Ngày truyền thống 6 tháng 12 năm 1974 và những kỷ niệm với thầy Nguyễn Thanh Liêm

Nguyễn Đình Anh 12B7 74-75

Bắt đầu từ năm học 72-73 trường Petrus Ký đã lấy ngày sinh của ông Petrus Trương Vĩnh Ký 6 tháng 12 làm ngày truyền thống của trường.  Mục đích của ngày truyền thống là để các học sinh của trường cũ cũng như mới cùng gặp nhau ở mái trường xưa, ghi ơn thầy cũ, đồng thời cũng để tưởng niệm con người tài ba lỗi lạc Petrus Trương Vĩnh Ký. Ngày truyền thống đầu tiên năm đó được tổ chức trang trọng và đơn giản tại trường.

Năm 73-74 ngày truyền thống được tổ chức lớn hơn và trang trọng hơn với chủ đề  “Về Mái Trường Xưa” dưới sự chủ toạ của ông Tổng Trưởng Bộ Văn Hoá Giáo Dục và Thanh Niên Ngô Khắc Tỉnh.

Qua năm 74-75 ngày truyền thống được tổ chức với chủ đề “Ghi Ơn Thày Cũ” dưới sự chủ toạ của ông Nguyễn Thanh LIêm, Phụ tá đâc biệt của Tổng Trưởng Văn Hóa Giáo Dục và Thanh Niên. (1)

Cũng như năm trước, ngày truyền thống 6 tháng 12 năm 1974 chúng tôi được dựng 7 lều trại (1 cho khối Tổng Thư Ký và 6 trại cho các khối chuyên môn: Học Tập, Thể Thao, Báo Chí, Văn Nghệ, Xã Hội và Kỷ Luật). Khoảng một tuần lễ trước đó, chúng tôi đã chuẩn bị các vật dụng để dựng trại. Cổng vào trại của khối thể thao được thiết kế bởi huy hiệu thể thao của trường ở phía trên, hai bên là hình vẽ các bộ môn thể thao mà trường tham dự. Năm ấy trại khối thể thao được giải trang trí trong ngày truyền thống. Tặng thưởng là một lá cờ nhỏ mà rất tiếc tôi đã không mang theo được khi ra khỏi nước.

Ngoài ra sau buổi lễ còn có thi đấu thể thao giao hữu như bóng bàn với trường Mạc Đĩnh Chi, bóng chuyền với Sư Đoàn 5 Bộ Binh (Đơn vị quân đội kết nghĩa với trường Petrus Ký). Buổi chiều cùng ngày có phần văn nghệ liên trường với sự đóng góp của ban văn nghệ trường và hơn 20 ban văn nghệ của trường bạn và đến tối là phần lửa trại.

Bắt đầu buổi lễ là lễ chào cờ và diễn văn khai mạc của thầy hiệu trưởng Nguyễn Minh Đức, kế đến là 2 bài nói chuyện của 2 giáo sư Nguyễn Xuân Hoàng và PhạmTấn Kiệt. Sau đó là lễ đặt vòng hoa tại tượng đài Petrus Ký, lễ niệm hương và tưởng niệm tại Niệm Sư đài. Niệm sư đài ngày truyền thống năm 1974 là một con rùa màu trắng, trên lưng có tấm bia với các chữ “Ơn Cha, Nghĩa Mẹ, Công Thầy”. Niệm sư đài được đặt ở trước dãy các lớp học hướng về hành lang danh dự của trường.

Tiếp theo thầy hiệu trưởng Nguyễn Minh Đức đã đưa ông Nguyễn Thanh Liêm đi thăm các trại. Chúng tôi đã được vinh dự đón ông phụ tá đặc biệt Tổng Trưởng Văn Hóa Giáo Dục và Thanh Niên khi ông tới thăm trại khối Thể Thao. Đây là một vinh dự của một cậu học trò lớp 12 đã được bắt tay và trò chuyện với ông phụ tá đặc biệt. Lại còn hãnh diện hơn nữa khi biết trước đây ông phụ tá đặc biệt đã từng là cựu học sinh, cựu giáo sư và cựu hiệu trưởng của truờng Petrus Ký.

