không thuốc men.
Nghỉ ngơi, thể dục, để thích nghi với hiện trạng dùng giày dép, gậy, giảm cân. Ăn kiêng: đồ ăn không béo, ăn nhiều rau cải và ăn cá.
Ðau nặng, tay chân biến dạng, đồ dùng trong nhà phải sửa đổi , để dễ sử dụng và không đau.
Vật lý trị liệu, châm cứu, dùng Glucosamine.
b. Thuốc men

Theo phương thức mới, không những trị sớm mà còn đánh mau, đánh mạnh.


Thuốc chống đau.


1. Thuốc không có steroids NSAID các loại.
2. Corticosteroid: chích Triamcinolone mỗi tháng vào khớp xương. Nếu sau 3 tháng không thuyên giảm phải cho thêm: Sulfasalazine, kháng miễn nhiễm Prednisolone, Cyclosporin và Methotrexate. Gs Les Cleland, Giám Ðốc Bịnh Thấp Khớp BV Royal Adelaide Hospital dùng phương pháp trên có nhiều hiệu quả hơn cách khác.
3. Chích vàng vào khớp xương.
4. Vì thuốc men có thể gây biến chứng, nên nhờ BS gia đình khám và điều trị hay chuyển đến BS chuyên khoa thấp khớp chữa trị thêm.

Bịnh viêm khớp xương
(Osteoarthritis OA)


Bịnh viêm khớp xương không những ở tay chân, mà cũng có thể ở chỗ khác, như khớp vai, xương sống cổ và lưng, vân vân… Nhiều nhứt là ở đầu gối. Nó chiếm 46.8 % trong các chỗ khác. Kế đến là đau lưng.

Ðịnh nghĩa

Viêm khớp xương là bịnh rất phức tạp bao gồm các động lực tác hại khớp sụn, hoạt dịch khớp synovium và xương. Di truyền, sinh cơ học (biomechanical process) và miễn nhiễm hóa học (immunochemical process) choảng nhau do chấn sang làm hư hại sự sửa chữa của chất sụn.

Chất cơ bản collagen bị mất chất protoglycan và nước: xương khớp phải luôn luôn thay đổi mặt khớp cho phù hợp với tình thế. Ðầu xương sẽ tạo ra mảnh xương nhỏ, để hai đầu xương tiếp nối với nhau. Mảnh xương nhỏ nầy gọi là nhánh xương, gai hay cựa, vì nó giống như cựa gà.

Nếu không tập luyện thể thao, thể dục, nó có thể nối liền với nhau làm khớp xương dính cứng, không cử động được. Ðể tránh tình trạng nầy, phải điều trị sớm, phải cố gắng cử động mặc dầu hơi đau một chút.

Hai xương tiếp nối nhau qua một lớp sụn, trơn láng. Nó là chất đệm có nhiệm vụ ngăn ngừa sự va chạm. Nhiều khi nó rạn nứt, lốm đốm mất nước và chất protoglycans. Chỗ đó bị xói mòn (erosion), hủng mất sụn gọi là eburnation, như răng mất men dễ bị sâu răng.

Hoạt dịch gia tăng làm khớp xương lỏng lẻo không vững chắc, tạo thành túi nước Baker’s cyst ở phía sau đầu gối. Bắp thịt bị teo. Ði đứng đau và không vững.

Nguyên nhân

a. Tuổi tác: Người già hay trẻ gì cũng bị thấp khớp, tuy nhiên già nhiều hơn trẻ
1. Sụn bị mòn: do tuổi già, đàn bà nhiều hơn đàn ông.
2. Xương mòn do chấn sang làm bị gẫy li vi (microfracture).
3. Phì mập, BMI >30, dễ té gẫy sụn đưa tới thấp khớp.
4. Nghề nghiệp: đứng lâu, ngồi chồm hổm lâu, khiêng nặng, đá banh.
5. Chuyển hóa.
6. Di truyền: phần nhiều là phụ nữ mắc phải hơn đàn ông con trai.

b. Tất cả những tình trạng làm mất thẳng hàng, dễ tổn thương khớp xương, sụn, màng hoạt dịch, vân vân…
1. Chấn sang gây li vi xương gẫy như thợ khoan, đi chân cao chân thấp
2. Di truyền: do bịnh bẩm sinh.
3. Nhiễm trùng: do viêm khớp.
4. Chuyển hóa và nội tuyến.
5. Thần kinh: đau đầu gối do khớp Charcot (Charcot’s joint).

