Thư của Thầy Dương Ngọc Sum “Cuộc đời của người trai thời loạn” gởi học trò Petrus Ký (Phần 3)
Cô Phan Ngọc Loan, Cô Hồ Thị Hiệp và Thầy Dương Ngọc Sum
Thư Võ Phi Hùng gởi Thầy Sum ngày Tue 10/09/2024 12:22AM
Thưa Thầy,
Em đọc thư thầy như được đọc lại bộ ‘Tuấn – Chàng Trai Nước Việt’ của ông Nguyễn Vỹ, khi lúc nhỏ được đọc trên tuần báo Phổ Thông rất là cực kỳ hấp dẩn. Tiếc là phải chi thầy kể thêm khi về ở chung với nhà có nhiều cô con gái thì thầy có theo cô nào, hay cô nào phải lòng thầy hay không?
Thầy đã quên không trả lời cho em biết là bọn em có được phép phổ biến những lá thư này trên trang mạng Petrus Ký Úc châu và FB PK Nam Cali. Xin Thầy cho phép!
On Tuesday, September 10, 2024, 5:51 PM Thầy Sum trả lời
Em Hùng thân. Thầy sẽ kể tiếp cho Em giai đoạn II từ 1953 -1955. Còn 2 câu hỏi của em thì như vầy:
1/ Lâu nay Thầy không kể, nay Thầy cũng lớn tuổi, 90, không biết sống nay chết mai, có duyên, TÌNH CỜ KHIẾN Em gửi Danh sách Học sinh PETRUS KÝ NIÊN KHÓA 1949-1950 NÓI CHUNG VÀ LỚP PREMIÈRE E của Thầy nói riêng, nên Thầy này ra ý định kể lại cho các Em nghe “một trong những thần tượng PETRUS KÝ ” của các em, VỪA LÀ HỌC SINH, VỪA LÀ GIÁO SƯ LÂU NĂM CỦA TRƯỜNG, SỰ THẬT, KHÔNG CÓ GÌ PHẢI DẤU DIẾM CẢ, EM CÓ THỂ PHỔ BIẾN GIỮA CÁC EM.
2/ Câu thứ 2 em hỏi hơi sớm, vì lúc bấy giờ Thầy còn trẻ lo việc “được đi học” là có phước lắm rồi, nên chưa nghĩ đến “vấn đề” nào khác.
Thầy SUM
On Tuesday, September 10, 2024, 5:51 PM
II.-GIAI ĐOẠN II (1953-1955), Tuy ngắn nhưng lại quyết định cuộc đời của Thầy
Chiến trận bùng phát dữ dội, VIỆT NAM ĐÔN QUÂN TĂNG CƯỜNG CHO MIỀN BẮC, ĐIỆN BIÊN PHỦ thất thủ, DE CASTRIES đầu hàng, HỘI NGHỊ QUỐC TẾ ĐÌNH CHIẾN ĐƯỢC MỞ RA TẠI PARIS, HIỆP ƯỚC ĐÌNH CHIẾN GENÈVE ĐƯỢC KÝ KẾT, VIỆT NAM BỊ CHIA ĐÔI ĐẤT NƯỚC… Bao nhiêu là biến cố trọng đại xãy ra, đặt thanh niên trước những vấn đề trọng đại phải giải quyết: Riêng Thầy, tuy đã thi đậu DIPLÔME, BREVET VÀ SECONDE MODERNE và đang theo học Lớp SECONDE MODERNE tại PETRUS KÝ VỚI HỌC BỔNG BÁN PHẦN (DEMI BOURSIER), NK 1953-1954, NHƯNG LẠI CŨNG VỪA BỊ GỌI ĐI KHÓA 5 TER THỦ ĐỨC VÀ ĐƯỢC TẠM TRẢ VỀ NGUYÊN QUÁN, VẬY “PHẢI LO TÌM ĐƯỜNG ĐI, CHỨ LO THI TÚ TÀI, THÌ KHI NƯỚC ĐẾN CHÂN KHÔNG KỊP NHẢY.
