Phà Rạch Miểu

Giáo sư Lâm Vĩnh-Thế, M.L.S.
Cựu Học Sinh Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh Ký, 1953-1960
Cựu Giáo Sư Trưởng Ban – Ban Thư Viện Học, Phân Khoa Văn Học và Khoa Học Nhân Văn
Viện Đại Học Vạn Hạnh, 1974-1975
Librarian Emeritus
Đại Học Saskatchewan, 1997 – 2006
CANADA

Sau khi tốt nghiệp Trường Đại Học Sư Phạm Sài Gòn (ĐHSPSG) năm 1963, tôi được Bộ Giáo Dục bổ nhiệm vào ngạch Giáo Sư Trung Học Đệ Nhị Cấp (GSTHĐ2C), Hạng 4, với chỉ số 470,^[1] và  nhiệm sở đầu tiên là Trường Trung Học Công Lập Kiến Hòa (Bến Tre, sau đây sẽ gọi tắt là Trường Kiến Hòa).^[2]  Tôi đã dạy học tại Trường Kiến Hòa trong 3 năm, 1963-1966.  Trong thời gian 3 năm này, tôi đã đi lại lộ trình Sài Gòn – Kiến Hòa không biết bao nhiêu lần.  Muốn đi Kiến Hòa từ Sài Gòn thì phải đi xuống Mỹ Tho, qua Phà Rạch Miểu, sang bên kia là Phà Tân Thạch, rồi mới đi vào Thị Xã Trúc Giang, tỉnh lỵ của tỉnh Kiến Hòa.  Bài viết này là một cố gắng nhỏ nhằm ghi lại những gì, mà bây giờ, ở năm 2026 này, và ở tuổi 85 này, tôi còn nhớ được về bến Phà Rạch Miểu.

Lộ Trình Sài Gòn – Mỹ Tho

Sau khi tôi nhận nhiệm sở rồi, vợ chồng tôi đã mướn một căn phố tại Kiến Hòa, tại ngã ba của 2 đường Nguyễn Tri Phương và Ngô Quyền, với giá thuê là 1.000 đồng một tháng.  Mặc dù vậy, mỗi tháng vợ chồng tôi đều về Sài Gòn chơi và thăm gia đình.  Thông thường, chúng tôi đi xe lô (do chữ Pháp là “location” có nghĩa là “cho thuê”) cho nó nhanh, tuy giá tiền xe có cao hơn là đi xe đò.

Xe đò đi về Miền Tây trước 1975

Xe lô đi về Miền Tây trước 1975

Đến hôm nay, ở năm 2026 này, tôi vẫn còn nhớ rất rõ các địa danh phải đi qua từ Sài Gòn để về Mỹ Tho:^{[3, 4]} Phú Lâm, Bình Chánh, Bình Điền, Gò Đen, Bến Lức (phải qua cầu), Cầu Voi, Cầu Ván, Tân An (phải qua cầu), Tân Hiệp, và Bến Tranh.

Bến Lức

Huyện Bến Lức ^[5] nằm ở phía đông bắc của tỉnh Long An, là cửa ngõ phía bắc của miền Tây Nam Bộ, nằm cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 30 km về hướng tây nam, cách thành phố Tân An khoảng 15 km về hướng đông bắc, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp huyện Cần Giuộc và huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh

• Phía tây giáp huyện Thủ Thừa

• Phía nam giáp huyện Cần Đước và huyện Tân Trụ

• Phía bắc giáp huyện Đức Hòa và huyện Đức Huệ.

Theo thống kê năm 2019, huyện có diện tích 287,86 km², dân số là 181.660 người, mật độ dân số đạt 631 người/km².

Huyện Bến Lức là một địa bàn chiến lược về kinh tế và quân sự của thành phố Hồ Chí Minh.  Quốc lộ 1 là trục giao thông chính của Quốc gia nối liền địa bàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với đồng bằng sông Cửu Long đi qua huyện Bến Lức, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế, giao lưu văn hoá, tiếp cận nhanh chóng những thông tin mới nhất trong nước, hoà nhập với kinh tế thị trường, phát triển nhiều loại hình dịch vụ, hình thành các điểm trung chuyển hàng hoá giữa miền Tây lên Thành phố Hồ Chí Minh và ngược lại.