Triệu chứng lâm sàng

• Ðau nhức: từ từ gia tăng do đi, đứng, về sau nghỉ cũng đau.

• Sáng dậy: đau cứng tay chân, cử động từ 5-15 phút sau mới hết.
• Cử động khó khăn. Cử động bị hạn chế, kêu lụp cụp…
• Sưng và đau. Bắp thịt teo. Biến dạng cong queo.
Khớp nào bị nhiều nhứt?
• Nhiều nhứt là cột sống lưng, cổ, ngón tay, đầu gối, khuỷu tay, cổ tay.
• Lóng tay: phù u gọi Herberden và Bouchard

Thử nghiệm

Máu: Hb, WCC bạch cầu, ESR độ lắng của máu bình thường.
RF Rhumatoid Factor: Âm tính
Hoạt dịch khớp xương: không có nhiễm trùng,
X quang: khoảng giữa hai đầu xương hẹp lại, gai, mặt xương không phẳng.

Trị liệu

1. Giải thích, hướng dẫn đời sống, khuyên nên luyện tập thể dục, đi bộ, xuống kí, dùng gậy bâton…
2. Dinh dưỡng: kiêng cữ cho đừng mập phệ.
3. Thoa bóp, vật lý trị liệu, thoa thuốc Voltaren emulsion, dầu nóng… cao dán, glucosamine, thuốc xịt Indocid spray, đắp nước đá, châm cứu. Nên dùng thuốc nhẹ trước rồi mới tới thuốc mạnh: Panadol, Aspirin (Ðau bao tử không được dùng), Indocid, Feldene, Voltaren, Brufen, Mobic, Celebrex. Nhiều khi phải cho thêm thuốc an thần.
4. Giải phẫu: Rút bớt hoạt dịch, chích corticosteroid vào khớp xương, soi khớp xương (arthroscopy). Nếu các phương pháp trên không dùng được hay không có kết quả mỹ mãn, chỉ có giải phẫu thế khớp (arthroplasty).

Bịnh Thống Phong (Gout)

Một bữa tối nọ tôi bị gọi đến nhà, khám cho người bạn mới cùng tôi dự đám cưới tối hôm trước. Tuy là người trung niên khỏe mạnh, cương nghị nhưng hôm nay anh ta trông thảm não vô cùng. Anh kêu van cầu cứu vì không chịu nổi cơn đau… Chỉ nhìn vào ngón chân cái bên trái bị sưng, đỏ bóng láng cũng đoán được phần nào bịnh của anh.

Trên 2000 năm trước, Hippocrates đã từng diễn tả trong cách ngôn y khoa của ông như vậy, và cho nó do khí chất, mới có tên là gutta: giọt nước.
Các sạn tophi (số ít tophus) cũng tìm thấy trong các xác ướp cổ Ai Cập.
Bịnh thống phong là bịnh gây ra do sự rối loạn trong việc phân hóa chất purines làm cho uric acid gia tăng đáng kể.

Thông thường uric acid được bài tiết qua đường tiểu. Nó gia tăng là do:
• Trục trặc bài tiết
• Tiêu hủy bị bế tắc
• Cơ thể biến chế quá thừa uric acid do ăn uống.
Purines bị phá vỡ–> uric acid–>urate crystals–>sạn tophi

Tại sau đau nhức?

Tinh thể của nó có dạng như cây kim nhọn. Bạch cầu với nhiệm vụ thực bào phagocytosis mới diệt nuốt nó. Kim nhọn đâm thủng màng nhân nên tiết ra chất leukotriene, men lysosomal, prostaglandins làm cho đau đớn thêm.

Ở người mắc bịnh kinh niên, nó kết lại thành tinh thể crystal urates trong hoạt dịch, rồi thành sạn phấn chalky gọi là tophi ở các khớp ngón tay và chỗ khác như thận, vành tai, trong các dây gân nhứt là gân nhượng Achille.