CÓ 3 HƯỚNG ĐỂ CHỌN LỰA:
1/ Xin thi vào CÁC TRƯỜNG CHUYÊN MÔN DO PHÁP MỞ RA GIÚP VIỆT NAM ĐÀO TẠO CHUYÊN VIÊN NHƯ MARRAKECH Ở MAROC, SALON (PHÁP) CHUYÊN ĐÀO TẠO PHI CÔNG (PILOT), ROCHEFORT, Ở PHÁP CHUYÊN ĐÀO TẠO THỢ MÁY (MÉCANICIENS), AUXERRE, FEZ (PHÁP) CHUYÊN ĐÀO TẠO VÔ TUYẾN VIÊN HÀNG KHÔNG (RADIO NAVIGANTE)…
2/ XIN THI VÀO CÁC BINH CHỦNG KHÔNG CHIẾN ĐẤU như CÔNG BINH, QUÂN NHU, QUÂN CỤ, QUÂN CẢNH, CẢNH SÁT,… làm chức vụ gì cũng được, giữ chức vụ gì cũng được, thư ký, tà lọt (à l’ordre= tùy phái), gì cũng được, miễn là được yên thân, còn cùng lắm là đi THÙ ĐỨC, ĐÀ LẠT rồi chạy BINH CHỦNG (khóa nào cũng có chọn một số chuyên môn cho nhu cầu các Binh chủng.
3/ Thi vào các Trường CAO ĐẲNG để được hoãn dịch tiếp tục học như CAO ĐẲNG CÔNG CHÁNH, CĐ ĐIÊN LƯC, NÔNG LÂM SÚC, CÁN SỰ Y TẾ, HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG, …QUỐC GIA SƯ PHẠM (SẼ NÓI RIÊNG VỀ TRƯỜNG NẦY). NG. VĂN NGÔN, TR. MINH QUANG (không nhớ HỌ) và THẦY, học sinh PETRUS KÝ cùng thi đậu vào Trường KỸ SƯ HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG, Ở ĐƯỜNG HIỀN VƯƠNG, tương lai bảo đảm, học bổng cao, cũng mừng nên RỦ NHAU TRÌNH DIỆN NHẬP HỌC, được phát cho thời khóa biểu, tài liệu và dụng cụ cần thiết cho một Học viên. Nhưng chỉ được một tuần lễ, chưa lãnh học bổng, Thẩy được tin là Thầy đã trúng tuyển vào TRƯỜNG QUỐC GIA SƯ PHẠM MỚI MỞ CỬA (CHƯA XÂY CẤT XONG, BÊN CẠNH TRƯỜNG PETRUS KÝ, CŨNG ĐƯỢC HOÃN DỊCH 3 NĂM, HỌC BỔNG 8OO ĐỒNG /THÁNG VỚI HAI HỆ:
* HỆ MỘT NĂM HỌC MỘT NĂM, RA DẠY TIỂU HỌC, CŨNG HỌC ĐẦY ĐỦ: VĂN HÓA, NHƯ CHƯƠNG TRÌNH ĐỆ TAM VÀ CHUYÊN MÔN NHƯ LUÂN LÝ CHỨC NGHIỆP. QUẢN TRỊ HỌC ĐƯỜNG, Y TẾ, SƯ PHẠM LÝ THUYẾT, SƯ PHẠM THỰC HÀNH (THỰC HÀNH TẠI CÁC LỚP TIỂU HỌC TẠI TRƯỜNG SƯ PHẠM THỰC HÀNH RIÊNG CỦA TRƯỜNG VÀ CÁC TRƯỜNG KHÁC BÊN NGOÀI, SAU 1 NĂM, RA TRƯỜNG ĐƯỢC BỔ DỤNG NGAY, DẠY CÁC LỚP TIỂU HỌC KHÔNG SỢ THẤT NGHIỆP. HẤP DẪN À NGHEN.