Thầy Liêm, Thầy Đức đến trại khối Thể Thao

Ngày truyền thống 6 tháng 12 năm 1974 đã được tổ chức thành công rực rỡ và mọi ngưởi đều hướng về ngày truyền thống năm sau 6 tháng 12 năm 1975. Nhưng ngày này đã không bao giờ đến vì chỉ vài tháng sau thì cơn hồng thuỷ ập xuống miền nam Việt Nam. Nước mất, nhà tan, thành phố đổi tên và đương nhiên là trường Petrus Ký cũng không thoát được thảm cảnh đó, trường mất tên, thầy trò ly tán.

Hơn 17 năm sau, khoàng năm 1991, tôi về làm việc cho sở Xã Hội quận hạt Santa Clara, ở góc đường King và Las Plumas ở San Jose.  Đây là một khu vực gồm nhiều văn phòng cung cấp các dịch vụ xã hội khác nhau của quận hạt Santa Clara. Được ít lâu sau thì một đồng nghiệp cho biết là ở văn phòng kế bên có “Chú Liêm”, ngày xưa chú là Thứ Trưởng Bộ Giáo Dục, đang làm việc ờ đó. Tôi tự hỏi không biết đây có phải là thầy Liêm năm xưa hay không? Thế là một ngày tôi sang chỗ làm việc của thầy để thăm thầy. Thầy rất vui vẻ tiếp tôi tại phòng làm vịệc của thầy. Tôi có khoe với thầy là tôi còn giữ được tấm hình năm xưa khi thầy tới thăm trại khối Thể Thao của chúng tôi. Thầy Liêm lúc bấy giờ đang viết cuốn sách “Trường trung học Petrus Ký và nền giáo dục phổ thông Việt Nam” nên có hỏi mượn tấm hình năm xưa để in trong sách của thầy. Ít lâu sau, một hôm thầy gọi tôi đi ăn trưa với thầy. Tôi được thầy tặng cuốn sách thầy mới in xong và đồng thời gửi trả lại tôi tấm hình năm xưa. 

Trường trung học Petrus Ký và Nền giáo dục phổ thông Việt Nam

Cuối năm 2000, tôi đổi sở mới nên ít gặp thầy hơn. Sau đó ít lâu tôi nghe tin thầy nghỉ hưu và dọn về miền nam California sinh sống. Lần cuối cùng tôi gặp thầy là ngày 7 tháng 2 năm 2015 tại đại hội Petrus Ký kỷ niệm 40 năm. Tôi có đến chào thầy, vẫn với nụ cười hiền hoà và giọng nói ấm áp, thầy hỏi tôi “Chú vẫn còn làm vịệc cho county?”.  Tôi trả lởi thầy là tôi vẫn còn rồi sau đó tôi vội chào thầy để còn vui chơi với lũ bạn cũ của tôi. Khoảng hơn một năm sau đó thì nghe tin thầy mất ở miền nam Calfornia.

Ngày 6 tháng 12 năm 2024 tới đây đánh dấu 50 năm ngày truyền thống cuối cùng được tổ chức tại trưòng Petrus Ký, một ngôi trường có truyền thống tôn sư trọng đạo, một ngôi trường đã đào tạo ra những lớp người hữu dụng cho xã hội, cho đất nước mà trong đó thầy Nguyễn Thanh Liêm là là một tấm gương sáng với các đóng góp to lớn của thầy trong các lãnh vực giáo dục, văn hoá và xã hội.

Nếu có kiếp sau, tôi cũng xin được mặc quần xanh, áo trắng mang phù hiệu “Hiệu Đoàn P. Trương-Vĩnh-Ký Saigon” hãnh diện đứng trước cổng trường với 2 câu đối “Khổng Mạnh Cương Thường Tu Khắc Cốt, Tây Âu Khoa Học Yếu Minh Tâm” rồi cùng hát vang ” học sinh Trương Vĩnh Ký quyết nêu sáng danh trường…”. (2)

(1) Sau này trong quyển sách “Sự thật đời tôi” thầy Liêm có cho biết là ngày hôm đó ông Tổng Trưởng Giáo Dục có việc bận nên thầy đi thay.

(2) Petrus Ký hành khúc