Ðàn ông trên 30 mắc phải nhiều nhứt ở tuổi 40-50, rất hiếm ở dưới 30. Cứ 1,000 người thì có 20 người mắc phải nó. Ðàn bà phải đợi tới 50-60 tuổi và sau khi mãn kinh. Dầu vậy họ cũng bị ít hơn đàn ông. Tạo hoá đã ưu đãi họ, vì bịnh thống phong lên cơn đau nhức bất thần, đi đứng không được, rất là khổ sở còn hơn là đau đẻ, bởi đau ngày nầy sang ngày nọ!

Tại sao mắc bịnh nầy?

1. Nó có tánh cách di truyền trong gia đình
2. Sức nén stress, xúc động, mới mổ, mới hết cơn đau tim
3. Ðang dùng thuốc như Aspirin, lợi tiểu, thuốc trị ung thư
4. Ăn tôm cua, sò ốc, đồ lòng như cật, gan, tim, phèo phổi, huyết
5. Uống rượu nhứt là rượu chát đỏ: Ðây là ‘Bịnh của các vua chúa’ (Disease of King). Thời nay, nó là bịnh của các thương gia, chủ hãng, giám đốc ngân hàng… vì phải xã giao nên ăn nhậu liên miên.

Làm sao biết được bị gout?

Cấp tính

• 70-90 % cơn đau bắt đầu ở ngón chân cái (chỉ có một bên thôi), và các chỗ khác như đầu gối, mắt cá, vân vân…
• Lần đầu, bịnh xẩy ra bất thần như trời giáng chớ phải chơi.
• Ðỏ, nóng, sưng và đau. Ðau thê thảm không chịu nổi, không cử động được! Chỉ vài ngày hay 1-2 tuần là hết. Nó có thể tái phát trở lại, nếu không trị liên tục cho đàng hoàng.

Kinh niên


• Urates đọng lại thành sạn phấn (tophi) ở các khớp xương lớn và nhỏ như lóng tay chân. Tophi ở khớp xương làm viêm khớp arthritis.
• Bao khớp làm bursitis. Ngoài khớp xương như vành tai.
• Gân làm tendinitis.
• Thận làm sạn thận (kidney stone).

Xét nghiệm ra sao?

• Máu: uric acid cao, FBC, UEC,
• X quang: kinh niên mới thấy xương bị soi mòn, hũng lỗ, tophi
• Kim rút hoạt dịch: thử nghiệm


Phương pháp chữa trị ra sao?


1. Nghỉ ngơi. Kiêng cữ các thức ăn, đồ uống nói trên.
2. Thuốc:

• Indomethacin làm giảm đau và các thuốc giảm đau khác.
• Colchicine: Nó giảm đau ngay nhờ nó bao các tinh thể, cho nó đừng châm chích khớp xương gây ra đau đớn. Uống cho tới hết đau, nếu không hết 2 giờ sau uống thêm 1 viên nữa, tối đa là ba hay bốn viên một ngày. Khi nào thấy đau bụng hay tiêu chảy, phải ngưng ngay vì nó là độc dược.
• Chích Steroid vào khớp xương: nếu cảm thấy quá nặng và cần thiết.
• Allopurinol: chỉ uống sau khi hết đau và phải uống liên tục, không được nghỉ. Nó chận đứng men urates, không cho sản xuất uric acid.
• Probenecid: ngăn ngừa không cho thận hấp thụ lại urates

Tất cả thuốc đều có biến chứng phụ, nên thận trọng.
Mặc dầu hết bịnh, qúy vị phải nhờ BS gia đình theo dõi bịnh trạng. Ðừng có ỷ y. Nhớ uống Allopurinol hay Probenecid mỗi ngày để phòng bịnh

Ðau lưng


Ðau lưng là chứng bịnh thông thường nhứt ở mọi lứa tuổi nam cũng như nữ, nhưng người già bị nó quấy rầy, đau khổ nhiều hơn trẻ.

Làm lụng để sinh sống, luyện tập thể dục, thể thao cho khỏe mạnh hay vui chơi giải trí có khi cũng bị chứng đau lưng, đau sợi cơ. Nếu nặng nó làm đi đứng không được, có khi mất hết lạc thú mới chết.