* HỆ BA NĂM.: VỚI CHƯƠNG TRÌNH VĂN HÓA ĐẦY ĐỦ CỦA CÁC LỚP THI TÚ TÀI {ĐÊ TAM, ĐỆ NHỊ, ĐỆ NHẤT) VÀ CHUYÊN MÔN SƯ PHẠM NHƯ LUÂN LÝ CHỨC NGHIỆP, QUẢN TRỊ HỌC ĐƯỜNG, Y TẾ, SƯ PHẠM LÝ THUYẾT VÀ THỰC HÀNH TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC LỚN NHỎ TRONG THÀNH PHỐ NHƯ SƯ PHẠM THỰC HÀNH (CỦA RIÊNG TRƯỜNG SƯ PHẠM), PETRUS KÝ, GIA LONG, TRƯNG VƯƠNG, CHU VĂN AN, LÊ VĂN DUYỆT…KỸ NIỆM VUI LÀ ĐẾN XIN DẠY THỰC TẬP THÌ TỪ HIỆU TRƯỞNG, THẦY CÔ VÀ HỌC SINH ĐỀU VUI VẺ ĐÓN TIẾP VÀ NGAY CẢ VỊ GIÁO SƯ HƯỚNG DẪN BUỔI THỰC TẬP CŨNG LÀ NGƯỜI CÓ UY TÍN TRONG GIÁO GIỚI, CHO NÊN, NGƯỜI SINH VIÊN THỰC TẬP KHÔNG CÓ GÌ LO LẮNG HỒI HỘP MÀ CỨ TỰ NHIÊN LÀM BỔN PHẬN (ĐÔI KHI CÒN TẠO KHÔNG KHÍ CỞI MỞ, VUI VẺ ĐỂ ĐƯỢC PHÊ TỐT,
Ngược dòng lịch sử, chúng ta thấy DƯỚI THỜI PHÁP THUỘC, việc giáo dục bị hạn chế tối đa, cả một vùng 5 tỉnh là Sài gòn, Gia định, Biên hòa, Thủ Dầu một (Bình dương), Bà rịa, Tây ninh, lan ra Ninh thuận, Bình thuận, mà chỉ có một trường Trung học là PETRUS KÝ, BAO NHIÊU LÀ HỌC SINH TRANH NHAU THI VÀO. NAY NƯỚC NHÀ ĐỘC LẬP RỒI, SỐ HỌC SINH VÀ TRƯỜNG LỚP NỔ BÙNG LÊN, CỘNG THÊM SỐ HỌC SINH VÀ THẦY CÔ GIÁO DI CƯ VÀO, TRƯỜNG SỞ VÀ THẦY CÔ ĐƯỢC ĐÀO TẠO BAO NHIÊU CŨNG KHÔNG ĐỦ. NGAY NHƯ TẠI CÁC QUẬN CŨNG CÓ TRUNG HỌC, PHỤ HUYNH TỰ ĐỘNG THU TIỀN XÂY TRƯỜNG LỚP RỒI TỰ ĐỘNG RƯỚC THẦY CÔ VỀ DẠY NHƯ THUỞ XƯA, RƯỚC CÁC CỤ ĐỒ VỀ DẠY CHỮ NHO “CHI HỒ Dà DÔ, BỘ GIÁO DỤC CÓ BỔN PHẬN THANH TRA, HỢP THỨC HÓA SAU.
Thầy vẫn còn học ở PETRUS KÝ 2 NĂM (SECONDE MODERNE) và (PREMIÈRE MODERNE), nhưng vì vấn đề quân dịch lu bu quá làm thầy thối chí nên thi rớt ORAL BAC 1ÈRE PARTIE PHÁP, năm sau, khi đang học SƯ PHẠM, Thầy mới nộp đơn xin thi tự do và thi đỗ, cũng mừng.