Cầu Bến Lức

Cầu Bến Lức là tên chung cho 2 cây cầu bắc qua sông Vàm Cỏ Đông, nằm trên đường Quốc lộ 1 đi qua hai xã: Thạnh Đức, Nhựt Chánh và Thị Trấn. Bến Lức của  huyện Bến Lức, tỉnh Long An, cách thành phố Tân An 12 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh 35 km.^[6]

Trước 1975, Cầu Bến Lức là một cây cầu sắt chỉ lưu thông một chiều.  Hiện nay cầu Bến Lức cũ vẫn còn nhưng lưu thông chính là với cây cầu mới thuộc loại cầu treo rất hiện đại, như chúng ta thấy trong 2 tấm ảnh bên dưới đây:

Cầu Bến Lức trước 1975

Cầu Bến Lức hiện nay

Thành Phố Mỹ Tho

Mỹ Tho là thành phố loại 1, trực thuộc tỉnh Tiền Giang, nằm cách TP. Hồ Chí Minh khoảng 70km về phía Tây Nam. Mỹ Tho nằm bên bờ sông Tiền – một nhánh lớn của sông Mekong, nơi nổi tiếng với các chợ nổi, vườn cây ăn trái và hệ thống kênh rạch chằng chịt.  Đây cũng là cửa ngõ để khách du lịch đến khám phá vùng sông nước miền Tây, đặc biệt là tới các tỉnh lân cận là Bến Tre, Vĩnh Long và Đồng Tháp.

Với vị trí tương đối gần Sài Gòn, Mỹ Tho từ lâu đã là một trung tâm văn hóa lớn của Miền Tây Nam Phần.  Trường Trung Học Nguyễn Đình Chiểu ^[7] (trước 1954 có tên là Collège Le Myre de Vilers, theo tên của Thống Đốc Nam Kỳ Charles-Marie Ly Myre de Vilers) là một trường Trung Học lớn, gồm cả 2 cấp Đệ Nhứt và Đệ Nhị Cấp, và cũng là ngôi trường đào tạo được rất nhiều danh nhân (chính trị, quân sự, kinh tế, tư pháp, và văn hóa) của Miền Nam, xin kể ra một vài vị tiêu biểu sau đây:

• Về Chính Trị:

     _° Trần Văn Hương, Tổng Thống

     _° Lê Văn Hoạch, Thủ Tướng

     _° Phạm Đăng Lâm, Tổng Trưởng Ngoại Giao

• Về Quân Sự:

     _° Trung Tướng Ngô Quang Trưởng, Tư Lệnh Quân Đoàn 1 và 4

     _° Trung Tướng Dư Quốc Đống, Tư Lệnh Quân Đoàn 3

     _° Thiếu Tướng Trần Bá Di, Tư Lệnh Sư Đoàn 9 Bộ Binh

     _° Chuẩn Tướng Lê Văn Tư, Tư Lệnh Sư Đoàn 7 Bộ Binh

• Về Kinh Tế:

     _° Lê Quang Uyển, Thống Đốc Ngân Hàng Quốc Gia

     _° Kỹ Sư Khương Hữu Điểu, Thứ Trưởng Bộ Kinh Tế

     _° Kỹ Sư Dương Kích Nhưỡng, Tổng Trưởng Bộ Công Chánh

     _° Kỹ Nghệ Gia Trương Văn Bền (Xà bông Cô Ba)

• Về Tư Pháp:

     _° Thẩm Phán Huỳnh Khắc Dụng

     _° Thẩm Phán Lê Minh Liên

• Về Văn Hóa:

     _° Giáo Sư Nguyễn Văn Trường,Tổng Trưởng Bộ Giáo Dục

     _° Giáo Sư Đỗ Bá Khê, Thứ Trưởng Bộ Giáo Dục

     _° Giáo Sư Nguyễn Thanh Liêm, Thứ Trưởng Bộ Giáo Dục

     _° Giáo Sư Trần Văn Tấn, Khoa Trưởng ĐHSPSG

     _° Nhà Văn Hồ Biểu ChánhSoạn Giả và Nghệ Sĩ Năm Châu

     _° Nghệ Sĩ Trần Văn Trạch

Mỹ Tho cũng nổi tiếng trong cả nước cũng như ở hải ngoại với 2 đăc sản địa phương là Mận Hồng Đào của Trung Lương, và Hủ Tiếu Mỹ Tho.

Phà Rạch Miểu

Phà Rạch Miểu ^[8] là phương tiện thủy trình nối liền 2 tỉnh của Miền Tây Nam Phần là Định Tường (MỹTho) và  Kiến Hòa (Bến Tre).

Cũng như Phà Mỹ Thuận, Phà Rạch Miểu cũng đã từng sử dụng trong các thập niên 1950 và 1960 những chiếc phà nhỏ chỉ chở người thôi cho đến thập niên 1970 mới chuyển sang sử dụng những chiêc phà lớn có thể chở người và cả chục xe nhà, xe hàng, và xe đò.

