Cách phát âm Jean-Baptiste Petrus (ʒɑ̃ ba.tist pe.tʁys)

Đoàn Xuân Thu

IPA của tiếng Anh không có âm nầy?

Đúng là tiếng Anh không có một số âm trong IPA của tiếng Pháp, nên nếu đọc Jean-Baptiste Petrus theo kiểu tiếng Anh sẽ không giống tiếng Pháp nguyên thủy.

Tên Jean-Baptiste Petrus của Trương Vĩnh Ký gồm hai phần:

1. Jean-Baptiste (tiếng Pháp):

IPA Pháp: /ʒɑ̃ ba.tist/

/ʒ/ : âm “gi” mềm như trong tiếng Anh vision, measure (không phải âm “j” trong “John”).

/ɑ̃/ : âm a mũi của tiếng Pháp, tiếng Anh không có âm tương đương.

Người Việt thường khó bắt chước vì vừa phát âm “a” vừa đưa hơi qua mũi.

/tist/: gần giống âm “tist” trong tiếng Anh.

2. Petrus (La-tinh):

IPA La-tinh thường ghi khoảng: /ˈpɛ.trus/ hoặc

/ˈpeː.trus/ tùy cách đọc La-tinh cổ hay Giáo hội.

Nếu đọc theo tiếng Anh, người ta thường đọc gần như: Petrus → /ˈpiːtrəs/

(tương tự âm đầu của “Peter” nhưng giữ thêm âm “s” cuối).

Như vậy: Jean-Baptiste Petrus (Pháp): /ʒɑ̃ ba.tist pe.tʁys/

English approximations

/ʒɑːn bəˈtiːst ˈpiːtrəs/ (gần đúng theo thói quen Anh ngữ)

Điểm thú vị là tên Petrus Ký trong lịch sử Việt Nam chịu ảnh hưởng cả ba lớp văn hóa:

Petrus: nguồn gốc Hy Lạp – La-tinh (tên thánh)

Jean-Baptiste: tiếng Pháp (tên rửa tội)

Trương Vĩnh Ký: tên Việt

Vì vậy, nếu muốn đọc đúng theo nguồn gốc của ông, nên đọc gần với Pháp–La-tinh, chứ không đọc hoàn toàn theo tiếng Anh.

Nhưng trong giao tiếp quốc tế hiện nay, người nói tiếng Anh đọc theo hệ âm của họ cũng là chuyện bình thường.

Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.