TRỞ LẠI VẤN ĐỀ HỌC SƯ PHẠM, NHỚ LỜI MẸ THẦY DẶN: “PHẢI NỐI NGHIỆP CHA!”. VÀ ĐƯỢC PHÉP CỦA MẸ, THẦY TRÌNH DIỆN BAN GIÁM ĐỐC KHÓA HỌC HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG XIN XÓA TÊN, RỒI TRÌNH DIỆN BÊN SƯ PHẠM ĐỂ NHẬP HỌC KHOÁ I (NK 1955-1956), HỆ BA NĂM (1955-1958). Có Trường mới, có học bổng, cuộc sống của Thầy cũng có phần thay đổi.
Thầy cùng vài anh em mới bên SƯ PHẠM, đến xin ở trọ nhà của vợ chồng Ông Bà chủ xe đò SÀI GÒN VŨNG TÀU ở đường TRẦN HƯNG ĐẠO ngang với SỞ CỨU HỎA, cùng với một sinh viên QUÂN Y, RẤT THÂN VỀ SAU NẦY, CHO ĐẾN NGÀY NAY. Thầy cũng có đem đứa em thứ bảy của Thầy từ Biên Hòa xuống cho đi học ở Trường CAO THẮNG, VÀ LẼ DĨ NHIÊN CHI PHÍ TĂNG THEO, CHO NÊN THẦY PHẢI ĐI KÈM HỌC CHO CON MỘT NGƯỜI HỌC TRÒ RẤT DỄ THƯƠNG, CHUẨN BỊ THI TRUNG HỌC ĐỆ NHẤT CẤP. Công việc trở nên bề bộn, nhưng mà có anh có em nên cũng vui. LẬT BẬT BA NĂM TRÔI QUA, THÂY THI TỐT NGHIỆP ĐỖ HẠNG BA TOÀN KHÓA VÀ SAU ĐÓ THÌ THI ĐỖ LUÔN TÚ TÀI II VIỆT. THẦY ĐƯỢC BỔ NHIỆM VỀ DẠY TẠI TRƯỜNG CŨ, RẤT VUI MỪNG GẶP LẠI THẦY CŨ, BẠN CŨ, LÀ PETRUS KÝ. MỘT GIAI ĐOẠN MỚI NỮA LẠI MỞ RA CHO CUỘC ĐỜI CỦA THẦY.
On Tue, Sep 10, 2024 at 7:13 PM
Kiểm điểm lại, Thầy không có gì đặc biệt, đặc sắc cả, như thông minh, giỏi TOÁN, giỏi TRIẾT, giỏi VẼ, giỏi NHẠC, giỏi THỂ THAO, BÓNG ĐÁ, QUẦN VỢT. Có điều là Thầy chịu khó, ai sao tui vậy, ai hơn tui, tui ráng sức vươn lên cho bằng vậy thôi, không ai ghét và được nhiều người thương. Tuy tiếng là về dạy học, nhưng các nhân viên nhà Trường, các Thầy Cô cũ xem như học sinh
1/ Dạy nhiều môn: thiếu giờ dạy để chia cho thầy cô, nên tạm thời phải dạy nhiều môn, bù qua bù lại cho đủ 18 giờ/tuần kể cả giờ Thể Dục cho Học sinh (Thầy Tốt nghiệp Lớp THANH HUẤN NHA TRANG do Bộ Giáo Dục tổ chức), hoặc phụ việc văn phòng Tổng giám thị, Giám học. Thật ra vấn đề thặng dư nầy “Trường Lớn” nào cũng có, do “ai cũng muốn được đổi về” trong khi các Trường tỉnh thì thiếu người: đầu năm, Bộ thuyên chuyển về một số người đã từng “ở xa” nay “cho về gần cho công bằng”, Ông Hiệu Trưởng mới đổi về nên kéo theo môt số thân nhân và con cháu nhân viên thân cận. Ông tuyên bố: “Đệ I cấp chưa phân Ban, dạy môn nào cũng được” do đó VP xếp lung tung; Thí dụ mỗi cấp có 8 Lớp môn Văn 3 giờ/tuần thì 1 Thầy cô thân quen lãnh 6 Lớp (6×3=18), còn lại 2 Lớp giao cho người khác. Các môn khác cũng vậy. Rốt cục người nào đó lãnh hết các “râu ria” còn dư, trong tuần phải soạn và giảng vài ba bài và môn khác nhau.! (Nếu không muốn đổi đi Trường khác).