Bản đồ các cồn trên sông Tiền Giang giữa Mỹ Tho và Bến Tre

Phà nhỏ trước thập niên 1970

Phà Rạch Miểu Thập Niên 1990 Với Những Chiêc Phà Loại Lớn

Khác với Phà MỹThuận chỉ vượt ngang qua sông, Phà Rạch miểu phải đì vòng qua 2 cồn lớn là Cồn Long (tức là Cù Lao Rồng, nay gọi là Cù Lao Thới Sơn) và Cồn Phụng (nơi có cơ sở tôn giáo của Ông Đạo Dừa).^[9] Do đó, thời gian vượt sông của phà loại 100 tấn mất khoảng 25-30 phút, phà tốc hành 50 tấn mất khoảng 13-14 phút và phà 60 tấn mất gần 20 phút.  Điểm đến tại bờ Nam của sông Tiền, thuộc Kiến Hòa (Bến Tre), là Bến Phà Tân Thạch

Theo số liệu cuối năm 2007 của Xí nghiệp phà Bến Tre, bến phà này mỗi ngày có 428,2 chuyến phà qua lại với gần 50.000 lượt hành khách, 158.717 xe gắn máy và 30.865 xe thô sơ trở lên.  Ở bến phà này, trung bình 5-10 phút có một chuyến phà rời bến, vậy mà vào ngày lễ, tết nạn kẹt phà kéo dài còn hơn kẹt xe ở TP HCM hiện nay

Cầu Rạch Miểu

Để giải quyết nạn kẹt xe tại Bến Phà Rạch Miểu, chính phủ Việt Nam đã phải cho xây Cầu Rạch Miều ^[10] có vị trí cách bến phà hiện hữu về phía thượng sông Tiền khoảng 1 km, cách TP HCM 71 km, cách trung tâm thị xã Bến Tre 12 km. Cầu Rạch Miễu nằm trên quốc lộ 60, đầu cầu phía Mỹ Tho tại cầu 120 (bắc qua sông Cụt).  Đầu cầu phía Bến Tre, tại ấp 6 A (An Thới A), xã An Khánh, huyện Châu Thành.

Cầu Rạch Miều hiện nay

Thay Lời Kết:

Bến Phà Rạch Miểu, thuộc Mỹ Tho, nằm tại bờ Bắc của sông Tiền, là một cửa  khẩu rất quan trọng của giao lộ đi về Miền Tây Nam Phần, với số lượng người và các loại xe qua cầu mỗi ngày rất lớn, gây ra nạn kẹt xe khá trầm trọng trong những dịp lễ lớn trong năm.  Vì vậy, hai chiếc Cầu Rạch Miểu đã được xây dựng để giải quyết vấn đề kẹt xe này  Phà Rạch Miểu đã chính thức ngưng hoạt động kể từ ngày 20-8-2025 sau khi Cầu Rạch Miểu 2 đã thông xe.

GHI CHÚ:

1. Thời Việt Nam Cộng Hòa (1955-1975), chính phủ Miền Nam đã sử dụng một hệ thống chỉ số để quy định lương bổng cho công chức.  Tại thời điểm của năm 1963, một chỉ số có giá trị là 11 đồng 50 xu.   Do dó, lương căn bản cho chỉ số 470 là 11.5 x 470 = 5.405 đồng.  Lương thực thụ sẽ gồm lương căn bản cộng thêm vào các loại Phụ Cấp như là Phụ Cấp Gia Đình (vợ, con), Phụ Cấp Chức Vụ, Phụ Cấp Sư Phạm, Phụ Câp Đắt Đỏ, vv.  Tôi còn nhớ là lúc mới tốt nghiệp ĐHSPSG, tôi đã có vợ, nên lương tháng của tôi là 7.400 đồng.

2. Trần Thế Đức.  Tôi dạy tại Trường Trung Học Kiến Hòa, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: https://daihocsuphamsaigon.org/index.php/c-u-sinh-vien-dhsp-saigon/m-t-th-i-d-y-hoc/2620-toidaytruongkienhoa  

3. Mỹ Tho, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Mỹ Tho – Wikipedia tiếng Việt

4. Cẩm nang du lịch Thành phố Mỹ Tho tự túc từ A đến Z, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Cẩm nang du lịch Thành phố Mỹ Tho tự túc từ A đến Z

5. Bến Lức (huyện), tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Bến Lức (huyện) – Wikipedia tiếng Việt

6. Cầu Bến Lức, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Cầu Bến Lức – Wikipedia tiếng Việt  

7. Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ Tho, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, Mỹ Tho – Wikipedia tiếng Việt

8. Phà Rạch Miểu, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Phà Rạch Miễu – Wikipedia tiếng Việt

9. Cuộc đời và hành trình của Ông Đạo Dừa Nguyễn Thành Nam, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây: Cuộc đời và hành trình của ông Đạo Dừa Nguyễn Thành Nam

10. Cầu Rạch Miểu: con đường phát triển, tài liệu trực tuyến, có thể đọc tại địa chỉ Internet sau đây:  Tinh Bến Tre – Cầu Rạch Miễu – con đường phát triển