Như ta biết cột sống gồm có: Cổ (7 đốt), Lưng (17 đốt) chia ra làm sống lưng trên 12 & thắt lưng 5 đốt và Xương cùng có 5 đốt

Giữa hai đốt xương sống có đĩa đệm (disc) để ngăn chặn sự va chạm. Tủy sống chạy từ não xuống tới chót xương cùng là coccyx. Nó tua tủa ra nhiều sợi dây thần kinh giống như đuôi ngựa, nên gọi là đuôi ngựa. Khi đĩa đệm lệch đi sẽ gây sự chèn ép các dây thần kinh, gây chứng đau lưng, chân, tay tê liệt có khi phương hại tới việc tiểu tiện và đường sinh dục.

Tại sao bị đau lưng?

Mỗi lần bị đau lưng, nên xét lại coi có phải là do:
• Chấn thương cột sống do tai nạn, lao động và thể thao
• Cử động nhanh, khiêng nặng làm đốt sống va chạm mạnh,
• Ðĩa đệm lệch (disc protruded hay herniated disc),
• Dây thần kinh bị chèn ép, xương sống có gai, vân vân…
• Loãng xương osteoporosis làm sống lưng cong (kyphosis), quẹo (scoliosis), gù lưng.
• Thấp khớp cột sống spondylosis do thoái hóa (degenerative).
• Nhiễm trùng như lao xương.
• Gãy cột sống do chấn thương hay bịnh tật như bịnh Paget
• Khối u tumour, ung thư xương, di căn ung thư.
• Tật bẩm sinh.

1. Ðau lưng cấp tính

Phần nhiều bịnh nhân bị đau lưng cấp tính là do làm việc thái quá, khiêng nặng, chấn thương bởi té hay tai nạn xe cộ.

Ðau dữ dội đến đi đứng không được, nhiều khi tiêu tiểu cũng khó khăn. Nhẹ thì một thời gian sau tự động hết, nặng phải điều trị lâu dài.
Ðốt xương thường bị nhiều nhứt là L 4-5 và L 5-S 1

Ðiều trị bằng:

• Nên nghỉ ngơi, nằm im, nằm trên mặt phẳng như giường gỗ, vật lý trị liệu.
• Uống thuốc giảm đau: Panadol, Naproxen, feldene, Voltaren, Brufen, Mobic, Celebrex (celecoxib Pfizer)
• Sinh tố B tổng hợp. Có thể dùng thêm thuốc an thần nếu bị mất ngủ.

• Ðừng kéo cột sống rất nguy hiểm. Nên tập thể dục và giảm cân.
• Khi nào đau quá mới chích corticosteroid. Nên đi khám BS chuyên khoa chỉnh hình (Orthopaedic surgeon).

2. Thoái hóa cổ (cervical spondylosis)

Ai trên 50 tuổi cũng thường bị đau khớp cổ do thoái hóa, vì cột sống cổ có gai nhứt là đốt C5-6. Thông thường, người bịnh than thở: cổ cứng, đau ở gáy, vai và tay.

Nếu nặng thì cử động của cổ bị giới hạn không xây qua xây lại được. Có khi chạy dài xuống cánh tay.

Muốn biết rõ phải chụp XR, CT scan và MRI

Muốn hết bịnh, ngoài thuốc chống đau, cao thoa bóp, phải đeo bó cổ mềm (soft collar) mỗi tối. Kéo cột sống làm giảm đau nhưng rất tai hại. Nên tập thể dục cổ để đừng cứng.

3. Thoái hóa sống lưng (lumbar spondylosis)

Khi qua 40 tuổi, sống lưng thường hay bị thoái hóa, khoảng cách giữa 2 đốt sống hẹp lại, xương mọc thêm nhánh thường gọi là gai, nhứt là ở phía sau. Chính vì vậy mà nó hay chèn ép dây thần kinh hay tủy sống. Cũng có thể do di căn của ung thư từ nơi khác.