“Tri túc tiên túc”, nhờ dạy các lớp nhỏ, Thể dục, Thiếu giờ, mà Thầy có nhiều giờ rảnh, để đi học ở ĐẠI HỌC VĂN KHOA, đậu bằng CỬ NHÂN GIÁO KHOA VĂN CHƯƠNG VIỆT (HT NGUYỄN THANH LIÊM có bằng CỬ NHÂN GIÁO KHOA VĂN CHƯƠNG HÁN VĂN (Lúc bấy giờ chưa có Bằng TIẾN SĨ VĂN CHƯƠNG, SANG MỸ ÔNG MỚI ĐẬU BẰNG TIẾN SĨ GIÁO DỤC, CÒN THẦY SANG ĐÂY THEO DIỆN HO TRỂ QUÁ LO KIẾM CƠM NUÔI GIA ĐÌNH, KHÔNG THÌ GIỜ ĐI HỌC, SẼ NÓI SAU)
2/ XIN NHÀ TRONG CƯ XÁ PETRUS KÝ: Vì các ngày có giờ dạy thể dục phải từ BÀ CHIỂU đến sớm, bất tiện, lúc đầu Thầy và đứa em XIN ở tạm Phòng Tập Thể dục trong NHÀ BẾP, SAU SHARE với BÁC BẢY CÔNG NHÂN NHÀ TRƯỜNG CĂN NHÀ AVAILABLE CỦA BÁC vì BÁC có nhà riêng ở KHU BÀN CỜ.
ĐẤY, KỂ TỪ ĐÂY THẦY ĐÃ TRƯỞNG THÀNH, CÓ VIỆC LÀM, CÓ NHÀ RIÊNG (DÙ ĐÓ LÀ NHÀ CỦA TRƯỜNG), CUỘC ĐỜI CỦA THẦY, NGƯỜI TRAI THỜI LOẠN, SINH BẤT PHÙNG THỜI, BƯỚC SANG GIAI ĐOẠN CHÓT VỚI CHÍN CHẶNG ĐƯỜNG NHƯ MÔ TẢ TRONG BÀI THƠ SAU ĐÂY:
ĐƯA CHO VỢ (NHẠI THEO THƠ TÚ XƯƠNG)
Hương lửa ba sinh, chín chặng đường (1)
Đất khách nhìn nhau, tóc điểm sương! (2)
Hưng thịnh, suy vong, Chàng thanh thản (3)
Cay đắng, ngọt bùi, thiếp vấn vương (4)
Văn minh vật chất, khinh tình nghĩa (5)
Văn hiến ngàn năm, trọng ngũ thường (6)
Phu phụ xướng tùy giai lão bạn (7)
Như tân tương kính, bách niên trường (8)
DƯƠNG TỬ (Thơ xướng họa với các NHÀ GIÁO LÃO THÀNH)
CHÚ THÍCH
(1) Việc vợ chồng trải qua 9 chặng đường: dạy học, nhập ngũ, giải ngũ, dạy học, tái ngũ, biệt phái, thăng chức, cải tạo, vượt biên.
