“Petrus Ký” là tên của một trường trung học nổi tiếng bậc nhứt tại Sài Gòn thời Việt Nam Cộng Hòa.
Đoàn Xuân Thu
Tên đầy đủ là Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký (thường gọi tắt là Petrus Ký), được xem là một trong những trường nam trung học danh tiếng nhất miền Nam trước năm 1975, cùng với các trường như Gia Long, Chu Văn An, Trưng Vương.
Tên trường lấy theo tên của Trương Vĩnh Ký (1837–1898), một học giả lớn của Nam Kỳ, thường được người Pháp gọi là “Pétrus Ký”. Ông là một trong những người Việt Nam đầu tiên có kiến thức uyên bác về nhiều ngôn ngữ, từng nghiên cứu và viết về lịch sử, địa lý, văn hóa Việt Nam; là tác giả của nhiều công trình khảo cứu và có vai trò quan trọng trong việc phổ biến chữ Quốc ngữ thời kỳ đầu.
Trường Petrus Ký được thành lập năm 1927 tại Sài Gòn, ban đầu mang tên “Collège Pétrus Trương Vĩnh Ký”. Đây là trường trung học công lập dành cho nam sinh, đào tạo nhiều thế hệ trí thức, giáo sư, bác sĩ, kỹ sư, văn nghệ sĩ, quân nhân và các nhân vật xã hội của miền Nam. Trường nổi tiếng vì chương trình học nghiêm túc, chú trọng cả văn hóa Việt Nam lẫn khoa học phương Tây.
Sau năm 1975, trường bị CS đổi tên thành Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong. Tuy nhiên, trong ký ức của nhiều cựu học sinh miền Nam, cái tên “Petrus Ký” vẫn gắn liền với một thời kỳ giáo dục Sài Gòn, với hình ảnh áo trắng học trò, sân trường, những cuộc thi học sinh giỏi và tinh thần hiếu học.
Điều đáng chú ý là việc đặt tên trường theo Trương Vĩnh Ký không chỉ nhằm vinh danh một cá nhân, mà còn thể hiện sự trân trọng đối với truyền thống học thuật Nam Kỳ. Ông là một nhân vật lịch sử có nhiều tranh luận, nhất là về quan hệ với chính quyền Pháp trong thời kỳ thuộc địa, nhưng ngay cả những người phê bình ông cũng khó phủ nhận tài năng ngôn ngữ và đóng góp của ông trong lĩnh vực văn hóa, khảo cứu.
Vì vậy, khi nhắc đến ” Petrus Ký”, nhiều người miền Nam trước 1975 không chỉ nhớ một cái tên trường học, mà nhớ một biểu tượng của nền giáo dục Sài Gòn của chế độ VNCH một ngôi trường đào tạo nhân tài và mang dấu ấn trí thức của một thời.
Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.
Hội Ái Hữu Petrus Trương Vĩnh Ký Úc Châu 