Cơn đau có thể ở mông, thần kinh tọa sciatica, chạy xuống một bên chân làm đau ở đùi, đau dưới đầu gối, bắp chuối hay bàn chân hay ngón chân. Ðau như dao đâm, như điện giựt…

Muốn định bịnh phải chụp XR, CT scan, MRI…

Ðiều trị bằng thuốc giảm đau, thoa cao, vật lý trị liệu, châm cứu. Xin đừng cho kéo cột sống. Bó lưng, đi đâu cũng nên có gậy.

Làm gì thì làm, tuy nhiên giảm cân là quan trọng nhứt.

Bịnh lõang xương

Dau thap xuong 04

Lúc nhỏ, tôi thường chạy theo mấy bà già, ghẹo chọc mấy bà vì họ đi đứng thì chậm chạp, lụm cụm; còn ngồi thì chỉ có cái đầu gác trên hai đầu gối:

“Bà già đi lượm mù u,
Bỏ quên ống ngoáy, chổng khu la làng!”

Bà già quơ gậy, không quên bồi thêm câu: “Mồ tổ cha tụi bây!”

Bây giờ thì tôi đã nếm mùi rồi. Nhìn thấy người nhà lưng cong vẹo, cả mình cũng luôn mang theo cả bản đồ VN hình cong như chữ S. Có đau khổ mới biết bảy mươi năm về trước, mình độc ác, quỷ quái quá. Tội lỗi! Tội lỗi!

Ngày nay bịnh loãng xương gia tăng do nếp sống lên cao và tuổi thọ gia tăng kinh khủng. Nó rất thông thường, và gây nhiều tai hại như đau nhức xương, gãy cổ tay, cổ xương đùi, gãy cột sống, giảm thọ, vân vân…

“Bảy mươi chẳng gọi là lành”

Cũng may là nó có thể phòng ngừa được. Hiện nay Úc có 1.9 triệu người mắc phải nó. Phí tổn hằng năm lên tới 2 tỉ dollars.

Bịnh loãng xương được nghiên cứu tường tận nhờ một khoa học gia Úc gốc Việt Nam, Gs Nguyễn văn Tuấn thuộc Viện Garvan, Ðại học NSW và BV St Vincent. Ông Tuấn vừa được tặng danh hiệu là khoa học gia cấp cao (High performant 10/2007). Hy vọng ông sẽ thành công thêm nữa, cho nở mặt nở mày người Việt chúng ta.

Tại sao gọi là loãng xương?

Bịnh loãng xương hay xốp xương là do sự chuyển hóa, làm giảm tỷ trọng khoáng chất của xương (Bone Mineral Density BMD), làm xương dễ bị gãy.
Theo WHO, loãng xương khi nào BMD <- 2.5 (T-score <-2.5), nếu nó chỉ dưới <-1-2.5 thì gọi là tiền loãng xương osteopenia. T-score trung bình từ + tới -1 (+/-1). Còn ở Úc nó phải cở T-score <-3.5.

Nó làm vỏ xương mỏng, trở nên dòn dễ bị gãy dầu chỉ quơ tay hay đụng nhẹ thôi. Nó làm tác hại tới sức khỏe: lưng cong, vẹo (kyphosis, scoliosis), gẫy cột sống (weight-bearing fracture).

Xương cấu tạo bởi proteine, Calci, Phosphate, Magnesium. Nó chiếm 15 tới 17% trọng lượng cơ thể. Ngoài ra còn có tế bào tạo xương hay tạo cốt (osteblasts) và tế bào hủy (osteoclasts).

Thành phần của nó thay đổi tùy theo tuổi tác. Nhỏ thì tế bào tạo xương nhiều, già thì tế bào hủy xương nhiều.

Tại sao bị loãng xương?

