Bến Nhà Rồng

Nguồn: Đặc San Trà Vinh số 13, Quý Tỵ 2013, (Trang 143). Hội Ái Hữu Trà Vinh – USA

Mười Lớn (Tiền Vĩnh Lạc)

Nếu bạn về Việt Nam, hỏi bất cứ một sinh viên nào: “Ông Hồ Chí Minh xuất dương từ đâu?”, chắc chắn bạn sẽ được trả lời: “Bác đi từ Bến Nhà Rồng”.

Nếu bạn hỏi thêm: “Đi bằng chiếc tàu nào?”, câu trả lời chắc mẻm là: “Chiếc Latouche Tréville”.

Cho đến nay, theo chỗ chúng tôi được biết, tất cả tài liệu, sách báo, tất cả phương tiện truyền thông, kẻ cả các bài thơ, bản nhạc “ca ngợi Bác Hồ” đều xác định điều đó. Nhưng chúng tôi biết chắc chắn ông Hồ Chí Minh, lúc đó là thanh niên Nguyễn Tất Thành, không thể đi từ Bến Nhà Rồng. Tại sao vậy?

Thời đó, Nam kỳ là thuộc địa của nước Pháp. Hầu hết các nguồn lợi kinh tế quan trọng đều ở trong tay người Pháp. Bến cảng Sài Gòn chia làm hai khu vực riêng biệt. Khu vực dành cho tàu khách là Bến Nhà Rồng. Khu vực dành cho tàu chở hàng ở ngược về phía cầu Tân Thuận, thường được kêu là “Bến Kho Năm”.

Bến Kho Năm.

Nhà Rồng là tòa nhà trụ sở của hãng tàu khách Messageries Maritimes, cờ hiệu của hãng này có hai chữ “MM” lớn. Từ Chợ Cũ Sài Gòn qua Cầu Quay thì thấy Nhà Rồng nằm bên tay trái gần mé sông. Đây là một tòa nhà đồ sộ, kiên cố. Sở dĩ kêu là “Nhà Rồng” vì trên nóc nhà có gắn hai con rồng bằng sành. Trên nóc chùa, đình ở Việt Nam người ta thường gắn hai con rồng châu đầu vào nhau, chính giữa có một quả cầu với vòng lửa chung quanh cũng bằng sành, kêu là “trái châu”. Đề tài mỹ thuật này là “Lưỡng long tranh châu”, tức là hai con rồng giành trái châu. Nhưng hai con rồng trên nóc Nhà Rồng không châu đầu vào nhau, không gắn giữa đỉnh nóc nhà, mà lại gắn ngoài chót đòn dông, mỗi con nhìn một phía. Hai con rồng ngược đời này nay vẫn còn.

Chỉ có tàu khách mới đậu ở Bến Nhà Rồng cho khách lên xuống.

Còn hãng tàu chở hàng của Pháp là hãng Chargeurs Réunis, người mình kêu là “Hãng tàu Năm Ngôi Sao”, vì cờ hiệu của hãng có hình năm ngôi sao năm nhánh. Tàu của hãng này đều có sơn hình ngôi sao trên óng khói. Tàu chở hàng không được phép đậu ở Bến Nhà Rồng mà chỉ đậu ở Bến Kho Năm để bóc dỡ hàng hóa xuất nhập cảng, chứa vô những nhà kho rộng lớn nằm dọc theo bến cảng.

Hãng tàu Năm Ngôi Sao.

Chiếc Latouche Tréville là tàu chở hàng của hãng Chargeurs Réunis, có sơn hình ngôi sao trên óng khói. Nếu thanh niên Nguyễn Tất Thành xuất dương bằng chiếc tàu này thì không thể đi từ Bến Nhà Rồng. Nếu nói đi từ “Bến Cảng Sài Gòn” thì chúng tôi đã khỏi phải viết bài này.

Nhà Rồng trở thành “Nhà Lưu Niệm Bác Hồ” (nay là Bảo Tàng Hồ Chí Minh), tàu khách, tàu du lịch các nước ghé Sài Gòn đều cặp bến nơi đây. Du khách thường được vô Nhà Rồng để “tham quan”, xem các hình ảnh, hiện vật lưu niệm cuộc đời của một nhân vật đã từng gây sóng gió dữ dội trên bán đảo Đông Dương này.

Nếu các bạn có dịp đi từ Nam ra Bắc, đến viếng bất cứ “Nhà Lưu Niệm Bác Hồ” nào, chắc chắn các bạn sẽ thấy có “đôi dép Bác Hồ” chưng trong tủ kiếng. Không biết “dép Bác Hồ” ở đâu mà nhiều dữ vậy?