(2) 55 tuổi
(3) hưng thịnh: dạy học, cải ngạch thanh tra, thăng cấp ĐẠI ÚY, PHỤ TÁ KHỐI NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN BỘ GIÁO DỤC
SUY VONG: CẢI TẠO, VƯỢT BIÊN, Ở TÙ, NGHÈO ĐÓI, THẤT NGHIỆP
(4) LỤC ĐỤC, CÃI VÃ BẤT ĐỒNG Ý KIẾN…
(5) TRONG CUỘC SỐNG VĂN MINH, VẬT CHẤT, CÓ KHI TÌNH NGHĨA BỊ XEM THƯỜNG, HAY LI DỊ ĐỂ BỎ NHAU
(6) THEO ĐẠO ĐỨC CỔ TRUYỀN, TAM CƯƠNG (VUA TÔI, CHA CON, CHỒNG VỢ) VÀ NGŨ THƯỜNG NHÂN NGHĨA LỄ TRÍ TÍN ĐƯỢC COI TRỌNG
(7) VỢ CHỒNG AI CŨNG CÓ QUYỀN CÓ Ý KIẾN VÀ NGƯỜI KIA PHẢI TUÂN THEO
(8) VỢ CHỒNG CÙNG XEM NHAU NHƯ KHÁCH THÌ SỐNG CHUNG TRĂM NĂM
Đây là bài họa của Thầy trong chuỗi thơ xướng họa giữa các NHÀ GIÁO LÃO THÀNH VỚI NHAU như GSTS NGUYỄN QUÝ BỔNG, trường SƯ PHẠM SÀI GÒN, BÙI NGOAN LẠC, NGÔ VĂN HOA, LÊ THÁI ẤT, trường NGUYỄN ĐÌNH CHIÊU. MỸ THO, TRỊNH VĂN HIẾN và DƯƠNG NGỌC SUM, PETRUS KÝ, về đề tài “VỢ CHỒNG GIÀ”, nay chết hết rồi, chỉ còn có Thầy SUM.
BÀI XƯỚNG: VỢ CHỒNG GIÀ
Thương tặng N.T. BÙI NGOAN LẠC 7/1O/96
Giúp đở nhau đi nốt đoạn đường
Tuổi già ngại gió lẫn e sương
Công anh chẳng bận lòng thanh thản
Âm thực không cầu khỏi vương
Thế sự xem như tranh hí họa
Nhân sinh hiểu vốn chuyên vô thường
Tình yêu giữ đẹp nhờ dung thứ
An lạc thân tâm giải đoạn trường!
BÀI HỌA 1: “KỶ NIỆM 43 NĂM NGÀY CƯƠI”- NGUYỄN QUÝ BỔNG 26/10/96
GIÁO SƯ, GIÁM HỌC TRƯỜNG SƯ PHẠM
Trọn bốn ba năm một ngã đường/Ngọt bùi trộn lẫn với phong sương/Non thề chốn cũ còn ghi nhớ/Biển hẹn năm xưa vẫn luyến vương
Một mái nhà Nam ba thế hệ/Nghìn trùng đất khách một cương thường/Vui đàn con cháu đùa trong nắng/Hạnh phúc đơn sơ cỏi hế trường
BÀI HỌA 2 – LÊ THÁI ẤT VỢ CHỒNG GIÀ – 01/1997
GIÁO SƯ NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
Hãy tạm ngừng chân ngó chân đường
Nhìn nhau tóc bạc tựa pha sương
Ba sinh cánh bướm bao phen mộng
Một kiếp thân tầm mấy khúc vương?
Lửa ấm hương nồng hơi vẫn đượm
Gừng cay muối mặn vị quen thường
Đồng tâm phím cũ ôm đàn gãy
Dạo lối đường tơ đoản với trường!
BÀI HỌA 3: KỶ NIỆM KHI MỚI GẶP NHAU tức ĐƯA CHO VỢ (XEM Ở PHẦN TRÊN}
DƯƠNG TỬ – CÒN NHIỀU BÀI HỌA NỮA NHƯNG ĐỂ MỘT DỊP KHÁC
Mời xem tiếp: Thư của Thầy Dương Ngọc Sum “Cuộc đời của người trai thời loạn” gởi học trò Petrus Ký (Phần 4)
Hội Ái Hữu Petrus Trương Vĩnh Ký Úc Châu 