Loãng xương do nhiều nguyên do như:

• Không rõ nguyên do,
• Di truyền, phụ nữ, già trên 60 tuổi,
• Phụ nữ sanh nhiều con, già trên 60 tuổi,
• Bịnh nội tuyến: Tăng năng tuyến giáp trạng, phó giáp trạng, vỏ nang thượng thận. Giảm tuyến sinh dục hypogonadism. Hết kinh sớm.
• Thiếu chất calci, phosphate, hấp thụ kém, thiếu ăn.
• Nằm im lâu ngày.
• Thấp khớp thoái hóa (rheumatoid arthritis), kích thích đường ruột.
• Tránh nắng, quần áo che kín mít như người Hồi giáo
• Hút thuốc và uống nhiều rượu.
• Lạm dụng thuốc corticosteroid (uống hay chích), uống nhiều rượu, barbiturates…
• Bịnh bẩm sinh di truyền như bịnh tạo xương bất toàn (osteogenesis imperfecta), xương dòn dễ gãy với mắt xanh lơ, chứng Marfan, tay dài như vượn, nóc giọng cao…

Làm sau biết bịnh loãng xương?


Thường thường người già thường hay than thở:

• Ðau xương, đau đầu xương, đau dọc theo xương dài. Ðau toàn thân mà nằm nghỉ cũng không hết.
• Ðau cột sống và hai bên cột sống, vặn mình càng đau nhiều thêm do đau xương sườn.
• Chiều cao giảm, cột sống cong vẹo do lún hoặc gãy đốt sống, lưng gù phải chống gậy. Khi ngồi chỉ thấy ‘cái đầu gác trên 2 đầu gối’.
Muốn biết rõ cần chụp hình hay DEXA để kiểm chứng trước khi cho thuốc.
Phải làm gì để trị và ngăn ngừa bịnh loãng xương?
Muốn ngừa và điều trị bịnh nầy, cần phải thay đổi nếp sống từ lúc nhỏ
• Ăn uống nhiều sữa và các phó sản của sữa để có nhiều Calci. Phụ nữ cần uống ít nhứt là 500ml tới 1000 ml mỗi ngày.
• Sinh hoạt bình thường, năng luyện tập thể thao, thể dục, bơi lội vận động ngoài trời để da tạo sinh tố D. Nên phơi nắng nhứt là người già. Người mình hay biến các sun-room thành phòng khách hay phòng ngủ là một sai lầm. Cũng đừng quá sợ nắng gây ung thư. Nắng ban mai là tốt nhứt đó quý vị. Hơn nữa người Việt ít bị ung thư da hơn Tây.
• Nên uống thêm Calcium, Vitamin D, Fluorid, Calcitrol, Rocaltrol. Người Việt ít uống sữa tươi vì hay bị tiêu chảy, nên thường bị thiếu sinh tố D. Thiếu sinh tố D dễ bị ngã té, lại càng dễ bị gẫy xương. Cần phải du ngoạn ngoài trời, tắm biển, tắm nắng, thể thao, thể dục, làm cỏ trồng hoa ngòai trời, vân vân…
• Nên dùng kích thích tố nữ Evista (Eli Lilly). Kích thích tố nữ đặc biệt tuyển chọn thứ SERM (selective estrogen receptor modurate) ngừa loãng xương rất hay và không gây ung thư vú.
• Fosamax (Merck Sharp & Dohme), Actonel (Avantis Pharma) thuốc ức chế tế bào hủy. Loại thuốc mới có Calcium và Vitamin D kèm theo để uống mỗi ngày, rất tiện lợi: Fosamax 70/40 plus và Actonel combi, Actonel once-a-month 150mg.
• Raloxifene dùng để ngăn ngừa gãy xương.
• Corticosteroid là thần dược trị hết cấp thời bịnh suyễn, đau khớp xương, ho nặng, cảm cúm sổ mũi dị ứng vân vân…
Tuy nhiên nó cũng giúp tay đào huyệt để chơn quý vị cho mau. Phải tránh cho bằng được, trừ khi bất khả kháng. Nó gây rất nhiều biến chứng về sau.
• Theo Gs John Eden tại Royal Hospital for Women ở Sydney thì nên thận trọng trong việc dùng Ðông Y cổ truyền.
• Dinh dưỡng: rau cải có nhiều phytoestrogens như: isoflavones, đậu nành. Ăn nhiều cá salmon, sardine, tuna có nhiều sinh tố D. Uống nhiều sữa tươi và tắm nắng.

Có như vậy mới phòng ngừa được hiểm họa của chứng bịnh thời đại, gia tăng hiệu năng nếp sống an nhàn, mới gia tăng tuổi thọ.