Ban Tam ca Sao Băng và nam ca sĩ Thanh Phong

Vưu Văn Tâm

1. Ban Tam ca Sao Băng 

Ban Tam ca Sao Băng

Thập niên 60, ban hợp ca Thăng Long được nổi tiếng khắp cả nước do tài năng xuất chúng và lòng mến mộ của khán thính giả bốn phương. Xuất phát từ sự ngưỡng mộ ban hợp ca này, ca sĩ Thanh Phong thuở đó đang hoạt động trong đoàn Văn nghệ bảo an (Địa phương quân) và Biệt đoàn văn nghệ trung ương nuôi ý định thành lập một nhóm hát tương tự, chia ra giọng bè cũng như phong cách thể hiện sôi động mỗi khi trình diễn. Thanh Phong kết hợp với hai đồng nghiệp là Duy Mỹ và Phương Đại tại Biệt đoàn văn nghệ để thành lập ban Tam ca với sự hướng dẫn nhiệt tình của nhạc sĩ Nguyễn Đức. Ban Tam ca Sao Băng ra đời và hoạt động sôi nổi trên các sân khấu đại nhạc hội, phòng trà, truyền hình, truyền thanh, góp tiếng ở hãng dĩa cũng như thường xuyên có mặt ở các tiền đồn, hội chợ ở các nước Đông Nam Á.

Ca sĩ Duy Mỹ có năng khiếu ca hát và tham gia hoạt động văn nghệ từ những ngày còn theo học ở ngôi trường Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ-Tho. Trước khi góp tiếng trong giới nghệ thuật, Duy Mỹ đã là một ký giả từ giữa thập niên 50 với những bài phóng sự, bình luận đăng trên tuần báo Kịch Ảnh. Ông bước vào làng tân nhạc bằng các nhạc khúc ngoại quốc chuyển lời Việt và kết hợp cùng Duy Thanh, Bạch Yến ăn mặc trang phục kiểu Tây-Ban-Nha, múa hát theo vũ điệu Flamenco. Duy Mỹ sở hữu giọng ca khỏe khoắn nên được yêu thích khi cùng với Kim Vui và Tùng Lâm trình diễn tại phòng trà Lệ Liễu ở Phú-Nhuận. Ngoài ra, Duy Mỹ còn tham gia trên sân khấu thoại kịch với nghệ sĩ Tùng Lâm và Bạch Lan Thanh ở đài truyền hình số 9 cũng như trên sân khấu các đại nhạc hội. Sau tháng tư năm 1975, ông không hoạt động trong giới giải trí nữa và qua đời năm 1995 tại Sài-Gòn.

Ca sĩ Phương Đại với chất giọng trầm ấm và gương mặt hiền lành được yêu thích với những nhạc phẩm thời trang cũng như ca khúc ca ngợi cuộc đời lính chiến. Đất nước lâm lụy, Phương Đại bị kẹt lại ở Việt-Nam. Để sống còn, ông góp mặt hằng đêm trong chương trình ca nhạc mở dầu của ban thoại kịch Kim Cương. Cuối năm 1986, Phương Đại ngã quỵ trên sân khấu của rạp hát trong khi đang trình diễn và lặng lẽ giã biệt ánh đèn màu sau chứng tai biến. Vài năm sau đó, Phương Đại cùng gia đình được định cư ở Hoa-Kỳ. Nhờ sự chăm sóc của người vợ tào khang, sức khỏe của Phương Đại tiến triển ít nhiều nhưng đi đứng và phát âm rất khó khăn. Ở hải ngoại, Phương Đại tái xuất cùng Thanh Phong hai lần trong chương trình đại nhạc hội của trung tâm Thúy Nga và Asia.

Cũng giống như trường hợp ca sĩ Phương Đại, Thanh Phong cộng tác một thời gian ngắn ngủi với ban thoại kịch Kim Cương trong phần ca nhạc mở màn rồi âm thầm đi vượt biển. Ông may mắn đến Mã-Lai-Á rồi được định cư ở Pháp năm 1979.

Mấy mươi năm trôi qua với bao dâu biển trong cuộc đời nhưng giới yêu nhạc vẫn nhớ về ban Tam ca Sao Băng qua những nhạc phẩm như “Ly cà-phê cuối cùng”, “Tôi trở về thành phố”, “Những bước chân âm thầm”, “Thôi”, “Xuân trong rừng thẳm”, “Tiếng dân chài”, v.v.. Ban Tam ca Sao Băng với lối hát phối bè mới lạ ở mỗi nhạc phẩm, phong cách trình diễn lịch lãm, nhịp nhàng ăn ý đã hấp dẫn được đông đảo công chúng mến mộ.

2. Nam ca sĩ Thanh Phong 

Ca sĩ Thanh Phong, tên thật là Đào Công Thanh hay Khanh (1942-2026) là một trong những học trò đầu tiên của lò nhạc Nguyễn Đức trên đường Vĩnh Viễn. Thanh Phong được thầy Nguyễn Đức dìu dắt từ tuổi thiếu niên, là “cục cưng” trong lớp học và được thầy ưu ái đặt cho nghệ danh. Thanh Phong từng bước trưởng thành theo thời gian rồi cộng tác với một số vũ trường lớn ở Sài-Gòn và may mắn được nhận thêm sự hướng dẫn tận tình nhạc sĩ Võ Đức Tuyết.

Ngoài tài năng ca hát, ca sĩ Thanh Phong còn cho ra đời một số nhạc phẩm với bút hiệu là Nguyễn Đào Nguyễn, trong đó Đào là họ của ông, còn Nguyễn là họ của người tình thời trai trẻ, cô Nguyễn Thị Quế cũng là học trò của thầy Nguyễn Đức trong ban Vệt Nhi. Những sáng tác của Thanh Phong (Nguyễn Đào Nguyễn) thường được công chúng nhắc nhở như “Anh buồn em thương” (1970), “Đã lỡ duyên rồi” (1970), “Trai thế hệ” (1981), “Đêm tha hương” (1985), “Đời lại đẹp phương Đông” (1985), v.v..

Trên miền đất mới, Thanh Phong thoạt tiên sống bằng nghề làm kẹo mè xửng với hương vị quê nhà và được đồng hương ủng hộ nhiệt tình. Khi phong trào văn nghệ ở hải ngoại phát triển theo sự gia tăng ngày thêm đông của đồng hương tị nạn, Thanh Phong có dịp đi trình diễn khắp nơi trên thế giới và thu thanh cho nhiều trung tâm ca nhạc như Thanh Lan, Làng Văn, Người Đẹp Bình Dương, Giáng Ngọc và Phượng Hoàng.

Thanh Phong gắn bó với Phương Đại và Duy Mỹ không chỉ trong âm nhạc mà còn trở thành những người bạn tri kỷ ở cuộc sống đời thường. Định mệnh đã rẽ chia mỗi người đi một ngả nhưng tình huynh đệ, tình đồng nghiệp khó thể phôi phai theo thời gian.

Ca sĩ Phương Đại giã từ sân khấu từ 40 năm trước, ca sĩ Duy Mỹ cũng chia tay cuộc đời này 30 năm có lẻ. Sau một thời gian dài chống chọi với tuổi tác và bạo bệnh, Thanh Phong cũng ra đi. Một ngôi sao băng nữa đã vĩnh viễn vụt tắt trên bầu trời âm nhạc Việt-Nam nhưng ban Tam ca Sao Băng cùng với những tác phẩm bất hủ sẽ tồn tại mãi cùng năm tháng.

TV, 08.09.2026